Bùng nổ video ngắn khám chữa bệnh trên mạng xã hội: "Con dao 2 lưỡi"

Thời gian qua, các video ngắn chưa đến 1 phút về khám chữa bệnh bùng nổ trên các nền tảng mạng xã hội. Điều này đang đặt ra một câu hỏi đầy trăn trở: Liệu kiến thức y tế siêu ngắn đang giúp đưa khoa học đến gần hơn với cộng đồng, hay lại gây hại khi thiếu kiểm chứng?

anh1-video-ngan-1766121006857169.jpg
Tài khoản Tiktok đăng tải các clip có hình ảnh người tự nhận là “BS Hà Duy Thọ”.

Chỉ trong vài năm, những video dài chưa đến 1 phút trên TikTok, Facebook Reels hay YouTube Shorts đã trở thành "bách khoa sức khỏe" của nhiều người trẻ. Mẹo chữa ho bằng tỏi, trị đau họng bằng chanh muối, hay cả những cách "tan u", "co nhỏ khối ung thư" đều được tóm gọn trong vài chục giây với hình ảnh bắt mắt. Câu chuyện không chỉ khiến người dùng lo lắng mà còn tạo áp lực cho ngành y tế, vốn đang phải đối diện với hệ lụy từ thói quen "tự chữa bệnh bằng TikTok".

Tại nhiều bệnh viện ở Hà Nội và TPHCM, bác sĩ đã quá quen với những ca bệnh đến muộn vì tự điều trị theo video mạng. Một phụ nữ tại TPHCM mắc cúm A nhưng quyết không đi khám; thay vào đó, chị xông lá, ngậm tỏi, uống chanh mật ong theo video lan truyền trên TikTok. Đến khi khó thở và sốt cao, chị mới nhập viện và được chẩn đoán viêm phổi nặng. Một trường hợp khác tại An Giang, một thanh niên 25 tuổi dùng lá trầu không giã với nghệ tươi để bôi lên vết sùi mào gà theo "mẹo dân gian" trong clip. Hậu quả là vùng tổn thương bị bỏng rát, lan rộng, khiến anh phải điều trị tích cực tại bệnh viện.

Bác sĩ Ngô Văn Tỵ, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết hình ảnh của ông từng bị kẻ xấu cắt ghép thành video quảng cáo thuốc chữa u bướu: "Nhiều bệnh nhân đã nghĩ đó là lời khuyên thật. Tôi hoàn toàn không hay biết cho đến khi chính người nhà bệnh nhân gửi video để hỏi". Tình trạng bác sĩ bị mạo danh, hình ảnh bị sử dụng trái phép để bán hàng ngày càng phổ biến.

Ở chiều ngược lại, sự đơn giản hóa thông tin y khoa trong video ngắn cũng khiến các quan niệm sai lệch bùng phát. GS Nguyễn Bá Đức, Phó Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, từng cảnh báo mạnh mẽ trước trào lưu "nhịn ăn để chữa ung thư" - điều ông gọi là "phi khoa học và nguy hiểm đến tính mạng". Không thể phủ nhận video ngắn có những ưu thế vượt trội: dễ xem, trực quan và phù hợp với nhịp sống gấp gáp. Thay vì đọc bài dài hàng nghìn chữ, người xem chỉ cần 30-60 giây để nắm được một thông điệp. Hình ảnh minh họa, biểu đồ hoặc thao tác trực tiếp giúp thông tin y khoa - vốn khô khan - trở nên gần gũi hơn. Một số nội dung khoa học chính thống cũng từng lan tỏa mạnh mẽ và cứu được nhiều người, chẳng hạn như clip nhận biết đột quỵ hay hướng dẫn sơ cứu ngưng tim.

PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam.
PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam.

Chính vì vậy, nhiều bệnh viện lớn và bác sĩ uy tín đã chủ động tham gia nền tảng video ngắn. Tại một lễ ký kết hợp tác, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, từng nhấn mạnh: "Đưa kiến thức chính thống lên nền tảng video ngắn là xu thế không thể đảo ngược. Vấn đề là làm sao để người dân tiếp cận đúng nội dung, đúng nơi".

Cần chủ động sản xuất clip y tế có kiểm chứng

Nhưng chính sự ngắn gọn ấy lại tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong y khoa, một triệu chứng thường có hàng loạt nguyên nhân khác nhau; một phương pháp điều trị tùy thuộc vào thể trạng, bệnh nền và kết quả xét nghiệm. Clip 15-30 giây không thể chứa hết những thông tin quan trọng đó. Việc cắt gọn nội dung khiến người xem dễ hiểu nhầm rằng có thể áp dụng một mẹo hay một "bài thuốc" cho mọi trường hợp. Hơn nữa, định dạng video với giọng nói dứt khoát, hình ảnh minh họa và phong thái tự tin khiến người xem dễ tin ngay mà không kiểm chứng.

"Một video chuẩn có thể chạm tới hàng triệu người. Sức ảnh hưởng ấy vượt xa một bài giảng hay hội thảo truyền thống"

PGS.TS Trần Duy Anh - Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Theo BS Đoàn Dư Mạnh, Hội Mạch máu Việt Nam, "video ngắn là con dao hai lưỡi: càng dễ lan truyền, càng dễ dẫn dắt sai nếu thông tin không chuẩn". Mối nguy lớn nhất không nằm ở hành vi làm sai, mà ở việc trì hoãn điều trị. Bệnh nhân tự chữa nhiều ngày vì tin vào "mẹo TikTok", đến khi nhập viện thì tình trạng đã nặng, tốn kém và nguy hiểm hơn rất nhiều.

Theo đại diện TikTok Việt Nam, nền tảng đang tăng cường hợp tác với các cơ quan y tế để ưu tiên hiển thị nội dung khoa học. Nhưng điều quan trọng hơn là nguồn cung nội dung chuẩn phải đủ mạnh, cụ thể: Bác sĩ, bệnh viện và các tổ chức y tế cần chủ động sản xuất clip đúng, dễ tiếp cận, hấp dẫn để cạnh tranh với nội dung sai lệch. Bộ Y tế, bệnh viện lớn, WHO, CDC là những địa chỉ có thông tin khoa học đã kiểm chứng. Các chuyên gia truyền thông cũng cho rằng video ngắn không phải thứ nên bị bài xích, mà nên được xem như cánh cửa đầu tiên để tiếp cận kiến thức. Quan trọng là sau đó, người xem cần tìm hiểu sâu hơn hoặc hỏi bác sĩ khi có triệu chứng.

Video y tế ngắn là sản phẩm tất yếu của thời đại số. Chúng có thể giúp hàng triệu người hiểu đúng về sức khỏe nhưng cũng có thể trở thành mồi nhử cho thông tin sai lệch. Trách nhiệm vì thế không thuộc về một phía: bác sĩ cần lên tiếng nhiều hơn, nền tảng cần siết chặt kiểm duyệt, còn người dùng cần học cách "chậm lại một nhịp" trước khi tin vào một clip hấp dẫn. Trong một thế giới mọi thứ được truyền trong vài giây, thói quen kiểm chứng vẫn là "lá chắn" vững vàng nhất để mỗi người tự bảo vệ sức khỏe của mình.

Các chuyên gia khuyến cáo 3 nguyên tắc:

1. Không tự chẩn đoán bệnh dựa vào video. Một clip chỉ mang tính tham khảo; khám trực tiếp mới là tiêu chuẩn.

2. Kiểm chứng danh tính người đưa ra lời khuyên. Bác sĩ thật có thông tin công khai, nơi công tác rõ ràng.

3. Đối chiếu với nguồn chính thống.

phunuvietnam.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Áp lực giữ chuẩn y tế khi thay đổi chính sách hỗ trợ

Áp lực giữ chuẩn y tế khi thay đổi chính sách hỗ trợ

Từ 1/11/2026, khoảng 39.000 người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh sẽ không còn được ngân sách Nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế theo Nghị định 75/2023/NĐ-CP. Sự điều chỉnh này tạo áp lực lên hàng loạt xã vừa thoát nghèo trước nguy cơ không duy trì được tiêu chí nông thôn mới về y tế.

Lào Cai tăng cường phòng ngừa tảo hôn, sinh con ở tuổi vị thành niên

Lào Cai tăng cường phòng ngừa tảo hôn, sinh con ở tuổi vị thành niên

Trong 9 tháng năm 2026, Lào Cai ghi nhận 68 trường hợp tảo hôn và 825 trường hợp nữ dưới 18 tuổi sinh con. Những con số này cho thấy, bên cạnh kết quả đạt được, công tác phòng, chống tảo hôn, tình trạng sinh con ở tuổi vị thành niên vẫn còn là thách thức cần giải quyết. Tỉnh đang triển khai nhiều giải pháp, chú trọng giáo dục sức khỏe sinh sản, nâng cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở, chủ động phòng ngừa từ sớm.

Quy tập thêm 10 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Quy tập thêm 10 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Tính đến hết ngày 26/10, các lực lượng thuộc Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh đã mở rộng phạm vi tìm kiếm, quy tập tổng cộng 842 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, thể hiện lòng tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Hướng đi hiệu quả cho lao động vùng cao

Hướng đi hiệu quả cho lao động vùng cao

Giữa bức tranh kinh tế nông thôn vùng cao Lào Cai ngày càng khởi sắc, cùng với các hợp đồng dài hạn, chương trình đi làm việc thời vụ theo diện Visa E8 tại Hàn Quốc với thời hạn từ 5 đến 8 tháng đang tạo ra cơ hội việc làm thiết thực cho lao động vùng cao. Chương trình không chỉ giúp người dân tăng thu nhập mà còn mang lại cơ hội tiếp cận kỹ thuật sản xuất tiên tiến để tích lũy kinh nghiệm, áp dụng vào thực tiễn khi trở về quê hương.

Tăng cường quản lý bệnh nhân uống thuốc Methadone

Tăng cường quản lý bệnh nhân uống thuốc Methadone

Để duy trì và nâng cao chất lượng điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone, nhất là tại các vùng khó khăn, Lào Cai đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: mở rộng cơ sở, cấp phát thuốc nhiều ngày và siết chặt quản lý, giám sát và hỗ trợ người bệnh tại nhà.

Thêm yêu biển đảo quê hương từ mô hình dân vận khéo

Thêm yêu biển đảo quê hương từ mô hình dân vận khéo

Thông qua nhiều hoạt động sôi nổi, hấp dẫn, biển, đảo quê hương đã không còn xa xôi với cán bộ, giáo viên, học sinh Trường Tiểu học số 1 Xuân Quang mà đầy ắp niềm tự hào, gửi gắm bao sự nhớ thương. Đây cũng là minh chứng cho thấy hiệu quả từ mô hình dân vận khéo “Quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam” được nhà trường duy trì thực hiện trong 2 năm qua.

Từ tuyên truyền đến đồng hành cùng người dân tham gia bảo hiểm

Từ tuyên truyền đến đồng hành cùng người dân tham gia bảo hiểm

Không chỉ dừng lại ở những hội nghị phổ biến chính sách, công tác tuyên truyền bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) tại BHXH cơ sở Cam Đường đang được triển khai theo hướng gần dân, sát nhu cầu thực tế. Từ những cuộc tuyên truyền nhóm nhỏ đến tư vấn trực tiếp và hỗ trợ trên môi trường số, chính sách bảo hiểm đã đến gần hơn với người dân, góp phần mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội trên địa bàn.

Chàng trai giàu nghị lực và giấc mơ blouse trắng

Chàng trai giàu nghị lực và giấc mơ blouse trắng

Năm 15 tuổi, khi bạn bè háo hức bước vào THPT, em Phan Văn Khải (phường Lào Cai) phải tạm gác chuyện đến trường để điều trị ung thư xương. Sau 6 đợt hóa trị và ca phẫu thuật cắt cụt chi, cậu học trò mê bóng đá chỉ còn khoảng 25 kg. Ngày ấy, có lẽ Khải cũng chưa hình dung được, hành trình tập đi bằng chân giả sau này lại đưa mình đến với ngành Kỹ thuật Phục hồi chức năng, để học cách giúp người khác tìm lại những bước chân.

Hội viên phụ nữ xã Tú Lệ phát triển kinh tế.

Phụ nữ vùng cao chủ động làm giàu

Phát huy lợi thế địa phương, mạnh dạn tiếp cận nguồn vốn và lựa chọn hướng sản xuất phù hợp, nhiều phụ nữ vùng cao đang từng bước phát triển kinh tế gia đình, nâng cao thu nhập. Không chỉ cải thiện đời sống, hành trình vươn lên làm giàu còn giúp chị em tự tin khẳng định vai trò, vị thế trong gia đình và xã hội.

Đề xuất tạm hoãn xuất cảnh, ngừng cung cấp điện, nước, internet đối với trường hợp không chấp hành quyết định xử phạt hành chính

Đề xuất tạm hoãn xuất cảnh, ngừng cung cấp điện, nước, internet đối với trường hợp không chấp hành quyết định xử phạt hành chính

Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đề xuất bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, trong đó có tạm hoãn xuất cảnh, ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, Internet, viễn thông và hạ tầng số.

Hơn 400 người tình nguyện hiến máu đợt 2 năm 2026

Hơn 400 người tình nguyện hiến máu đợt 2 năm 2026

Sáng 25/10, Ban Chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Lào Cai, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Lào Cai phối hợp với Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, Bệnh viện Đa khoa số 1, Bệnh viện Đa khoa số 3 tỉnh Lào Cai và Ban Chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện phường Nghĩa Lộ tổ chức Chương trình hiến máu tình nguyện đợt 2 năm 2026 với chủ đề “Trao giọt máu hồng, gieo hy vọng sống” tại Bệnh viện Đa khoa số 3 tỉnh Lào Cai.

Biến giờ ra chơi thành sân chơi bổ ích

Biến giờ ra chơi thành sân chơi bổ ích

Triển khai mô hình "Giờ ra chơi không điện thoại", học sinh Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái đã có những phút nghỉ ngơi sôi động với âm nhạc, điệu nhảy và tiếng cười. Đây là không gian để học sinh vận động, giao lưu và phát huy sở thích sau những tiết học, góp phần xây dựng môi trường học đường năng động, thân thiện.

fb yt zl tw