Bùng nổ video ngắn khám chữa bệnh trên mạng xã hội: "Con dao 2 lưỡi"

Thời gian qua, các video ngắn chưa đến 1 phút về khám chữa bệnh bùng nổ trên các nền tảng mạng xã hội. Điều này đang đặt ra một câu hỏi đầy trăn trở: Liệu kiến thức y tế siêu ngắn đang giúp đưa khoa học đến gần hơn với cộng đồng, hay lại gây hại khi thiếu kiểm chứng?

anh1-video-ngan-1766121006857169.jpg
Tài khoản Tiktok đăng tải các clip có hình ảnh người tự nhận là “BS Hà Duy Thọ”.

Chỉ trong vài năm, những video dài chưa đến 1 phút trên TikTok, Facebook Reels hay YouTube Shorts đã trở thành "bách khoa sức khỏe" của nhiều người trẻ. Mẹo chữa ho bằng tỏi, trị đau họng bằng chanh muối, hay cả những cách "tan u", "co nhỏ khối ung thư" đều được tóm gọn trong vài chục giây với hình ảnh bắt mắt. Câu chuyện không chỉ khiến người dùng lo lắng mà còn tạo áp lực cho ngành y tế, vốn đang phải đối diện với hệ lụy từ thói quen "tự chữa bệnh bằng TikTok".

Tại nhiều bệnh viện ở Hà Nội và TPHCM, bác sĩ đã quá quen với những ca bệnh đến muộn vì tự điều trị theo video mạng. Một phụ nữ tại TPHCM mắc cúm A nhưng quyết không đi khám; thay vào đó, chị xông lá, ngậm tỏi, uống chanh mật ong theo video lan truyền trên TikTok. Đến khi khó thở và sốt cao, chị mới nhập viện và được chẩn đoán viêm phổi nặng. Một trường hợp khác tại An Giang, một thanh niên 25 tuổi dùng lá trầu không giã với nghệ tươi để bôi lên vết sùi mào gà theo "mẹo dân gian" trong clip. Hậu quả là vùng tổn thương bị bỏng rát, lan rộng, khiến anh phải điều trị tích cực tại bệnh viện.

Bác sĩ Ngô Văn Tỵ, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết hình ảnh của ông từng bị kẻ xấu cắt ghép thành video quảng cáo thuốc chữa u bướu: "Nhiều bệnh nhân đã nghĩ đó là lời khuyên thật. Tôi hoàn toàn không hay biết cho đến khi chính người nhà bệnh nhân gửi video để hỏi". Tình trạng bác sĩ bị mạo danh, hình ảnh bị sử dụng trái phép để bán hàng ngày càng phổ biến.

Ở chiều ngược lại, sự đơn giản hóa thông tin y khoa trong video ngắn cũng khiến các quan niệm sai lệch bùng phát. GS Nguyễn Bá Đức, Phó Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, từng cảnh báo mạnh mẽ trước trào lưu "nhịn ăn để chữa ung thư" - điều ông gọi là "phi khoa học và nguy hiểm đến tính mạng". Không thể phủ nhận video ngắn có những ưu thế vượt trội: dễ xem, trực quan và phù hợp với nhịp sống gấp gáp. Thay vì đọc bài dài hàng nghìn chữ, người xem chỉ cần 30-60 giây để nắm được một thông điệp. Hình ảnh minh họa, biểu đồ hoặc thao tác trực tiếp giúp thông tin y khoa - vốn khô khan - trở nên gần gũi hơn. Một số nội dung khoa học chính thống cũng từng lan tỏa mạnh mẽ và cứu được nhiều người, chẳng hạn như clip nhận biết đột quỵ hay hướng dẫn sơ cứu ngưng tim.

PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam.
PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam.

Chính vì vậy, nhiều bệnh viện lớn và bác sĩ uy tín đã chủ động tham gia nền tảng video ngắn. Tại một lễ ký kết hợp tác, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, từng nhấn mạnh: "Đưa kiến thức chính thống lên nền tảng video ngắn là xu thế không thể đảo ngược. Vấn đề là làm sao để người dân tiếp cận đúng nội dung, đúng nơi".

Cần chủ động sản xuất clip y tế có kiểm chứng

Nhưng chính sự ngắn gọn ấy lại tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong y khoa, một triệu chứng thường có hàng loạt nguyên nhân khác nhau; một phương pháp điều trị tùy thuộc vào thể trạng, bệnh nền và kết quả xét nghiệm. Clip 15-30 giây không thể chứa hết những thông tin quan trọng đó. Việc cắt gọn nội dung khiến người xem dễ hiểu nhầm rằng có thể áp dụng một mẹo hay một "bài thuốc" cho mọi trường hợp. Hơn nữa, định dạng video với giọng nói dứt khoát, hình ảnh minh họa và phong thái tự tin khiến người xem dễ tin ngay mà không kiểm chứng.

"Một video chuẩn có thể chạm tới hàng triệu người. Sức ảnh hưởng ấy vượt xa một bài giảng hay hội thảo truyền thống"

PGS.TS Trần Duy Anh - Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Theo BS Đoàn Dư Mạnh, Hội Mạch máu Việt Nam, "video ngắn là con dao hai lưỡi: càng dễ lan truyền, càng dễ dẫn dắt sai nếu thông tin không chuẩn". Mối nguy lớn nhất không nằm ở hành vi làm sai, mà ở việc trì hoãn điều trị. Bệnh nhân tự chữa nhiều ngày vì tin vào "mẹo TikTok", đến khi nhập viện thì tình trạng đã nặng, tốn kém và nguy hiểm hơn rất nhiều.

Theo đại diện TikTok Việt Nam, nền tảng đang tăng cường hợp tác với các cơ quan y tế để ưu tiên hiển thị nội dung khoa học. Nhưng điều quan trọng hơn là nguồn cung nội dung chuẩn phải đủ mạnh, cụ thể: Bác sĩ, bệnh viện và các tổ chức y tế cần chủ động sản xuất clip đúng, dễ tiếp cận, hấp dẫn để cạnh tranh với nội dung sai lệch. Bộ Y tế, bệnh viện lớn, WHO, CDC là những địa chỉ có thông tin khoa học đã kiểm chứng. Các chuyên gia truyền thông cũng cho rằng video ngắn không phải thứ nên bị bài xích, mà nên được xem như cánh cửa đầu tiên để tiếp cận kiến thức. Quan trọng là sau đó, người xem cần tìm hiểu sâu hơn hoặc hỏi bác sĩ khi có triệu chứng.

Video y tế ngắn là sản phẩm tất yếu của thời đại số. Chúng có thể giúp hàng triệu người hiểu đúng về sức khỏe nhưng cũng có thể trở thành mồi nhử cho thông tin sai lệch. Trách nhiệm vì thế không thuộc về một phía: bác sĩ cần lên tiếng nhiều hơn, nền tảng cần siết chặt kiểm duyệt, còn người dùng cần học cách "chậm lại một nhịp" trước khi tin vào một clip hấp dẫn. Trong một thế giới mọi thứ được truyền trong vài giây, thói quen kiểm chứng vẫn là "lá chắn" vững vàng nhất để mỗi người tự bảo vệ sức khỏe của mình.

Các chuyên gia khuyến cáo 3 nguyên tắc:

1. Không tự chẩn đoán bệnh dựa vào video. Một clip chỉ mang tính tham khảo; khám trực tiếp mới là tiêu chuẩn.

2. Kiểm chứng danh tính người đưa ra lời khuyên. Bác sĩ thật có thông tin công khai, nơi công tác rõ ràng.

3. Đối chiếu với nguồn chính thống.

phunuvietnam.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Đề xuất bắt buộc học hết THPT để giảm căng thẳng thi lớp 10

Đề xuất bắt buộc học hết THPT để giảm căng thẳng thi lớp 10

Góp ý dự thảo Nghị định quy định phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ, nhiều chuyên gia cho rằng, cần xem xét mở rộng giáo dục bắt buộc tới bậc THPT, góp phần giảm áp lực thi lớp 10 tại các đô thị lớn và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường lên tiếng về vụ nổ nhà máy phốt pho ở Lào Cai

Bộ Nông nghiệp và Môi trường lên tiếng về vụ nổ nhà máy phốt pho ở Lào Cai

Sự cố nổ vỏ kép bồn tinh chế tại Công ty TNHH Phốt pho vàng Việt Nam ở Khu công nghiệp Tằng Loỏng (Lào Cai) đã được cơ bản khắc phục, chất lượng không khí phần lớn nằm trong ngưỡng cho phép. Cơ quan chức năng tiếp tục giám sát môi trường và điều tra nguyên nhân, làm rõ trách nhiệm liên quan.

Không khí lạnh tăng cường từ 12/3, nhiều khu vực có mưa dông

Không khí lạnh tăng cường từ 12/3, nhiều khu vực có mưa dông

Theo Cục Khí tượng Thủy văn, từ tối và đêm 12 - 13/3, một đợt không khí lạnh tăng cường sẽ ảnh hưởng đến thời tiết nhiều khu vực trên cả nước. Một số tỉnh Trung Bộ có mưa, có nơi mưa vừa đến mưa to, trong khi nhiều vùng biển xuất hiện gió Đông Bắc mạnh, biển động.

Trao Huân chương Dũng cảm cho ông Hà Ngọc Sơn

Trao Huân chương Dũng cảm cho ông Hà Ngọc Sơn

Ngày 10/3, tại xã Bảo Ái, UBND tỉnh trang trọng tổ chức Lễ trao tặng Huân chương Dũng cảm của Chủ tịch nước cho ông Hà Ngọc Sơn, ở thôn Trung Sơn, xã Bảo Ái - người đã dũng cảm cứu sống 6 người trong vụ tai nạn giao thông đường thủy trên hồ Thác Bà xảy ra ngày 21/2/2026.

Cấp cứu ngoại viện – nơi giành lại sự sống từ tay tử thần

Cấp cứu ngoại viện – nơi giành lại sự sống từ tay tử thần

Cấp cứu ngoại viện là hoạt động đưa các kỹ thuật, dịch vụ chăm sóc và can thiệp y tế khẩn cấp đến với người bệnh ngoài phạm vi bệnh viện, đặc biệt là những trường hợp cần xử trí cấp cứu tại chỗ, hạn chế khả năng đi lại hoặc khó tiếp cận cơ sở y tế. Đây là hình thức tiếp cận chủ động của hệ thống y tế nhằm bảo đảm người bệnh được sơ cấp cứu và can thiệp ban đầu kịp thời, đúng chuyên môn ngay từ cộng đồng; qua đó giảm thiểu nguy cơ diễn biến nặng, biến chứng hoặc tử vong trước khi đến bệnh viện.

Dạy chữ, truyền nghề chắp cánh ước mơ!

Dạy chữ, truyền nghề chắp cánh ước mơ!

Hơn 20 năm qua, Trường Trung cấp Dân tộc Nội trú Nghĩa Lộ đã trở thành địa chỉ đào tạo văn hóa và dạy nghề cho con em đồng bào Mông, Thái, Tày, Dao, Mường… ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Nhà trường đã đào tạo gần 20.000 kỹ thuật viên và công nhân kỹ thuật trình độ sơ cấp, trung cấp cho các địa phương trong khu vực và các tỉnh lân cận.

Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh

Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh

Thời gian qua, lực lượng công an các xã, phường trên địa bàn tỉnh tích cực phối hợp với các cơ sở giáo dục tổ chức tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho học sinh, qua đó giúp trang bị kỹ năng tự bảo vệ bản thân, khơi dậy ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với cộng đồng, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Đưa chính sách BHYT đến gần người dân

Mô hình “Thứ Hai vì sức khỏe cộng đồng”: Đưa chính sách BHYT đến gần người dân

Sáng thứ Hai hằng tuần, tại khu vực sảnh chờ khám của Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai, nhiều người dừng lại bên bàn tư vấn của cán bộ Bảo hiểm xã hội (BHXH). Tại đây, những thắc mắc về thẻ bảo hiểm y tế (BHYT), quyền lợi khám chữa bệnh hay thủ tục tham gia bảo hiểm được giải đáp kịp thời. Mô hình “Thứ Hai vì sức khỏe cộng đồng” đang trở thành cầu nối đưa chính sách BHYT đến gần hơn với người dân.

Nữ “bác sĩ” của “cỗ máy thời gian”

Nữ “bác sĩ” của “cỗ máy thời gian”

Trước đây, nhiều người vẫn quan niệm phụ nữ là phái yếu, chỉ có thể làm công việc nội trợ, chăm sóc gia đình, không thể làm những việc khó. Đặc biệt, với những công việc liên quan đến các loại máy móc tinh vi ít khi dành cho phụ nữ. Vậy nhưng, ở phường Lào Cai có một phụ nữ đã 30 năm gắn bó với nghề sửa chữa đồng hồ do gia đình truyền lại. Bà là Vũ Thanh Mai, năm nay 54 tuổi, người được mệnh danh là nữ “bác sĩ” của “cỗ máy thời gian”.

fb yt zl tw