Nhân ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5):

Bảo tàng tỉnh và nỗ lực đổi mới

Theo Luật Di sản văn hóa, bảo tàng là một thiết chế văn hóa hướng tới mục tiêu phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập, tham quan và hưởng thụ văn hóa của công chúng. Ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5) năm 2024 với chủ đề “Bảo tàng vì giáo dục và nghiên cứu” đã khẳng định thêm vai trò của bảo tàng trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ về giáo dục và nghiên cứu. Bảo tàng tỉnh Lào Cai cũng đã và đang nỗ lực làm tốt vai trò giáo dục gắn với thiết chế bảo tàng.

z5451657063857_74d0aa317ab95b8975f7e7454c247cf8.jpg
Bảo tàng Lào Cai thu hút nhiều học sinh tham quan, trải nghiệm.

Vai trò giáo dục của bảo tàng

Khi nói về vai trò giáo dục của bảo tàng, trước hết cần thấy rằng bảo tàng không thực hiện hoạt động dạy học cho công chúng. Bảo tàng thực hiện vai trò giáo dục thông qua không gian trưng bày các hiện vật và các hoạt động trải nghiệm. Công chúng có cơ hội được học tập, tìm hiểu, khám phá tri thức một cách chủ động theo cách thức đa dạng, mang tính trực quan sinh động, tạo sự gợi mở, kích thích tinh thần tự học, tự tiếp nhận, tự sáng tạo, từ đó hình thành hệ thống tri thức cho chính bản thân mình.

z5451657178088_4f06c5cbea4f0604ba68053fcd3d13c0.jpg
Bảo tàng tỉnh có nhiều hoạt động trải nghiệm cho học sinh.
z5451662524511_309fca873dc79b46113d664fa45dad82.jpg
Học sinh trải nghiệm, tìm hiểu văn hóa cộng đồng tại Bảo tàng tỉnh. Ảnh: Bảo tàng tỉnh

Mặt khác, bằng hoạt động trưng bày và diễn giải di sản đã tạo ra môi trường giao tiếp, tương tác văn hóa thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa các cộng đồng trong xã hội đa văn hóa. Từ đó, tăng cường giao lưu, tiếp biến văn hóa, gắn kết với cộng đồng và tăng cường tôn trọng đa dạng văn hóa. Đồng thời, quá trình diễn giải di sản bằng thuyết minh, giới thiệu giúp cho các hiện vật có đời sống sống động hơn để kể những câu chuyện, truyền đi những thông điệp. Như thế, bản chất quá trình này đã là một quá trình của giáo dục. Với mục tiêu lấy công chúng làm trung tâm, bảo tàng là địa điểm thích hợp để thực hiện chức năng giáo dục.

Nỗ lực đổi mới

Với vai trò giáo dục như trên đòi hỏi bảo tàng không ngừng đổi mới cách thức tổ chức và hoạt động để tạo dựng môi trường học tập và nghiên cứu cho công chúng. Kể từ khi tiếp quản và sử dụng công trình nhà bảo tàng tại khu vực trung tâm hành chính của tỉnh (từ năm 2016 đến nay), Bảo tàng tỉnh Lào Cai không ngừng nỗ lực thực hiện đổi mới đồng bộ để ngày càng đáp ứng yêu cầu giáo dục của thiết chế bảo tàng.

Trước hết, Bảo tàng tỉnh duy trì và đẩy mạnh nghiên cứu, sưu tầm để xây dựng hệ thống các hiện vật có giá trị, hình thành những bộ sưu tập phục vụ cho việc xây dựng các không gian trưng bày có nội dung hay, truyền tải đi các thông điệp có giá trị về lịch sử, văn hóa, kinh tế, xã hội của địa phương. Mỗi năm, Bảo tàng tỉnh đều duy trì việc bổ sung hiện vật. Đặc biệt, Bảo tàng tỉnh tăng cường tuyên truyền, đẩy mạnh các hoạt động hiến, tặng hiện vật, phối hợp với các câu lạc bộ sưu tầm cổ vật trên cả nước, tiếp nhận hàng nghìn hiện vật với nhiều chủng loại khác nhau. Cùng với việc gia tăng số lượng và chất lượng các hiện vật, Bảo tàng tỉnh thường xuyên đổi mới, nâng cao chất lượng công tác bảo quản hiện vật tại hệ thống kho.

dsc-0339-3401.jpg
z4902043686175-7bacedf6894231545cbf6fda2b1cb201-1005.jpg
dsc-0301-1508.jpg
Lãnh đạo Bảo tàng tỉnh Lào Cai tiếp nhận hiện vật được trao tặng..jpg
Bảo tàng tỉnh tăng cường tuyên truyền, đẩy mạnh các hoạt động hiến, tặng hiện vật, tiếp nhận hàng nghìn hiện vật. Ảnh: Phương Thảo

Ngoài ra, Bảo tàng tỉnh đẩy mạnh các hoạt động hợp tác với vùng Nouvelle Aquitaine (Cộng hòa Pháp) trong đổi mới trưng bày chuyên đề tại bảo tàng. Các chuyên gia của vùng Nouvelle Aquitaine đã hỗ trợ đào tạo cán bộ của Bảo tàng tỉnh trong việc tổ chức trưng bày hiện vật, sắp xếp không gian trưng bày theo hướng hiện đại và có khả năng tiếp cận công chúng. Có thể kể đến như không gian trưng bày về đa dạng sinh hoạt và không gian trưng bày về các dân tộc tỉnh Lào Cai. Những không gian trưng bày này tạo điều kiện cho công chúng, nhất là học sinh tương tác được với các bộ sưu tập, thông qua các hiện vật để nâng cao nhận thức và hành động. Tại Bảo tàng tỉnh đang duy trì trưng bày thường xuyên về lịch sử Lào Cai, các không gian trưng bày chuyên đề về văn hóa người Dao, về thời bao cấp, về đa dạng sinh học, các tộc người.

z5451662524422_38be63e252b32a4bf48fa18c46d56b44.jpg
z5451662519100_e6d1c72440965bd58ab9b3810769b7b6.jpg
z5451662518986_5b377de88cfe5d32c133cd17e53a2475.jpg
Nhiều hoạt động giáo dục trải nghiệm được tổ chức tại Bảo tàng tỉnh. Ảnh: Bảo tàng tỉnh

Hơn thế, Bảo tàng tỉnh Lào Cai đã xây dựng các hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh như xây dựng tiết học lịch sử địa phương, xây dựng các hoạt động trải nghiệm văn hóa như làm xôi màu, vẽ sáp ong, viết chữ Nôm Dao tại Bảo tàng tỉnh Lào Cai. Bảo tàng cũng mời các nghệ nhân tham gia vào các hoạt động trải nghiệm như nghệ nhân người Dao tham gia hướng dẫn nghệ thuật chữ Nôm Dao để công chúng hiểu về di sản văn hóa phi vật thể của người Dao.

Đặc biệt, để tăng cường thực hiện chức năng giáo dục của bảo tàng, năm 2021, Phòng Giáo dục và Truyền thông được thành lập trên cơ sở kiện toàn vị trí, chức năng, nhiệm vụ và tổ chức, bộ máy của Bảo tàng tỉnh Lào Cai. Sự ra đời của Phòng Giáo dục và Truyền thông thể hiện bước tiến mới của Bảo tàng tỉnh trong sứ mệnh thực hiện vai trò giáo dục.

Trong những năm gần đây, mỗi năm, bảo tàng đón trung bình hàng nghìn lượt học sinh của các trường trên địa bàn tỉnh đến tham quan, học tập, trải nghiệm các hoạt động văn hóa, ngoài ra còn đón các nhà nghiên cứu khoa học, các nghiên cứu sinh muốn tìm hiểu về Lào Cai.

Bảo tàng tỉnh Lào Cai đang trở thành cánh cửa đầu tiên mở ra không gian để tìm hiểu về Lào Cai. Dự án tư vấn thiết kế Bảo tàng tỉnh đang được thực hiện bởi các chuyên gia hàng đầu về bảo tàng ở Việt Nam hứa hẹn mang đến một không gian giáo dục hấp dẫn, sáng tạo cho các đối tượng công chúng.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Lần đầu tiên có Đường hoa Tết trong không gian Di sản Văn hóa Thế giới Hoàng thành Thăng Long

Lần đầu tiên có Đường hoa Tết trong không gian Di sản Văn hóa Thế giới Hoàng thành Thăng Long

Năm 2026 đánh dấu một điểm nhấn đặc biệt trong chuỗi hoạt động văn hóa – đối ngoại tại Thủ đô Hà Nội, khi lần đầu tiên Đường hoa Tết được tổ chức trong không gian Khu Di sản Văn hóa Thế giới Hoàng thành Thăng Long, phục vụ người dân, du khách trong nước và quốc tế trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Gói trọn vị Tết, trọn yêu thương

Gói trọn vị Tết, trọn yêu thương

Trong không khí rộn ràng của những ngày đầu xuân, xã Võ Lao tổ chức Ngày hội “Gói bánh chưng xanh – Đón xuân an lành”, thu hút sự tham gia đông đảo của Nhân dân các thôn trên địa bàn.

[Ảnh] Sắc màu Tết ở chợ phiên Cốc Ly

[Ảnh] Sắc màu Tết ở chợ phiên Cốc Ly

Chợ phiên Cốc Ly (chợ văn hóa Cốc Ly) ở thôn Thẩm Phúc, xã Bảo Nhai, tỉnh Lào Cai. Phiên chợ họp vào thứ 3 hằng tuần và là một trong những phiên chợ đông vui nhộn nhịp nhất vùng cao Tây Bắc. Cho đến nay, chợ phiên Cốc Ly vẫn giữ nguyên bản sắc văn hóa độc đáo, là nơi giao lưu, buôn bán của người dân vùng cao. Phiên chợ thứ Ba ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ càng tấp nập hơn khi người dân khắp xa gần tụ họp về sắm tết tạo nên không khí ngày áp tết nhộn nhịp, đầy sắc màu.

Gầu Tào - Hành trình đến Di sản

Gầu Tào - Hành trình đến Di sản

Không chỉ là “sợi dây” gắn kết cộng đồng trong đời sống văn hóa - tín ngưỡng, Gầu Tào còn là không gian nuôi dưỡng bản sắc, nơi những giá trị truyền thống của người Mông được trao truyền bền bỉ từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ý nghĩa ấy càng trở nên sâu sắc hơn khi lễ hội Gầu Tào của đồng bào Mông  được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu năm 2025, mở ra cơ hội để di sản được bảo tồn, lan tỏa niềm tự hào trong đời sống cộng đồng người Mông của tỉnh Lào Cai.

Tết của người Cao Lan

Tết của người Cao Lan

Tỉnh Lào Cai hiện có hơn 10 nghìn người dân tộc Cao Lan (còn gọi là Sán Chay) sinh sống tập trung tại một số địa phương như: Yên Bình, Thác Bà, Trấn Yên, Xuân Ái… Trong quá trình phát triển, cộng đồng người Cao Lan vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống đặc sắc, trong đó Tết Nguyên đán là dịp hội tụ rõ nét nhất các giá trị văn hóa, tâm linh và tinh thần cộng đồng.

Tái hiện Tết cung đình Thăng Long xưa và các nghi lễ "tống cựu nghinh tân"

Tái hiện Tết cung đình Thăng Long xưa và các nghi lễ "tống cựu nghinh tân"

Sáng 10/2, đúng ngày 23 tháng Chạp (ngày lễ ông Công, ông Táo), trong tiết xuân vui tươi, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức hoạt động “Tống cựu nghinh tân”, tái hiện các nghi thức đón Tết của cung đình Thăng Long xưa như: Lễ tiến lịch, Lễ thả cá chép, Lễ thướng tiêu (dựng cây nêu), Lễ đổi gác.

[Ảnh] Ngày xuân về Bản Liền chơi còn lông gà

[Ảnh] Ngày xuân về Bản Liền chơi còn lông gà

Tiếng cười rộn rã hòa cùng nhịp bay của những quả còn lông gà đã trở thành âm thanh quen thuộc mỗi dịp lễ hội hay Tết đến ở xã Bản Liền. Còn lông gà là trò chơi dân gian, cũng là sợi dây kết nối cộng đồng, là niềm tự hào của người Tày nơi đây. Ngày nay, nét đẹp truyền thống này đang trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn thu hút du khách, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đặc sắc cho vùng cao Lào Cai.

Rộn ràng hương Tết trong gian bếp ở Mường Khương

Rộn ràng hương Tết trong gian bếp ở Mường Khương

Những ngày giáp Tết, khắp các bản làng rộn ràng không khí chuẩn bị đón năm mới. Trong gian bếp lửa ấm, đồng bào dân tộc Mông, Nùng, Bố Y ở khu vực Mường Khương tất bật làm những loại bánh truyền thống như bánh khoải, bánh giầy, gửi gắm vào đó tình cảm và ước vọng về một năm đủ đầy.

Trải nghiệm làng nghề - giờ học thú vị, ý nghĩa

Trải nghiệm làng nghề - giờ học thú vị, ý nghĩa

Thời gian qua, Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Lào Cai) triển khai mô hình “Trải nghiệm làng nghề truyền thống” tại khuôn viên nhà trường. Thông qua phương pháp “học đi đôi với hành”, mô hình không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về văn hóa, lịch sử dân tộc mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng sống, khơi dậy tinh thần sáng tạo và ý thức gìn giữ bản sắc truyền thống.

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày ông Công ông Táo - nét đẹp tín ngưỡng mở đầu mùa Tết của người Việt

Ngày 23 tháng Chạp hằng năm từ lâu đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong đời sống văn hóa - tâm linh của người Việt. Đây là dịp người dân làm lễ tiễn ông Công - ông Táo về chầu trời, báo cáo với Ngọc Hoàng những việc đã diễn ra trong suốt một năm, đồng thời cũng là thời điểm chính thức khởi động không khí Tết Nguyên đán.

Chuẩn bị chu đáo để lễ hội xuân diễn ra an toàn, văn minh

Chuẩn bị chu đáo để lễ hội xuân diễn ra an toàn, văn minh

Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đến cũng là thời điểm bắt đầu các lễ hội xuân. Các ngành, địa phương trên địa bàn tỉnh đang tích cực chuẩn bị chu đáo công tác tổ chức, tăng cường công tác quản lý, bảo đảm cho các lễ hội diễn ra an toàn, vui tươi, lành mạnh, bản sắc

Đền Thượng sẵn sàng đón khách dịp Tết Nguyên đán

Đền Thượng sẵn sàng đón khách dịp Tết Nguyên đán

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, không khí xuân đã lan tỏa khắp không gian Đền Thượng, điểm đến tâm linh tiêu biểu của phường Lào Cai. Trong sắc đào phai, quất chín vàng, cờ hoa rực rỡ, ngôi đền cổ kính mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa dân tộc đang được chỉnh trang chu đáo, sẵn sàng đón Nhân dân và du khách thập phương về du xuân, chiêm bái.

Nghi thức rước mẹ lúa trong lễ hội Cầu mùa của người Khơ Mú.

Tôn vinh nét đẹp lao động, sản xuất

Vào dịp đầu năm mới, đồng bào dân tộc Khơ Mú, phường Nghĩa Lộ tổ chức Lễ hội Cầu mùa để tạ ơn trời, đất và các thần linh phù hộ cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu; đồng thời tôn vinh nét đẹp trong lao động sản xuất.

Nhộn nhịp thị trường phụ kiện trang trí Tết

Nhộn nhịp thị trường phụ kiện trang trí Tết

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, nhằm đáp ứng nhu cầu làm mới không gian sống, kinh doanh của người dân trong tỉnh, các loại phụ kiện trang trí Tết được bày bán với số lượng lớn, phổ biến ở nhiều dãy phố, khu chợ dân sinh.

fb yt zl tw