Hội nghị được tổ chức nhân dịp tròn 10 năm Lễ hội đền Thượng được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2016 - 2026), nhằm đánh giá toàn diện những giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng của lễ hội, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy trong bối cảnh mới.
Tham dự hội nghị có đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh; lãnh đạo các phòng, ban chuyên môn của phường, các nghệ nhân, thủ nhang đền Thượng, đại diện các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp viễn thông cùng đông đảo đại biểu, Nhân dân địa phương.
Báo cáo tại hội nghị đã khẳng định, Lễ hội đền Thượng gắn với di tích thờ Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo - vị anh hùng dân tộc ba lần đánh thắng quân Nguyên Mông - là một trong những lễ hội tiêu biểu của tỉnh Lào Cai.
Trải qua quá trình phục dựng từ năm 2001 và duy trì thường niên đến nay, lễ hội không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh của Nhân dân mà còn trở thành “cột mốc văn hóa” nơi địa đầu Tổ quốc, góp phần khẳng định chủ quyền, bồi đắp tinh thần yêu nước và niềm tự hào dân tộc.
Sau 10 năm được ghi danh, các thành tố cốt lõi của lễ hội tiếp tục được bảo tồn tương đối nguyên vẹn. Hệ thống nghi lễ như dâng hương, tế lễ, rước kiệu được thực hành trang nghiêm, tuân thủ nghi thức truyền thống; không gian văn hóa đền Thượng được đầu tư tu bổ, tôn tạo khang trang, giữ gìn cảnh quan linh thiêng.
Báo cáo cũng cho thấy sự chuyển biến tích cực trong vai trò chủ thể văn hóa của cộng đồng. Người dân địa phương không chỉ tham dự mà trực tiếp tham gia thực hành nghi lễ, tổ chức các trò chơi dân gian, hội thi truyền thống. Công tác xã hội hóa được đẩy mạnh, góp phần huy động nguồn lực cho bảo tồn di tích và tổ chức lễ hội.
Về hiệu quả kinh tế - xã hội, lượng khách tham quan dịp lễ hội tăng ổn định qua các năm, đóng góp tích cực vào doanh thu dịch vụ - du lịch của địa phương. Nếu như năm 2016, lễ hội thu hút khoảng 3.000 lượt khách, thì đến năm 2025, con số này đạt 10.000 lượt, cho thấy sức lan tỏa ngày càng lớn của du lịch tâm linh gắn với đền Thượng.
Tuy nhiên, hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, thách thức như: thiếu hụt đội ngũ nghệ nhân kế cận am hiểu sâu về nghi lễ truyền thống; nguy cơ thương mại hóa, pha tạp các yếu tố hiện đại làm giảm tính linh thiêng; nhận thức của một bộ phận người dân còn thiên về yếu tố giải trí; nguồn lực tổ chức lễ hội còn hạn chế.
Tại phần thảo luận, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp cụ thể: tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động tín ngưỡng; lồng ghép giáo dục di sản trong trường học; phát huy vai trò nghệ nhân; đẩy mạnh liên kết lễ hội với các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của tỉnh.
Đáng chú ý, giải pháp ứng dụng công nghệ số được nhấn mạnh như một hướng đi chiến lược trong giai đoạn tới: thực hiện số hóa 3D không gian đền và lễ hội; xây dựng hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ; quảng bá di sản trên các nền tảng số, xây dựng thương hiệu điểm đến văn hóa tâm linh cửa ngõ vùng Tây Bắc.
Kết luận hội nghị, lãnh đạo UBND phường Lào Cai khẳng định, sau 10 năm ghi danh, Lễ hội đền Thượng đã thực sự trở thành một “bảo tàng sống” về lịch sử và văn hóa dân tộc. Trong giai đoạn 2026 - 2035, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cấp, ngành và cộng đồng để bảo tồn giá trị nguyên gốc, đồng thời phát huy hiệu quả di sản gắn với phát triển du lịch bền vững, góp phần xây dựng phường Lào Cai ngày càng giàu đẹp, văn minh nơi địa đầu Tổ quốc.
