Bếp nhà sàn của mẹ

LCĐT - Bản của tôi nằm dưới những quả đồi chè lúp xúp như mâm xôi xanh đơm đầy. Ở đó, nhà sàn “mọc” lên, sân cách sân là bờ đá, ngọn tre cắm cho bầu bí leo, mồng tơi từng chùm tím ngắt. Khi cánh hoa mận trắng rải đầy con đường lún phún bụi mưa, người người rủ nhau đi chợ phiên. Lồng gà thiến, can rượu ngô men lá, cuộn dong xanh từng tàu theo bước chân ngược xuôi là lúc Tết về.

Bếp nhà sàn của mẹ ảnh 1
Ảnh minh họa.

Mẹ nổi lửa, bắc chảo gang rang gạo nếp làm bột bánh khảo, chè lam, làm bỏng Thúc théc. Mấy nhà sàn đụng một con lợn tạ, vài chục kí thịt trâu tươi. Mẹ tẩm tẩm, ướp ướp, chẻ lạt xâu. Nồi nước luộc sôi sùng sục. Bếp lửa nhà sàn thức đỏ mắt đợi từ ngày này sang ngày khác. Bồ hóng nhánh trên mái, trên cột. Tôi thức cùng mẹ chỉ để ngắm nghía những gia vị của núi rừng, hít hà hương của bột bánh, gừng núi, mác mật khô, thảo quả, hạt tiêu, thỉnh thoảng đưa tay dụm củi cho ngọn lửa bừng lên nóng hai má hoặc nhúm chút vừng rang thơm lựng bỏ vào miệng.

Củi đun bếp thường lấy từ núi đá, vạt rừng. Cành nghiến vàng ruộm rắn chắc, cành dã hương giòn chảy nhựa thơm, mùi quế còn nguyên tinh dầu. Nhưng thích nhất là đun quả thông khô. Nó cháy ra than rực thành bông hoa lửa, tỏa sức nóng làm sôi siêu nước, ấm đôi bàn tay, săn quả ngô nướng trước khi lụi tàn tro trắng bay. Chiếc kiềng ba chân đen bóng đứng vững cùng thời gian. Nó nhỏ bé nhưng đủ sức nâng biết bao nồi bánh chưng, bốn mùa thổi cơm ngon canh ngọt. Củ sắn lùi, thịt nướng gác mình lên nó, nóng hôi hổi, đánh thức cái bụng đói mỗi khi tôi đi học hay chăn trâu về.

Thường thì cơn buồn ngủ đưa tôi đến chiếc giường có chăn thổ cẩm khi công việc của mẹ còn dở dang cùng bếp lửa. Pa kể: Người Tày có bếp lửa đặt giữa nhà sàn làm nơi sinh hoạt chung. Bếp lửa duy trì hơi ấm và hạnh phúc của gia đình. Xưa, bếp xua thú dữ, chống rét ngày đại hàn. Nay, bếp vẫn thiêng liêng. Sáng ba mươi Tết, tôi thức dậy thấy sương mù kéo bầu trời chạm đất. Lòng bàn chân đặt lên dát nứa lát sàn mát lạnh như kem. Cơn gió thổi qua lớp lá cọ khiến cơ thể run rẩy trong tấm áo bông. Cánh mận trắng mỏng manh rải đầy vườn, vương cả lối đi dọc bờ rào đá. Tôi tìm đến gian bếp của mẹ. Bánh chưng vuông treo trên sào. Chè lam, bánh khảo gói thành từng phong xanh đỏ tím vàng xếp hàng trong rổ. Lạp sườn hun bã mía vàng rộm từng xâu xen với thịt trâu gác bếp. Hương của gừng đá, mác khén, mác mật thơm lừng. Miến dong đã khô búi thành cuộn, sợi trong veo. Thằng em ướm thử bộ quần áo mới, xoay đi xoay lại cho mọi người cùng ngắm. Đến khi hơi lạnh ngấm vào da, nó rúc đầu vào lòng mẹ như con mèo con tìm bú khiến cả nhà trêu cười. Trông nó đã lớn hơn nhiều.

Bếp nhà sàn của mẹ không những ấm, no mà còn vui nữa. Khi các bà cầm đàn tính lên bậc cầu thang là tiếng hát đã ngân da diết. Mẹ thường ngày ít hát. Nhưng khi nghe tiếng đàn, có bạn ngồi chung là ngón tay đưa thoăn thoắt trên dây tơ, giọng ngân cao vút. Tôi ngồi nghe củi nổ tí tách, tiếng nhạc tình tang mà thấy bình yên. Mẹ tiễn bạn ra cổng và quay vào xoa đầu tôi. Truyện thơ cổ người Tày được bà ngoại truyền lại qua lời mẹ kể từng câu dõi theo Tang Tử thử lòng vợ, Nam Kim Thị Đan chung thủy tình yêu, đàn con không nghe lời mẹ phải lên rừng hóa khỉ...

Đi học, đi làm, thành phố khiến tôi bận rộn. Tháng ngày trôi nhanh cùng công việc. Thỉnh thoảng, được ra ngoại thành chơi nhưng bếp ở những nơi đó bếp ga, bếp than thịnh hành đa số. Hiếm hoi bắt gặp gian bếp củi thì vắng hoe, bồ hóng kết bóng còn không có. Đợi chờ có dịp trở về như đứa trẻ ngóng dáng mẹ. Tôi khăn gói về bản theo con đường bê tông chạy quanh ruộng bậc thang. Bếp nhà sàn của mẹ vẫn đỏ mắt đợi con trong màn sương buông.                     

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Ngày mới ở bản mây Lao Chải

Ngày mới ở bản mây Lao Chải

Về thôn Lao Chải, xã Y Tý, bản làng như ẩn mình trong mây. Buổi sớm đầu hè vẫn phảng phất chút se lạnh, đủ để tôi phải khoác thêm chiếc áo gió mỏng. Trước mắt là những mái nhà trình tường được bao quanh bởi mây trắng và núi rừng. Trong vẻ bình yên quen thuộc ấy, đời sống người Hà Nhì nơi đây đang từng bước đổi thay.

Người lính lái xe trên đường Trường Sơn huyền thoại

Người lính lái xe trên đường Trường Sơn huyền thoại

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đường Trường Sơn đã trở thành huyền thoại bởi ý chí của những con người quả cảm, gan dạ, anh hùng. Cựu chiến binh Trần Huy Hùng, thuộc Đại đội 8, Tiểu đoàn 57, Trung đoàn 512, Sư đoàn 571 là một trong những người lính như thế. Nhập ngũ năm 1971, ông đã trực tiếp cầm lái qua những cung đường khốc liệt nhất, góp phần viết nên bản hùng ca về sự hy sinh và khát vọng thống nhất đất nước.

Bảo tồn vùng nguyên liệu dệt trang phục truyền thống

Bảo tồn vùng nguyên liệu dệt trang phục truyền thống

Trang phục truyền thống của người dân tộc Mông tại xã Ngũ Chỉ Sơn đang đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, bằng tình yêu và trách nhiệm, những người phụ nữ nơi đây đang âm thầm “giữ lửa” cho bản sắc dân tộc thông qua dự án khôi phục vùng nguyên liệu cây lanh - tạo nên vẻ đẹp độc đáo của trang phục dân tộc Mông.

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước

Tổng duyệt Chương trình nghệ thuật chào mừng Kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước

Tối 29/4/2026, tại Quảng trường 19/8, phường Yên Bái, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai đã tổ chức tổng duyệt chương trình nghệ thuật chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) và 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (01/5/1886 - 01/5/2026).

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch Quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, đồng thời là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kích cầu và quảng bá du lịch của tỉnh Lào Cai.

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ những người thợ Hà Nhì ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, Lào Cai trực tiếp tham gia phục dựng, tu sửa ngôi nhà trình tường tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, câu chuyện bảo tồn không chỉ góp phần gìn giữ kiến trúc truyền thống đặc sắc mà còn lan tỏa trách nhiệm bảo vệ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc Hà Nhì của Lào Cai qua nhiều thế hệ.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

Thôn Nậm Than (xã Mường Bo) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Mông. Từ bao đời nay, họ đã biết dùng nguyên liệu tự nhiên để làm giấy với kỹ thuật thủ công. Qua nhiều thế hệ, nghề làm giấy ở Nậm Than vẫn bền bỉ được lưu giữ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người dân nơi đây.

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữa dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, khi những giá trị mới len sâu vào từng bản làng vùng cao, câu chuyện giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống không còn là vấn đề của riêng một cộng đồng, mà trở thành mối quan tâm chung trong hành trình phát triển bền vững.

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

fb yt zl tw