Nhận thức rõ điều đó, trong quá trình triển khai xây dựng xã, phường không ma túy, nhiều xã vùng cao khu vực Mù Cang Chải đã xác định: đấu tranh, trấn áp tội phạm ma túy chỉ là một nửa của cuộc chiến. Nửa còn lại là giúp những người từng lầm lỗi thực sự trở về với cộng đồng.
Bởi giữ bình yên cho bản làng không chỉ là bắt giữ được nhiều đối tượng phạm tội, mà còn là giảm đi những người có nguy cơ quay trở lại con đường cũ.
Do đó, không chỉ rà soát, quản lý chặt các đối tượng sau cai nghiện, sau chấp hành án phạt tù, lực lượng công an các xã còn phối hợp với cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và ngân hàng chính sách xã hội xây dựng nhiều giải pháp hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm, giúp họ từng bước ổn định cuộc sống.
Gia đình, trưởng thôn, trưởng các dòng họ, người có uy tín trong cộng đồng cũng được huy động tham gia quản lý, động viên và giúp đỡ những người lầm lỡ. Sự đồng hành ấy đã từng bước xóa đi khoảng cách, giúp nhiều người lấy lại niềm tin vào bản thân.
Ở thôn Pú Nhu Háng Sung, xã Púng Luông, ít ai còn nhắc đến quá khứ lầm lỗi của anh Lý A Vàng.
11 năm trước, anh Vàng phải chấp hành án tù vì liên quan đến tội phạm ma túy. Ngày trở về, cũng như nhiều người khác, anh mang theo mặc cảm và nỗi lo không biết sẽ bắt đầu lại từ đâu.
Đúng lúc ấy, sự quan tâm của gia đình, chính quyền địa phương và lực lượng công an cơ sở đã tiếp thêm cho anh động lực. Được Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Mù Cang Chải tạo điều kiện cho vay 100 triệu đồng, anh mạnh dạn đầu tư mua trâu, bò phát triển chăn nuôi.
Từ vài con giống ban đầu, đến nay, đàn gia súc của gia đình ngày càng phát triển.
Có thu nhập ổn định, cuộc sống của gia đình anh Vàng từng bước khởi sắc. Điều mà trước đây anh chưa từng dám nghĩ tới là xây dựng được ngôi nhà kiên cố trị giá hơn 300 triệu đồng để các con có nơi ở an toàn, ổn định.
Đối với anh Vàng, giá trị lớn nhất của nguồn vốn không chỉ nằm ở số tiền được vay, mà là niềm tin mà cộng đồng dành cho một người từng lầm lỗi.
Anh Lý A Vàng chia sẻ: Nếu không có gia đình động viên, công an xã thường xuyên đến thăm hỏi và được ngân hàng chính sách xã hội cho vay vốn thì tôi rất khó làm lại cuộc đời. Bây giờ có việc làm, có thu nhập ổn định, tôi sẽ chăm chỉ lao động để nuôi gia đình và sẽ không bao giờ quay lại con đường buôn bán ma túy nữa.
Một hoàn cảnh khác cũng đang từng ngày thay đổi là anh Lù A Chinh, ở thôn Háng Tủa Chử, xã Púng Luông.
Sau 2 năm cai nghiện bắt buộc, ngày trở về, anh gần như trắng tay. Thay vì buông xuôi, anh được địa phương hướng dẫn tiếp cận nguồn vốn ưu đãi. Với 50 triệu đồng vay từ ngân hàng chính sách xã hội, anh đầu tư phát triển chăn nuôi, từng bước tạo dựng sinh kế cho gia đình.
Có công việc để làm mỗi ngày, có mục tiêu để phấn đấu, anh dần rời xa những mối quan hệ cũ và tập trung phát triển kinh tế. Chính nguồn vốn đúng lúc đã trở thành động lực để anh quyết tâm không tái nghiện, không tái phạm.
Thực tế cho thấy, với người sau cai nghiện hay sau chấp hành án phạt tù, điều họ cần không phải sự thương hại, mà là một cơ hội để chứng minh mình có thể sống lương thiện.
Từ thực tiễn đó, Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Mù Cang Chải đã chủ động phối hợp với các địa phương rà soát nhu cầu vay vốn của các đối tượng, tạo điều kiện để họ tiếp cận các chương trình tín dụng chính sách.
Theo ông Bùi Văn Hóa - Giám đốc Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Mù Cang Chải, đơn vị luôn sẵn sàng giải ngân khi người dân có phương án sử dụng vốn khả thi.
Ông Hóa cho biết thêm: Chúng tôi luôn phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, động viên để những người từng lầm lỗi yên tâm tiếp cận vốn, phát triển sản xuất. Đến nay, đơn vị đã giải ngân khoảng 850 triệu đồng cho các đối tượng sau cai nghiện và chấp hành xong án phạt tù. Qua theo dõi, đa số đều sử dụng vốn đúng mục đích và bước đầu mang lại hiệu quả.
Không chỉ hỗ trợ nguồn lực phát triển kinh tế, cấp ủy, chính quyền các địa phương còn coi việc đồng hành với người từng lầm lỗi là nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng xã không ma túy.
Tại xã Púng Luông, nơi vẫn còn nhiều nguy cơ phát sinh tội phạm và tệ nạn ma túy, chính quyền địa phương thường xuyên chỉ đạo các tổ chức đoàn thể, công an xã và trưởng các thôn bản đến từng hộ gia đình có người sau cai nghiện để nắm bắt tâm tư, tháo gỡ khó khăn và giới thiệu việc làm khi có điều kiện.
Xã Púng Luông hiện có 89 đối tượng thuộc diện quản lý liên quan đến ma túy và chấp hành xong án phạt tù. Tuy nhiên, không ít người vẫn còn tâm lý e ngại, tự ti nên chưa mạnh dạn tiếp cận các chính sách hỗ trợ.
Ông Phạm Tiến Lâm - Chủ tịch UBND xã Púng Luông cho biết: Thời gian tới, địa phương tiếp tục phối hợp với lực lượng công an, các tổ chức đoàn thể và ngân hàng chính sách xã hội tăng cường tuyên truyền, động viên để những người sau cai nghiện, sau chấp hành án phạt tù mạnh dạn vay vốn, phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống. Khi có việc làm, có thu nhập và được cộng đồng quan tâm, họ sẽ có thêm động lực để không tái nghiện, tái phạm.
Từ những mô hình hỗ trợ thiết thực ấy cho thấy, cuộc chiến với ma túy không chỉ dừng lại ở việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật. Quan trọng hơn là giúp những người từng lầm lỗi tìm lại niềm tin, có sinh kế và có cơ hội khẳng định mình bằng lao động chân chính. Đó cũng là nền tảng để mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy đi vào thực chất, bền vững và để ma túy không còn cơ hội quay trở lại những bản làng vùng cao.
Bài 3: Lá chắn thép từ bản làng
