Tháng 2/2026, Tỉnh ủy Lào Cai ban hành Nghị quyết 51-NQ/TU về tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng “xã, phường không ma túy”, nhằm tạo chuyển biến căn bản, bền vững trong công tác phòng chống ma túy, hướng tới mục tiêu giữ gìn cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho Nhân dân và tạo môi trường an toàn để phát triển kinh tế-xã hội. Sau hơn nửa năm triển khai thực hiện, chương trình đã thu được nhiều kết quả khả quan với nhiều cách làm hay và sáng tạo, hướng tới hoàn thành mục tiêu ngay trong năm 2026.
Những cách làm hay, nhân văn
Là một trong những phường lớn của tỉnh Lào Cai với quy mô dân số lớn, địa bàn rộng và thành phần khá phức tạp, Bí thư Đảng ủy phường Nghĩa Lộ Lương Mạnh Hà cho biết, địa phương đã phối hợp, hướng dẫn Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Trường THPT Nghĩa Lộ, Trường trung cấp Dân tộc nội trú Nghĩa Lộ thành lập các mô hình: Thanh niên nói không với ma túy; Thư viện số trường học nói không với ma túy; Học đường không ma túy...
Cùng với đó lãnh đạo phường chỉ đạo Công an phường phát động sáng tác bài hát, tác phẩm âm nhạc với chủ đề xây dựng “Phường không ma túy”; ra mắt 1 bài hát, xây dựng MV “Nghĩa Lộ không ma túy”, đăng tải trên trang thông tin chính thống để tạo sự lan tỏa tích cực trên mạng xã hội...
Tại phường Văn Phú, đồng chí Nguyễn Minh Hải, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân phường cho biết: Công tác phòng chống ma túy trên địa bàn luôn được Đảng ủy, Ủy ban nhân dân phường chỉ đạo sâu sát; các cơ quan, đơn vị, tổ chức chính trị-xã hội và Nhân dân tích cực tham gia, phối hợp triển khai thực hiện.
Đáng chú ý, tại phường Văn Phú, những đối tượng có tiền sử nghiện đã cai nghiện thành công và trở lại đời sống cộng đồng được tạo điều kiện vay vốn để làm ăn, có người còn tạo sinh kế cho nhiều người.
Anh Lưu Hữu Tuấn, sinh năm 1981, tổ 14, phường Văn Phú là một trường hợp như vậy. Đầu năm 2026, sau khi được ngân hàng chính sách xã hội cho vay 200 triệu đồng, anh đã mở 3 xưởng thu mua và gia công quế, tạo việc làm cho hơn 20 lao động, thu nhập khoảng 300 - 400 nghìn đồng/ngày. Anh đang dự tính sẽ mở một dây chuyền và xưởng nghiền lá quế, bột quế hiện đại.
Anh Tuấn cảm động cho biết: Chính sách ưu việt của Đảng và Nhà nước đối với người nghiện và sự giúp đỡ chí tình của cán bộ và chính quyền địa phương đã đổi đời cho anh. Anh mong mỏi mô hình này được nhân rộng ra khắp xã, khắp tỉnh để các bạn bè cùng cảnh ngộ cũng được tạo điều kiện như mình.
Tại hội nghị đánh giá kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết 51-NQ/TU cuối tháng 8/2026, ngoài các thống kê về việc phát hiện, bắt giữ, khởi tố hàng trăm vụ án, đối tượng liên quan đến ma túy..., còn có thông tin ấm lòng khác về công tác hỗ trợ người sau cai nghiện, người tái hòa nhập cộng đồng với 47 trường hợp được giới thiệu việc làm, trong đó 19 trường hợp đã có việc làm ổn định.
Khó khăn và giải pháp
Trong thực tiễn triển khai, việc phòng chống tệ nạn liên quan đến ma túy và công tác làm sạch địa bàn phường, xã trước tệ nạn này không phải không có những hạn chế, khó khăn.
Trước hết, công tác nắm tình hình địa bàn, rà soát, quản lý đối tượng có thời điểm chưa thật sự sâu sát, thường xuyên, dẫn đến nguy cơ bỏ sót đối tượng có liên quan đến ma túy.
Một số phường, xã là địa bàn trung chuyển, nằm trên tuyến đường huyết mạch của khu vực, thường xuyên có nhiều người từ các địa phương khác đến và đi, tiềm ẩn nguy cơ các đối tượng lợi dụng địa bàn để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, trong đó có tội phạm về ma túy.
Công tác phối hợp giữa lực lượng công an với các tổ dân phố, tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở có lúc chưa chặt chẽ. Việc nắm tình hình một số đối tượng liên quan đến ma túy còn hạn chế; còn tình trạng không xác định được đối tượng đi đâu, làm gì, ở đâu, gây khó khăn cho công tác quản lý, giám sát và xử lý.
Chưa có số liệu về thông tin tố giác hành vi vi phạm pháp luật, tội phạm về ma túy được tiếp nhận qua số điện thoại đường dây nóng và địa chỉ hòm thư điện tử của Công an tỉnh Lào Cai. Trình độ nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế.
Một số gia đình chưa quan tâm, gần gũi, quản lý, giáo dục con em và người thân; không nắm được người thân đang ở đâu, làm gì, với ai.
Tình trạng bao che, không tố giác tội phạm và người có liên quan đến ma túy vẫn còn xảy ra. Ngoài ra, vấn đề muôn thuở là nguồn lực, kinh phí dành cho công tác phòng chống ma túy, xây dựng địa bàn không ma túy chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế...
Mới đây, tại hội nghị tổng kết 6 tháng chương trình thực hiện phường, xã không ma túy, tỉnh Lào Cai đã đặt ra một quyết tâm lớn: Hoàn thành mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy ngay trong năm nay, với mốc thời gian cụ thể là tháng 10/2026.
Để thực hiện thành công mục tiêu, theo đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo xây dựng “xã, phường không ma túy” Lào Cai, đây là giai đoạn nước rút, có ý nghĩa quyết định để hoàn thành mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy.
Đồng chí đề nghị cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu phải coi đó là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đưa nội dung thực hiện Nghị quyết 51-NQ/TU vào sinh hoạt cấp ủy, chi bộ hằng tháng.
Mặt khác, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phát huy vai trò của nhân dân và hệ thống chính trị ở cơ sở...
Bên cạnh đó, cần triển khai một số giải pháp đột phá: Xây dựng hồ sơ nguy cơ cho mỗi người dân, địa phương, tạo cơ sở dữ liệu liên thông về người nghiện, người sử dụng trái phép, người sau cai, đối tượng nguy cơ cao, phân loại nguy cơ theo hộ gia đình, thôn, tổ dân phố, xã, phường... để chính quyền biết địa điểm, nhóm đối tượng và nguy cơ cần xử lý.
Quản lý gia đình để tránh tái nghiện, cung cấp gói tái hòa nhập cho mỗi người sau cai nghiện, tạo việc làm, sinh kế, tư vấn quản lý tại cộng đồng; giao trách nhiệm rõ ràng cho gia đình, tổ dân phố và chính quyền cấp cơ sở.
Tạo việc làm để nâng cao thu nhập ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào , cung cấp gói vay vốn từ ngân hàng chính sách; triển khai mô hình nông nghiệp, du lịch, sản xuất nông nghiệp hàng hóa, dịch vụ, giúp người sau cai nghiện có việc làm và thu nhập ổn định.
Kiểm soát địa bàn, không để hình thành điểm mua bán, tổ chức sử dụng ma túy, không để hình thành điểm phức tạp về ma túy và duy trì các địa bàn đã được làm sạch...
