Xây dựng xã không ma túy đang được Chế Tạo (Lào Cai) triển khai quyết liệt nhằm đẩy lùi tệ nạn, giữ bình yên bản làng. Cùng với rà soát, quản lý, đưa người nghiện đi cai nghiện bắt buộc, địa phương đặc biệt quan tâm những đứa trẻ phải xa bố hoặc mẹ. Sự chăm sóc, động viên của gia đình, nhà trường và cộng đồng giúp các em vượt qua mặc cảm, tiếp tục học tập, trưởng thành để không bị tổn thương hay mặc cảm bởi lỗi lầm của người lớn.
Chế Tạo là xã vùng cao, địa bàn rộng, dân cư phân tán. Để xây dựng xã không ma túy, Công an xã phối hợp với Công an tỉnh Lào Cai và lực lượng cơ sở tăng cường bám địa bàn, rà soát, quản lý các trường hợp liên quan đến ma túy, xác minh người nghiện để thực hiện cai nghiện theo quy định.
Đến nay, 29 đối tượng đã được đưa đi cai nghiện bắt buộc. Kết quả này góp phần giữ gìn an ninh, trật tự, giúp người dân yên tâm lao động, sản xuất.
Tuy nhiên, phía sau những con số ấy là những đứa trẻ phải sống thiếu bố hoặc mẹ trong thời gian dài. Có em ở với ông bà, có em nương nhờ người thân. Sự thiếu vắng tình cảm gia đình có thể khiến các em mặc cảm, tự ti, ảnh hưởng đến tâm lý và việc học tập nếu không được quan tâm, chăm sóc đúng cách.
Đã hơn một năm nay, hai cháu Giàng C.V. và Giàng A.Q. phải nhờ nhà bác ruột Giàng A Dình (thôn Chế Tạo) chăm sóc, bởi mẹ các cháu đi cai nghiện bắt buộc, bố đi làm thuê, thường xuyên vắng nhà.
Gia đình anh Dình vốn không khá giả, cuộc sống vùng cao còn nhiều khó khăn, nay có thêm hai cháu nhỏ càng thêm vất vả. Nhưng thương cháu, vợ chồng anh vẫn cố gắng cưu mang, chăm sóc bằng những điều giản dị nhất.
Hằng ngày, hai cháu sinh hoạt cùng gia đình đến tối muộn mới trở về nhà ngủ. Cuộc sống bình dị ấy trở thành điểm tựa để hai đứa trẻ cảm nhận được tình yêu thương của người thân khi bố mẹ vắng nhà.
Anh Dình chia sẻ, có lúc tôi giận em trai, em dâu vì để các con rơi vào cảnh thiếu thốn tình cảm. Nhưng khi nhìn hai cháu còn nhỏ, tôi lại thấy thương nhiều hơn và tự nhủ phải chăm lo cho các cháu.
Theo anh Dình, xây dựng xã không ma túy là chủ trương thiết thực, giúp giữ gìn an ninh, trật tự, để người dân yên tâm lao động, sản xuất. Anh mong em dâu và những người từng lầm lỡ sau cai nghiện sẽ tránh xa ma túy, thay đổi cuộc đời, để trẻ em không phải tiếp tục chịu những hệ lụy đau lòng từ ma túy.
Trong quá trình xây dựng xã không ma túy, Chế Tạo xác định đấu tranh với ma túy phải đi cùng với việc chăm lo cho những người thân trong gia đình, nhất là trẻ em. Bởi cha mẹ có thể phải chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm pháp luật, nhưng trẻ em không có lỗi, không phải chịu trách nhiệm cho những sai lầm của người lớn.
Theo ông Giàng A Lâu - Bí thư Chi bộ thôn Kể Cả, toàn thôn có 37 cháu có bố, mẹ đi cai nghiện bắt buộc và đi chấp hành án phạt tù do liên quan đến ma túy. Con em các đối tượng này đều được thôn quan tâm, nắm bắt hoàn cảnh để vận động người thân chăm sóc.
"Chúng tôi thường xuyên nắm tình hình, nhắc nhở gia đình chăm lo để các cháu vẫn được đi học, sinh hoạt bình thường, không mặc cảm với hoàn cảnh của mình. Thôn sẽ ưu tiên cho các cháu nếu như có những nguồn tài trợ, thiện nguyện" - ông Lâu cho biết.
Cùng với gia đình và thôn bản, lực lượng Công an xã cũng chủ động phối hợp để bảo đảm các em được chăm sóc, nuôi dưỡng và học tập.
Trung tá Mùa A Vàng - Trưởng Công an xã Chế Tạo cho biết: Toàn xã có 54 cháu có bố hoặc mẹ thuộc diện cai nghiện bắt buộc. Công an xã thường xuyên phối hợp với trưởng các thôn và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở nắm bắt thông tin và chăm lo cho các cháu.
Ở Chế Tạo, nhà trường đang trở thành điểm tựa cho học sinh có bố hoặc mẹ đi cai nghiện. Trường PTDTBT Tiểu học và THCS xã Chế Tạo hiện có 26 em thuộc diện này. Nhà trường xác định, dù cha mẹ phải chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm, các em vẫn cần được yêu thương, động viên và tạo điều kiện học tập bình đẳng.
Thầy giáo Hà Trần Hồng - Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS xã Chế Tạo cho biết: Trước năm học mới 2026 - 2027, nhà trường đã phân công giáo viên đến các thôn để tìm hiểu hoàn cảnh của học sinh có bố hoặc mẹ đi cai nghiện, gặp gỡ gia đình, động viên các em trở lại trường, đồng thời nắm bắt những khó khăn để có phương án hỗ trợ phù hợp.
Với học sinh vùng cao, duy trì việc học vốn đã không dễ dàng, khi thiếu vắng bố hoặc mẹ, các em càng cần sự đồng hành của thầy cô, gia đình và cộng đồng. Một lời hỏi thăm, một lần đến tận nhà hay sự động viên đúng lúc có thể giúp các em vượt qua mặc cảm, tiếp tục đến trường.
Xây dựng xã không ma túy là hành trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và người dân. Rà soát, quản lý, đưa người nghiện đi cai nghiện bắt buộc là giải pháp quan trọng để làm sạch địa bàn, giữ gìn an ninh, trật tự, nhưng một xã không ma túy chỉ thực sự có ý nghĩa khi sự bình yên ấy lan tỏa đến từng gia đình, từng đứa trẻ; là khi những em nhỏ có bố hoặc mẹ đi cai nghiện vẫn có những bữa cơm đủ đầy tình yêu thương, vẫn được đến trường và được cộng đồng chở che.
Ma túy có thể lấy đi sự bình yên của một gia đình, nhưng tình thân, trách nhiệm của nhà trường và sự đồng hành của cộng đồng có thể giúp trẻ em không bị cuốn vào những hệ lụy ấy. Đó cũng là ý nghĩa nhân văn phía sau hành trình xây dựng Chế Tạo trở thành xã không ma túy: không chỉ làm sạch địa bàn, giữ bình yên bản làng, mà còn bảo vệ và nâng bước những đứa trẻ vô tội, để các em được học tập, yêu thương và lớn lên trong một môi trường an toàn.
