Áp dụng AI vào quản lý pháp luật là hướng đi tất yếu của thời đại số

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số mạnh mẽ, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực pháp luật không còn là viễn cảnh xa vời mà đã trở thành một xu hướng tất yếu. Tại Việt Nam, ngành Tòa án đang tiên phong trong công cuộc này với dự án “Trợ lý ảo Tòa án nhân dân”, một bước tiến quan trọng nhằm xây dựng hệ thống Tòa án điện tử.

Thẩm phán sử dụng phần mềm "trợ lý ảo" hỗ trợ công tác nghiệp vụ.
Thẩm phán sử dụng phần mềm "trợ lý ảo" hỗ trợ công tác nghiệp vụ.

Theo Tòa án nhân dân tối cao, kể từ năm 2022, Trợ lý ảo được ứng dụng nhằm hỗ trợ Thẩm phán và Thư ký trong quá trình tố tụng. Dù còn đối mặt nhiều thử thách về kỹ thuật và nghiệp vụ, phần mềm này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả xét xử, tiết kiệm chi phí cho đương sự và phổ cập pháp luật đến người dân. Tuy nhiên, vấn đề minh bạch, khả năng tích lũy tri thức và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như ISO/IEC 25059:2023 về chất lượng AI vẫn là những điểm cần hoàn thiện.

PGS.TS. Lê Vũ Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) nhận định, xã hội đang chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, dữ liệu lớn (Big Data) và Internet vạn vật (IoT). “Pháp luật không thể đứng ngoài cuộc mà cần đi cùng, thậm chí đi trước công nghệ để thiết lập khuôn khổ pháp lý phù hợp, vừa bảo vệ lợi ích công, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, các vấn đề như bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư và trách nhiệm pháp lý trong không gian số đang ngày càng trở nên phức tạp và cần được giải quyết toàn diện”, Phó Hiệu trưởng Nam nói.

Luật gia, PGS.TS. Đoàn Thị Phương Diệp, cho biết: “Luật và công nghệ là một tổ hợp đang ngày càng gắn bó, nhất là từ sau khi ChatGPT xuất hiện năm 2023”. Theo bà Phương Diệp, việc ứng dụng công nghệ vào pháp luật không chỉ là áp lực thích nghi mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về pháp lý, quyền riêng tư và đạo đức. Chẳng hạn tại Mỹ, chatbot Tessa từng gây hậu quả nghiêm trọng khi đưa ra lời khuyên sai lệch về chế độ ăn, đặt ra vấn đề; nếu AI gây thiệt hại, ai là người chịu trách nhiệm, nhà phát triển hay người sử dụng?

Việc ứng dụng công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực pháp lý đang trở thành xu thế tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Ảnh minh họa
Việc ứng dụng công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực pháp lý đang trở thành xu thế tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Ảnh minh họa

Từ góc nhìn đào tạo, nhiều trường đại học luật tại Việt Nam đang từng bước tích hợp công nghệ vào chương trình học. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn nằm ở sự lạc hậu của khuôn khổ pháp lý. Ví dụ, hoạt động “chứng khoán hóa bất động sản” hay ứng dụng blockchain tại Việt Nam vẫn chưa có quy định rõ ràng, trong khi thế giới đã đi trước nhiều bước.

ThS. Ngô Minh Tín, giảng viên trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, chuyên gia nghiên cứu pháp luật về sàn giao dịch tiền số cũng chỉ ra rằng: “Dự thảo Luật công nghiệp công nghệ số hiện vẫn còn nhiều lỗ hổng, đặc biệt trong định nghĩa "tài sản số". Việc giới hạn khái niệm này trong phạm vi blockchain là chưa đủ, khi thực tế có nhiều loại tài sản số khác như NFT, tiền kỹ thuật số không nhất thiết phải dựa trên blockchain”. Ông Tín cho rằng, cần bổ sung “tài sản số” như một loại tài sản độc lập trong Bộ luật Dân sự.

Một điểm quan trọng khác là bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nhiều ứng dụng AI hiện thu thập dữ liệu mặc định qua điều khoản sử dụng, đặt người dùng vào thế bị động. Nếu không có cơ chế kiểm soát hiệu quả, hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Vì vậy, đã đến lúc cần đặt ra các quy định cấp phép cho ứng dụng AI, đồng thời xây dựng bộ quy tắc đạo đức cho nhà phát triển để vừa khuyến khích đổi mới, vừa đảm bảo an toàn xã hội.

Một vấn đề đặt ra ở đây, quyền sở hữu tài sản do AI tạo ra vẫn đang bỏ ngỏ. Nếu một AI tạo ra tác phẩm vi phạm bản quyền, trách nhiệm thuộc về ai? Như ThS. Tín nhận định: “Người sở hữu cũng phải là người chịu trách nhiệm”. Do đó, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, việc xây dựng hành lang pháp lý phù hợp là điều kiện kiên quyết để trí tuệ nhân tạo có thể phát triển lành mạnh, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Theo baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026: Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực chất cho người dân, doanh nghiệp

Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026: Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực chất cho người dân, doanh nghiệp

Chuyển đổi số không chỉ dừng ở xây dựng hạ tầng, nền tảng và dữ liệu, mà phải tạo ra những kết quả cụ thể, đo lường được trong quản trị, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đây là yêu cầu được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh tại lễ chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026.

Đưa kỹ năng số đến từng thôn, bản

Đưa kỹ năng số đến từng thôn, bản

Không chỉ hỗ trợ máy tính và thiết bị công nghệ cho các thôn, bản, phong trào “Tiếp sức chuyển đổi số thôn bản” do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lào Cai triển khai còn chú trọng hướng dẫn người dân ứng dụng công nghệ trong đời sống hằng ngày. Từ thực hiện thủ tục hành chính, tra cứu thông tin đến thanh toán điện tử, kỹ năng số đang từng bước trở nên quen thuộc, giúp người dân tiếp cận và thụ hưởng những tiện ích mà chuyển đổi số đem lại.

Lào Cai tập huấn sử dụng hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tại 9 xã

Lào Cai tập huấn sử dụng hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tại 9 xã

Sáng 8/10, tại xã Mậu A, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh phối hợp với VNPT Lào Cai tổ chức tập huấn sử dụng Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tỉnh Lào Cai cho cán bộ, công chức 9 xã: Phong Dụ Thượng, Phong Dụ Hạ, Châu Quế, Lâm Giang, Đông Cuông, Tân Hợp, Mậu A, Xuân Á và Mỏ Vàng.

Lào Cai thuộc nhóm 5 địa phương làm sạch dữ liệu tiêm chủng cao nhất cả nước

Lào Cai thuộc nhóm 5 địa phương làm sạch dữ liệu tiêm chủng cao nhất cả nước

Lào Cai nằm trong nhóm 5 địa phương có tỷ lệ làm sạch dữ liệu tiêm chủng cao trong toàn quốc. Đây là kết quả nổi bật trong Chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa dữ liệu của ngành Y tế, tạo nền tảng để chuyển từ “có dữ liệu” sang “dùng được dữ liệu” trong quản lý, điều hành.

Các hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia (10/10) trên địa bàn tỉnh

Các hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia (10/10) trên địa bàn tỉnh

UBND tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch số 448/KH-UBND tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia (10/10) năm 2026 trên địa bàn tỉnh. Theo Kế hoạch, các hoạt động được tổ chức thường xuyên, tập trung từ ngày 01/10 đến hết tháng 10/2026, nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, doanh nghiệp và Nhân dân về vai trò, ý nghĩa của chuyển đổi số; khuyến khích người dân nâng cao kỹ năng số, tiếp cận và sử dụng các nền tảng, dịch vụ số

Bứt tốc định danh điện tử vùng cao: Đưa tiện ích số đến với từng người dân

Bứt tốc định danh điện tử vùng cao: Đưa tiện ích số đến với từng người dân

Đến ngày 30/10/2026, toàn tỉnh phấn đấu 100% công dân đủ điều kiện được tích hợp tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2. Tuy nhiên, ở các xã vùng cao, địa bàn rộng, dân cư phân tán, có nơi còn lõm sóng; nhiều người dân chưa có điện thoại thông minh hoặc chưa quen thao tác trên các ứng dụng số. Để hoàn thành một tài khoản, đôi khi phải bắt đầu từ việc tìm người, hỗ trợ Sim, thiết bị, phiên dịch và chọn giờ làm phù hợp với sinh hoạt của bà con.

AI hỗ trợ người dân hoàn thiện hồ sơ

AI hỗ trợ người dân hoàn thiện hồ sơ

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào giải quyết thủ tục hành chính đang được Lào Cai thử nghiệm tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và một số xã, phường, góp phần thúc đẩy xây dựng chính quyền số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Hướng đi mới giúp nâng giá trị nông sản

Hướng đi mới giúp nâng giá trị nông sản

Ghi lại quy trình sản xuất, hoặc livestream giới thiệu, đăng sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội là cách người dân xã Bảo Ái (Lào Cai) từng bước đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh. Từ thay đổi cách quảng bá, kết nối khách hàng đến chủ động mở rộng thị trường, tư duy số đang mở thêm hướng đi mới, góp phần nâng cao giá trị nông sản và hiệu quả sản xuất, kinh doanh tại địa phương.

Kỳ vọng đổi mới dịch vụ công

Kỳ vọng đổi mới dịch vụ công

Những ngày cuối tháng 9, tại trung tâm phục vụ hành chính công (PVHCC) ở một số địa phương trên địa bàn tỉnh, không khí làm việc vẫn diễn ra nhộn nhịp như thường lệ. Tuy nhiên, bên cạnh những quầy tiếp nhận hồ sơ quen thuộc, một “trợ lý” mới đang hỗ trợ người dân và cán bộ trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính (TTHC). Đó là hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) được đưa vào thử nghiệm với kỳ vọng tạo ra bước chuyển mới trong cải cách hành chính và xây dựng chính quyền số.

Mặt trận xã Châu Quế gần dân hơn từ chuyển đổi số

Mặt trận xã Châu Quế gần dân hơn từ chuyển đổi số

Thời gian qua, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ) xã Châu Quế đã đưa chuyển đổi số vào hoạt động bằng những cách làm thiết thực, gần gũi, mở thêm kênh lắng nghe, kết nối với Nhân dân. Nổi bật là "Tổ công nghệ số" và mô hình "Quét mã QR - Lắng nghe ý kiến Nhân dân", giúp người dân dễ tiếp cận, dễ sử dụng và chủ động hơn trong việc phản ánh tâm tư, nguyện vọng.

fb yt zl tw