Áp dụng AI vào quản lý pháp luật là hướng đi tất yếu của thời đại số

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số mạnh mẽ, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực pháp luật không còn là viễn cảnh xa vời mà đã trở thành một xu hướng tất yếu. Tại Việt Nam, ngành Tòa án đang tiên phong trong công cuộc này với dự án “Trợ lý ảo Tòa án nhân dân”, một bước tiến quan trọng nhằm xây dựng hệ thống Tòa án điện tử.

Thẩm phán sử dụng phần mềm "trợ lý ảo" hỗ trợ công tác nghiệp vụ.
Thẩm phán sử dụng phần mềm "trợ lý ảo" hỗ trợ công tác nghiệp vụ.

Theo Tòa án nhân dân tối cao, kể từ năm 2022, Trợ lý ảo được ứng dụng nhằm hỗ trợ Thẩm phán và Thư ký trong quá trình tố tụng. Dù còn đối mặt nhiều thử thách về kỹ thuật và nghiệp vụ, phần mềm này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả xét xử, tiết kiệm chi phí cho đương sự và phổ cập pháp luật đến người dân. Tuy nhiên, vấn đề minh bạch, khả năng tích lũy tri thức và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế như ISO/IEC 25059:2023 về chất lượng AI vẫn là những điểm cần hoàn thiện.

PGS.TS. Lê Vũ Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) nhận định, xã hội đang chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, dữ liệu lớn (Big Data) và Internet vạn vật (IoT). “Pháp luật không thể đứng ngoài cuộc mà cần đi cùng, thậm chí đi trước công nghệ để thiết lập khuôn khổ pháp lý phù hợp, vừa bảo vệ lợi ích công, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, các vấn đề như bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư và trách nhiệm pháp lý trong không gian số đang ngày càng trở nên phức tạp và cần được giải quyết toàn diện”, Phó Hiệu trưởng Nam nói.

Luật gia, PGS.TS. Đoàn Thị Phương Diệp, cho biết: “Luật và công nghệ là một tổ hợp đang ngày càng gắn bó, nhất là từ sau khi ChatGPT xuất hiện năm 2023”. Theo bà Phương Diệp, việc ứng dụng công nghệ vào pháp luật không chỉ là áp lực thích nghi mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về pháp lý, quyền riêng tư và đạo đức. Chẳng hạn tại Mỹ, chatbot Tessa từng gây hậu quả nghiêm trọng khi đưa ra lời khuyên sai lệch về chế độ ăn, đặt ra vấn đề; nếu AI gây thiệt hại, ai là người chịu trách nhiệm, nhà phát triển hay người sử dụng?

Việc ứng dụng công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực pháp lý đang trở thành xu thế tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Ảnh minh họa
Việc ứng dụng công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực pháp lý đang trở thành xu thế tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Ảnh minh họa

Từ góc nhìn đào tạo, nhiều trường đại học luật tại Việt Nam đang từng bước tích hợp công nghệ vào chương trình học. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn nằm ở sự lạc hậu của khuôn khổ pháp lý. Ví dụ, hoạt động “chứng khoán hóa bất động sản” hay ứng dụng blockchain tại Việt Nam vẫn chưa có quy định rõ ràng, trong khi thế giới đã đi trước nhiều bước.

ThS. Ngô Minh Tín, giảng viên trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, chuyên gia nghiên cứu pháp luật về sàn giao dịch tiền số cũng chỉ ra rằng: “Dự thảo Luật công nghiệp công nghệ số hiện vẫn còn nhiều lỗ hổng, đặc biệt trong định nghĩa "tài sản số". Việc giới hạn khái niệm này trong phạm vi blockchain là chưa đủ, khi thực tế có nhiều loại tài sản số khác như NFT, tiền kỹ thuật số không nhất thiết phải dựa trên blockchain”. Ông Tín cho rằng, cần bổ sung “tài sản số” như một loại tài sản độc lập trong Bộ luật Dân sự.

Một điểm quan trọng khác là bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nhiều ứng dụng AI hiện thu thập dữ liệu mặc định qua điều khoản sử dụng, đặt người dùng vào thế bị động. Nếu không có cơ chế kiểm soát hiệu quả, hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Vì vậy, đã đến lúc cần đặt ra các quy định cấp phép cho ứng dụng AI, đồng thời xây dựng bộ quy tắc đạo đức cho nhà phát triển để vừa khuyến khích đổi mới, vừa đảm bảo an toàn xã hội.

Một vấn đề đặt ra ở đây, quyền sở hữu tài sản do AI tạo ra vẫn đang bỏ ngỏ. Nếu một AI tạo ra tác phẩm vi phạm bản quyền, trách nhiệm thuộc về ai? Như ThS. Tín nhận định: “Người sở hữu cũng phải là người chịu trách nhiệm”. Do đó, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, việc xây dựng hành lang pháp lý phù hợp là điều kiện kiên quyết để trí tuệ nhân tạo có thể phát triển lành mạnh, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Theo baotintuc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Bảo Ái đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân

Bảo Ái đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, 6 tháng đầu năm 2026, xã Bảo Ái đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trên các lĩnh vực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và chất lượng phục vụ người dân.

Bảo Ái thu hẹp khoảng cách thông tin để giảm nghèo bền vững

Bảo Ái thu hẹp khoảng cách thông tin để giảm nghèo bền vững

Không còn phụ thuộc vào việc cán bộ đến từng nhà phổ biến chính sách, người dân các thôn vùng cao xã Bảo Ái ngày càng chủ động tiếp cận thông tin qua nhiều kênh khác nhau. Khoảng cách thông tin từng là rào cản đối với giảm nghèo đang dần được thu hẹp, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận chính sách, khoa học - kỹ thuật và các mô hình phát triển kinh tế phù hợp.

Đông Cuông: Phong trào "Bình dân học vụ số" giúp gần 1.000 người dân tiếp cận công nghệ số

Đông Cuông: Phong trào "Bình dân học vụ số" giúp gần 1.000 người dân tiếp cận công nghệ số

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xã Đông Cuông đã triển khai hiệu quả phong trào "Bình dân học vụ số", góp phần nâng cao kỹ năng số cho người dân và thúc đẩy xây dựng chính quyền số.

Lào Cai: Ban Chỉ đạo Nghị quyết 57 tỉnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án, phần việc

Lào Cai: Ban Chỉ đạo Nghị quyết 57 tỉnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án, phần việc

Sáng 24/7, Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh tổ chức phiên họp thường kỳ dưới sự chủ trì của đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo, để đánh giá nhiệm vụ tháng 7, triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 8.

Khi hộ kinh doanh "bước" vào môi trường số

Khi hộ kinh doanh "bước" vào môi trường số

Từ những phiên livestream bán hàng đến các giao dịch bằng mã QR hay hóa đơn điện tử, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi cách kinh doanh của hàng chục nghìn hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh, mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo thêm động lực phát triển kinh tế tư nhân.

Hội Nông dân và Hội Chữ thập đỏ phường Lào Cai ra mắt mô hình “Chi hội số” đầu tiên và phòng truy cập internet

Hội Nông dân và Hội Chữ thập đỏ phường Lào Cai ra mắt mô hình “Chi hội số” đầu tiên và phòng truy cập internet

Hưởng ứng phong trào "Bình dân học vụ số" và triển khai mô hình "Người bản số", sáng 23/7, tại nhà văn hóa Làng Chung, Hội Nông dân và Hội Chữ thập đỏ phường Lào Cai đã tổ chức ra mắt mô hình "Chi hội Nông dân số và Chi hội Chữ thập đỏ số" tổ 46 Bản Phiệt và phòng truy cập internet. 

Tập huấn nghiệp vụ số hóa, tạo lập dữ liệu đảng viên và hồ sơ đảng viên điện tử

Tập huấn nghiệp vụ số hóa, tạo lập dữ liệu đảng viên và hồ sơ đảng viên điện tử

Sáng nay (22/7), Ban Tổ chức Tỉnh ủy chức Hội nghị Tập huấn nghiệp vụ số hóa, tạo lập dữ liệu đảng viên và hồ sơ đảng viên điện tử trong Đảng bộ tỉnh. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 99 điểm cầu đảng ủy xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Lào Cai giới thiệu Kho dữ liệu dùng chung và hướng dẫn xây dựng Từ điển dữ liệu cho các cơ quan, đơn vị

Lào Cai giới thiệu Kho dữ liệu dùng chung và hướng dẫn xây dựng Từ điển dữ liệu cho các cơ quan, đơn vị

Sáng 16/7, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai phối hợp với Công an tỉnh tổ chức Hội nghị giới thiệu Kho dữ liệu dùng chung của tỉnh và hướng dẫn xây dựng Từ điển dữ liệu cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh. Đây là bước triển khai quan trọng nhằm chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả dữ liệu, tạo nền tảng phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và phát triển chính quyền số.

Nâng cao nhận thức, sử dụng phần mềm hợp pháp

Nâng cao nhận thức, sử dụng phần mềm hợp pháp

Chuyển đổi số không chỉ là đưa thủ tục hành chính lên môi trường điện tử hay xây dựng các nền tảng số dùng chung, mà quan trọng hơn là bảo đảm hệ thống công nghệ thông tin vận hành trên nền tảng an toàn, hợp pháp và đồng bộ. Với mục tiêu 100% cơ quan nhà nước sử dụng phần mềm có bản quyền, tỉnh Lào Cai đang từng bước tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động.

Tích hợp 5 giấy tờ trên VNeID, người dân được giảm những loại lệ phí nào?

Tích hợp 5 giấy tờ trên VNeID, người dân được giảm những loại lệ phí nào?

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP về phát triển công dân số, trong đó đưa ra nhiều chính sách khuyến khích người dân sử dụng tài khoản định danh điện tử và thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số. Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế miễn, giảm một số khoản phí, lệ phí đối với công dân đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

Đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW theo hướng tạo sản phẩm, giá trị cụ thể

Đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW theo hướng tạo sản phẩm, giá trị cụ thể

Chiều 13/7, tại Trụ sở Tỉnh ủy, đồng chí Hoàng Giang - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh chủ trì cuộc họp chuyên đề đánh giá tiến độ thực hiện một số nhiệm vụ theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Người trẻ trong kỷ nguyên số

Người trẻ trong kỷ nguyên số

Trong kỷ nguyên số, “việc khó” không còn chỉ được đo bằng khoảng cách địa lý hay sự nhọc nhằn của điều kiện làm việc, mà còn được thử thách bằng năng lực tư duy, khả năng thích ứng và tinh thần dám nhận những nhiệm vụ mới.

QR Bản ta - quét mã hiểu luật

QR Bản ta - quét mã hiểu luật

Lao Chải là xã vùng cao, nơi hơn 99% dân số là đồng bào dân tộc Mông. Trước đây, công tác tuyên truyền pháp luật chủ yếu thông qua các buổi họp thôn hoặc cán bộ đến từng thôn, bản vận động, phổ biến. Địa bàn rộng, giao thông còn nhiều khó khăn khiến việc tiếp cận thông tin của người dân chưa thực sự thuận lợi. Xuất phát từ thực tế đó, giữa tháng 5/2026, Công an xã Lao Chải triển khai mô hình “QR Bản ta - quét mã hiểu luật”, lựa chọn thôn Trống Khua (nay là thôn Háng Gàng) làm điểm.

Hợp Thành: Triển khai mô hình "Một cửa lưu động" đưa dịch vụ công đến tận thôn, bản

Hợp Thành: Triển khai mô hình "Một cửa lưu động" đưa dịch vụ công đến tận thôn, bản

Việc giải quyết thủ tục hành chính không còn bó hẹp trong trụ sở cơ quan nhà nước. Tại xã Hợp Thành (Lào Cai), mô hình "Một cửa lưu động" đang được triển khai ngay tại các thôn, bản vùng cao, giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn, từng bước làm chủ công nghệ số và thúc đẩy quá trình xây dựng chính quyền số từ cơ sở.

Dấu ấn Nghị quyết 57 trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Dấu ấn Nghị quyết 57 trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Tại Lào Cai, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025 đánh dấu bước chuyển sang phương thức quản trị mới, trong đó quyền hạn, trách nhiệm được trao mạnh hơn cho cơ sở. Đồng hành với quá trình ấy, Nghị quyết số 57-NQ/TW trở thành động lực chiến lược, định hướng chuyển đổi từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, lấy con người làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng và công nghệ làm công cụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị.

fb yt zl tw