246 gói thầu, tổng giá trị gần 6.000 tỷ đồng
Ngày 2/9, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) cho biết đã khởi tố bị can, bắt tạm giam và khám xét đối với ông Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, về tội “Nhận hối lộ”. Đây là diễn biến mới trong quá trình mở rộng vụ án xảy ra tại CTCP Đầu tư Y tế Việt Mỹ và các đơn vị, địa phương liên quan.
Trước đó, ngày 24/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án “Buôn lậu, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, đồng thời bắt tạm giam Bùi Chân Phương, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Mỹ; Hà Văn Nam, Giám đốc và Trần Thị Hồng Hạnh, phụ trách công tác kế toán của doanh nghiệp.
Trong nhiều năm trước khi vụ án bị khởi tố, Việt Mỹ đã tham gia hàng trăm gói thầu trong lĩnh vực thiết bị y tế.
Theo dữ liệu đấu thầu được trang DauThau tổng hợp, giai đoạn 2018-2026, CTCP Đầu tư Y tế Việt Mỹ tham gia 276 gói thầu, trong đó trúng 246 gói, trượt 17 gói, 8 gói chưa có kết quả và 5 gói đã bị hủy. Doanh nghiệp tham gia độc lập tại 270 gói và liên danh ở 6 gói.
Tổng giá trị các gói thầu Việt Mỹ trúng, bao gồm cả các gói liên danh, lên tới 5.947 tỷ đồng, tương đương gần 6.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, hoạt động đấu thầu của Y tế Việt Mỹ tăng mạnh trong những năm gần đây. Năm 2025, Việt Mỹ tham gia 56 gói và trúng 53 gói. Năm 2026, dữ liệu hiện ghi nhận 23 gói tham gia, trong đó trúng 21 gói.
Trước đó, số gói trúng lần lượt là 12 gói năm 2018, 11 gói năm 2019, 26 gói năm 2020, 27 gói năm 2021, 15 gói năm 2022 và 33 gói năm 2023. Riêng năm 2024, doanh nghiệp trúng 45/53 gói tham gia.
Phạm vi hoạt động cũng trải rộng trên nhiều địa phương. Trước thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính, dữ liệu ghi nhận Việt Mỹ từng tham gia 78 gói tại Hà Nội, 37 gói tại TPHCM, 13 gói tại Quảng Ninh, 12 gói tại Đà Nẵng, 9 gói tại Ninh Bình và 8 gói tại Huế, bên cạnh nhiều địa phương khác.
Các gói thầu Việt Mỹ tham gia cho thấy doanh nghiệp xuất hiện nhiều ở các gói liên quan đến thiết bị, linh kiện, dịch vụ bảo trì, sửa chữa trong lĩnh vực xạ trị và điều trị ung thư. Danh mục gồm nhiều thiết bị, linh kiện kỹ thuật cao như máy gia tốc tuyến tính, Leksell Gamma Knife, hệ thống cyclotron, nguồn phóng xạ Co-60 và Iridium-192.
Một số gói có quy mô từ hàng chục đến cả trăm tỷ đồng. Chẳng hạn, dữ liệu đấu thầu cho thấy doanh nghiệp tham gia cung cấp, lắp đặt, sửa chữa và bảo trì các hệ thống thiết bị y tế chuyên sâu tại nhiều bệnh viện lớn.
Hệ sinh thái doanh nghiệp của Bùi Chân Phương
Theo kết quả điều tra bước đầu được Bộ Công an công bố, Bùi Chân Phương không chỉ điều hành Việt Mỹ mà còn thành lập, chỉ đạo và điều hành hai doanh nghiệp khác tại Việt Nam là Công ty TNHH Đầu tư Y tế Sao Kim và CTCP Dược phẩm Hoàng Mai.
Công ty Sao Kim được thành lập năm 2011, ban đầu hoạt động với tên Công ty TNHH Đầu tư Thiết bị y tế và Xuất nhập khẩu Sao Kim. Đến năm 2016, doanh nghiệp thay đổi ngành nghề kinh doanh chính sang kinh doanh máy móc, thiết bị và dụng cụ y tế.
Giai đoạn 2019-2026, Sao Kim tham gia 29 gói thầu và trúng 19 gói. Trong khi đó, CTCP Dược phẩm Hoàng Mai được thành lập từ năm 2007, hoạt động chính trong lĩnh vực dược phẩm, mỹ phẩm. Doanh nghiệp này có quy mô đấu thầu còn lớn hơn khi đã tham gia 486 gói từ năm 2018.
Đáng chú ý là mạng lưới doanh nghiệp ở nước ngoài. Theo Bộ Công an, Bùi Chân Phương còn thành lập 5 công ty tại Singapore và 3 công ty tại Hồng Kông (Trung Quốc). Các pháp nhân này được cơ quan điều tra xác định có vai trò trong việc mua đi, bán lại thiết bị y tế và thuốc tân dược, qua đó nâng giá hàng hóa trước khi nhập khẩu về Việt Nam.
Cơ quan điều tra bước đầu cho rằng hàng hóa sau đó được bán cho các đơn vị, cơ sở y tế trong nước với giá cao, giúp nhóm này thu lợi bất chính, đồng thời gây thất thu ngân sách và làm tăng chi phí đầu tư y tế.
Một thủ đoạn khác cũng đang được làm rõ là việc lợi dụng giấy phép nhập khẩu được cấp cho thiết bị chính. Theo Bộ Công an, các đối tượng bị cáo buộc khai báo gian dối một số thiết bị khác là hàng đi kèm để đưa hàng hóa vào Việt Nam không đúng quy định.
Vụ án được mở rộng điều tra trong bối cảnh C03 xác minh dấu hiệu chuyển giá, trốn thuế tại một số doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị y tế và thuốc tân dược. Cơ quan điều tra hiện tiếp tục làm rõ quy mô vụ án, vai trò của từng bị can, trách nhiệm của những người liên quan và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Đặc biệt, việc ông Trần Văn Thuấn bị khởi tố về tội “Nhận hối lộ” ngày 2/9 cho thấy phạm vi điều tra đã được mở rộng đáng kể. Tuy nhiên, cơ quan chức năng chưa công bố chi tiết hành vi cụ thể của ông Thuấn cũng như mối quan hệ giữa hành vi bị cáo buộc của ông với từng hoạt động đấu thầu của Việt Mỹ. Việc xác định sai phạm, trách nhiệm và thiệt hại sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra của cơ quan chức năng.
