Thông tư này khi được ban hành sẽ thay thế Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/4/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về đạo đức nhà giáo (Quyết định số 16). Dự thảo Thông tư kế thừa các nội dung quy định tại Quyết định số 16 còn phù hợp; đồng thời, khắc phục một số tồn tại và đảm bảo tính thống nhất đồng bộ với các văn bản pháp luật hiện hành có liên quan.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau 17 năm thực hiện, Quyết định số 16 đã bộc lộ nhiều bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đội ngũ nhà giáo trong thời kỳ mới. Bên cạnh đó vẫn còn vụ việc giáo viên có những hành vi và lời nói thiếu chuẩn mực, vi phạm đạo đức nhà giáo, ảnh hưởng không nhỏ đến tinh thần, thể chất của học sinh cũng như làm giảm sút uy tín, hình ảnh của người Thầy, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Do vậy, cần có một quy định mới phù hợp, gắn việc ứng xử của nhà giáo với các mối quan hệ trong hoạt động dạy học, giáo dục tại nhà trường và cộng đồng.
Việc ban hành quy tắc ứng xử của nhà giáo trong cơ sở giáo dục góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, thực hiện phương châm "Thầy ra thầy, trò ra trò" trên các mặt đạo đức, nhân cách, tri thức; kiên quyết chấn chỉnh tiêu cực trong giáo dục, coi trọng danh dự người thầy, tôn vinh người thầy trong xã hội.
Cụ thể, nhà giáo thực hiện các quy tắc ứng xử chung về chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự, nhân phẩm, đạo đức nhà giáo; tận tụy với công việc; giảng dạy, giáo dục đúng mục tiêu, nguyên lý giáo dục; không lợi dụng chức danh, danh hiệu, hình ảnh nhà giáo và hoạt động nghề nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật hay tư lợi cá nhân; phòng, chống bạo lực học đường, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, dân chủ, đổi mới, sáng tạo…
Quy tắc ứng xử chung cũng quy định nhà giáo không thờ ơ, né tránh hoặc che giấu các hành vi vi phạm xảy ra trong cơ sở giáo dục; không xúc phạm, áp đặt; không vụ lợi, ép buộc cha mẹ, người giám hộ hoặc người học đóng góp các khoản tiền hoặc hiện vật trái với quy định của pháp luật; ngôn ngữ đúng mực, trung thực, tôn trọng, thân thiện, hợp tác, chia sẻ; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc…
Với người học, nhà giáo phải có ngôn ngữ chuẩn mực, dễ hiểu, khen hoặc phê bình phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh; đánh giá đúng thực chất năng lực của người học; tạo động lực, phát huy phẩm chất và năng lực, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu của người học; tôn trọng, đối xử công bằng với người học; không phân biệt đối xử giữa những người học dưới mọi hình thức; không gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong các hoạt động tuyển sinh, đánh giá người học...
Với đồng nghiệp, nhà giáo phải có ngôn ngữ đúng mực, trung thực, thân thiện; tôn trọng đồng nghiệp, góp ý đồng nghiệp trên tinh thần xây dựng; sẵn sàng chia sẻ, hợp tác, hỗ trợ đồng nghiệp; không xúc phạm, chia rẽ, gây mất đoàn kết nội bộ…
Ngoài ra, dự thảo Thông tư cũng quy định về quy tắc ứng xử của nhà giáo với cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và cộng đồng.
Dự thảo Thông tư quy định, người đứng đầu cơ sở giáo dục căn cứ quy định tại Thông tư này ban hành quy tắc ứng xử chi tiết của nhà giáo phù hợp với yêu cầu, điều kiện thực tiễn của nhà trường; công khai quy tắc ứng xử của nhà giáo trên trang thông tin điện tử hoặc niêm yết tại bảng tin của cơ sở giáo dục. Người đứng đầu cơ sở giáo dục phổ biến quy tắc ứng xử đến cán bộ quản lý, nhà giáo, người học, cha mẹ hoặc người giám hộ; thường xuyên tuyên truyền, quán triệt thực hiện nghiêm túc nội dung quy tắc ứng xử của nhà giáo trong cơ sở giáo dục.
Cùng với đó, dự thảo Thông tư cũng quy định trách nhiệm của UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các Sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện tuyên dương, khen thưởng kịp thời các tổ chức, cá nhân thực hiện tốt và xử lý nghiêm túc, kỷ luật thích đáng các cá nhân, tổ chức vi phạm.
