Số hoá dữ liệu vẫn còn nhiều thao tác thủ công
Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Dền Sáng (xã Dền Sáng), việc số hóa hồ sơ, học bạ và dữ liệu học sinh được thực hiện hằng ngày, nhưng giáo viên đang gặp không ít khó khăn.
Sau khi sáp nhập ba trường cùng cấp, quy mô quản lý của nhà trường tăng lên, đồng nghĩa với khối lượng dữ liệu cần cập nhật cũng lớn hơn. Trong khi đó, các phần mềm quản lý chưa được kết nối, liên thông nên cùng một thông tin học sinh, giáo viên phải nhập liệu trên ba hệ thống khác nhau. Công việc lẽ ra được giảm nhẹ nhờ công nghệ lại trở thành áp lực do phải làm đi làm lại.
Đường truyền Internet không ổn định khiến khó khăn tăng thêm. Vào thời điểm nhiều người cùng truy cập, hệ thống thường xuyên bị nghẽn, việc cập nhật dữ liệu bị gián đoạn. Giáo viên phải chia nhau thời gian, tranh thủ giờ nghỉ trưa hoặc buổi tối để nhập thông tin.
Thực tế này cho thấy chuyển đổi số không đơn thuần là đưa hồ sơ giấy lên môi trường điện tử. Để công nghệ thực sự phát huy hiệu quả, hệ thống phải được kết nối, dữ liệu phải được chia sẻ và hạ tầng phải đáp ứng yêu cầu vận hành. Nếu thiếu những điều kiện nền tảng đó, giáo viên vẫn phải gánh thêm công việc, còn mục tiêu giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý chưa đạt như kỳ vọng.
Không chỉ vướng ở phần mềm và dữ liệu, điều kiện cơ sở vật chất cũng là rào cản đối với quá trình chuyển đổi số tại nhà trường. Sau sáp nhập, điểm trường xa nhất cách trường chính hơn 10 km. Cả ba điểm trường đều chưa có phòng học trực tuyến; thiết bị phục vụ dạy học số còn thiếu, chất lượng đường truyền chưa ổn định. Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động giáo dục trên môi trường số gặp nhiều hạn chế.
Ông Từ Viết Bình - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Dền Sáng cho biết, nhà trường mong muốn các cấp, ngành quan tâm đầu tư trang thiết bị, nâng cấp chất lượng đường truyền Internet, đồng thời sớm chuẩn hóa và đồng bộ các phần mềm quản lý. Đây là những điều kiện cần thiết để giáo viên thuận lợi hơn trong công tác quản lý, giảng dạy, cũng như giúp học sinh có thêm cơ hội tiếp cận với phương thức học tập hiện đại.
Câu chuyện ở Dền Sáng cho thấy khoảng cách chuyển đổi số giữa các trường trước hết đến từ điều kiện hạ tầng và khả năng tiếp cận nền tảng số. Trong khi nhiều trường ở khu vực thuận lợi đã khai thác khá hiệu quả học bạ số, hồ sơ điện tử và công cụ quản trị trực tuyến, không ít trường vùng cao vẫn loay hoay với những điều kiện cơ bản nhất.
Đồng bộ nền tảng, khơi thông dòng chảy dữ liệu
Đây cũng là vấn đề đặt ra với công tác quản lý giáo dục ở địa phương. Khi mỗi cơ sở dùng một phần mềm khác nhau, dữ liệu bị phân tán, thiếu kết nối, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý, điều hành và khai thác thông tin của các cấp. Giáo viên phải thao tác trùng lặp, còn cơ quan quản lý mất nhiều thời gian, công sức để tổng hợp, thống kê.
Theo ông Lù Sào Dín - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Dền Sáng, để chuyển đổi số giáo dục đi vào chiều sâu, cần sớm chuẩn hóa dữ liệu, sử dụng một phần mềm thống nhất trong toàn ngành. Cùng với đó, hạ tầng viễn thông cần được nâng cấp để việc cập nhật, kết nối, khai thác dữ liệu thông suốt, hướng tới mục tiêu dữ liệu giáo dục “đúng, đủ, sạch, sống”.
Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia, hướng tới hệ thống dùng chung thay cho tình trạng nhiều phần mềm phân tán. Qua triển khai bước đầu, nền tảng cho thấy thuận lợi rõ rệt ở khả năng đồng bộ và dùng chung một phần mềm. Dữ liệu chỉ cần nhập một lần tại cơ sở giáo dục, sau đó tự động đồng bộ lên hệ thống của Bộ và ứng dụng VNeID, qua đó hạn chế nhập liệu nhiều lần, giảm trùng lặp thông tin.
Cùng với việc sớm hoàn thiện, mở rộng triển khai nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia, cần ưu tiên tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng viễn thông tại các địa bàn vùng cao, vùng khó khăn. Việc đầu tư thiết bị, nâng cấp đường truyền Internet cần được tính toán phù hợp với điều kiện thực tế của từng trường, từng điểm trường, tránh tình trạng có nền tảng nhưng thiếu điều kiện vận hành. Mặt khác, chuẩn hóa dữ liệu, thống nhất phần mềm và quy trình cập nhật cần được triển khai đồng bộ để mỗi thông tin chỉ phải nhập một lần, có thể sử dụng xuyên suốt trong hệ thống quản lý. Công tác tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật cho cán bộ quản lý, giáo viên cần được chú trọng, giúp đội ngũ nhà giáo làm chủ công nghệ, giảm áp lực hành chính, dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động chuyên môn.
Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, dữ liệu được kết nối thống nhất và các nhà trường có đủ điều kiện ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số mới thực sự trở thành động lực đổi mới giáo dục. Để dù ở trung tâm hay nơi vùng cao còn nhiều gian khó, mỗi học sinh đều có cơ hội tiếp cận những thành quả của giáo dục số, góp phần thu hẹp khoảng cách và nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn tỉnh.