Ngày 13/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) công bố Thông tư sửa đổi, bổ sung Quy chế tuyển sinh đại học, với thay đổi đáng chú ý liên quan đến chính sách cộng điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ, giải học sinh giỏi và thành tích đặc biệt.
Theo đó, những trường đã sử dụng điểm cộng trong các phương thức tuyển sinh từ năm 2026 trở về trước được tiếp tục áp dụng trong năm 2027. Các nhóm được cộng điểm gồm thí sinh đoạt giải học sinh giỏi quốc gia nhưng không sử dụng quyền tuyển thẳng; thí sinh có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt; người có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế.
Tuy nhiên, tổng điểm thưởng và điểm khuyến khích tối đa chỉ còn 0,5 điểm trên thang 30, thay vì mức 3 điểm như trước. Từ năm 2028, các trường không được sử dụng điểm cộng trong tuyển sinh đại học.
Dù không còn được cộng điểm từ năm 2028, thí sinh có chứng chỉ IELTS vẫn có thể được quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ nếu trường đại học áp dụng phương thức này.
Phụ huynh lo thay đổi chính sách ảnh hưởng kế hoạch của con
Có con đang học lớp 12 tại Long Biên (Hà Nội), anh Cao Quốc Tuấn cho biết gia đình bắt đầu cho con học IELTS từ lớp 9. Đến nay, con anh đã thi IELTS khoảng 2-3 lần, đạt 7.5 và gia đình vẫn có kế hoạch cho con thi lại với mục tiêu đạt 8.0.
Con anh Tuấn định hướng theo học các ngành liên quan đến tiếng Anh, trong đó có Sư phạm tiếng Anh và Ngôn ngữ Anh. Vì vậy, gia đình xác định việc học IELTS vừa nhằm nâng cao năng lực ngoại ngữ, vừa phục vụ kế hoạch xét tuyển đại học.
Theo anh Tuấn, học tiếng Anh có giá trị lâu dài, song với nhiều gia đình, khả năng sử dụng chứng chỉ để tạo lợi thế trong tuyển sinh cũng là một động lực quan trọng. Khi chính sách thay đổi sau nhiều năm đầu tư, học sinh có thể thất vọng vì kết quả đạt được không còn mang lại lợi thế như kỳ vọng ban đầu.
“Tôi mong muốn rằng nếu có thay đổi thì cần có một lộ trình để các con có sự chuẩn bị. Bởi đây không phải là câu chuyện của một năm, mà gia đình đã nhìn trước 3-4 năm để xây dựng lộ trình cho con”, anh Tuấn chia sẻ.
Bỏ điểm cộng IELTS không đồng nghĩa chứng chỉ mất giá trị
Trao đổi về quy định mới, cô Nguyễn Thị Thanh Hải, chuyên gia tư vấn giáo dục, cho biết học sinh sinh năm 2009, dự kiến xét tuyển đại học năm 2027, vẫn có thể được cộng điểm IELTS tại những trường đáp ứng điều kiện tiếp tục áp dụng chính sách này. Tuy nhiên, tổng điểm cộng tối đa không vượt quá 0,5 điểm trên thang 30.
Từ năm 2028, các trường không được sử dụng điểm cộng đối với IELTS, chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế và các thành tích thuộc nhóm quy định này.
Theo cô Hải, điều cần phân biệt là việc bỏ điểm cộng không đồng nghĩa với việc chứng chỉ IELTS không còn giá trị trong xét tuyển đại học.
Chứng chỉ IELTS vẫn có thể được các trường sử dụng để quy đổi thành điểm môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển, kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc các tiêu chí khác, hay làm điều kiện ngoại ngữ đầu vào đối với một số chương trình đào tạo. Việc áp dụng cụ thể phụ thuộc vào phương án tuyển sinh của từng trường.
Cô Hải cho biết, trong những năm qua, nhiều trường đại học, đặc biệt là các trường thuộc khối kinh tế và công nghệ như Đại học Ngoại thương, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Thương mại, Học viện Ngân hàng và Đại học Bách khoa Hà Nội, đã sử dụng chứng chỉ IELTS trong các phương thức xét tuyển.
Đối với một số ngành, chương trình tiên tiến, chất lượng cao hoặc đào tạo bằng tiếng Anh, chứng chỉ ngoại ngữ còn được sử dụng như một điều kiện để thí sinh đủ tiêu chuẩn tham gia xét tuyển.
Cô dẫn chứng, trong những năm trước, một số chương trình đào tạo bằng tiếng Anh tại Đại học Ngoại thương yêu cầu thí sinh có IELTS từ 6.5, trong khi một số chương trình tại Đại học Kinh tế Quốc dân và Học viện Ngoại giao sử dụng các mức điểm IELTS khác nhau làm điều kiện xét tuyển.
Bên cạnh đó, các trường còn có phương thức quy đổi IELTS sang điểm môn tiếng Anh. Theo cô Hải, có trường quy đổi IELTS 7.5 hoặc 8.0 thành 9,5 đến 10 điểm môn tiếng Anh, tùy theo quy định từng năm.
“Thực tế, phụ huynh và học sinh muốn vào những ngành được quan tâm tại các trường đại học thường theo dõi rất kỹ phương thức xét tuyển cũng như các điều kiện cần và đủ. IELTS có vai trò lớn trong việc này, chứ không hẳn chỉ là học để biết”, cô Hải nhận định.
Theo cô Hải, năng lực ngoại ngữ còn là yêu cầu quan trọng để sinh viên theo kịp chương trình đào tạo, đặc biệt tại những ngành học sử dụng tiếng Anh. Vì vậy, cô cho rằng việc học ngoại ngữ không chỉ phục vụ tuyển sinh mà còn đáp ứng yêu cầu đầu ra của các trường đại học và nhu cầu sử dụng tiếng Anh trong công việc sau này.
Cần điều chỉnh việc cộng điểm IELTS thiếu thống nhất
Bên cạnh việc khẳng định vai trò của tiếng Anh, cô Nguyễn Thị Thanh Hải cũng nhìn nhận chính sách cộng điểm IELTS tại một số trường đại học thời gian qua còn bất cập. Theo cô, có những trường đã quy đổi chứng chỉ IELTS thành điểm môn tiếng Anh nhưng tiếp tục cộng thêm điểm cho thí sinh có chứng chỉ này.
Cô dẫn chứng, có thời điểm một số trường áp dụng mức cộng thêm 0,75 điểm sau khi đã thực hiện quy đổi IELTS. Một số trường khác quy đổi chứng chỉ IELTS ở mức 5.0 hoặc 5.5 thành 10 điểm môn tiếng Anh.
Cô Hải cho rằng cách làm này có thể tạo ra sự chênh lệch giữa các thí sinh có và không có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. “Điều đấy thì mình cũng không ủng hộ”, cô Hải bày tỏ khi đề cập đến việc thí sinh vừa được quy đổi điểm IELTS vừa được cộng thêm điểm.
Theo cô, thời gian qua, mỗi trường đại học có cách sử dụng và quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ khác nhau, mức điểm cộng cũng có sự chênh lệch. Vì vậy, việc điều chỉnh để hạn chế tình trạng thiếu thống nhất trong cộng điểm là cần thiết.
Cô cũng lo ngại nếu phụ huynh và học sinh chỉ tiếp nhận thông tin về việc bỏ điểm cộng IELTS mà không tìm hiểu đầy đủ quy định, các em có thể hiểu nhầm rằng không cần tiếp tục học tiếng Anh.
Theo cô, việc không chú trọng phát triển năng lực ngoại ngữ có thể khiến học sinh gặp khó khăn trong quá trình học đại học và giảm khả năng cạnh tranh khi tìm kiếm việc làm.
Ngoài ra, cô Hải cho rằng những thay đổi trong chính sách giáo dục thời gian gần đây được đưa ra khá dồn dập, khiến phụ huynh và học sinh có thể chưa kịp nắm bắt đầy đủ. Do đó, cần làm rõ sự khác nhau giữa cộng điểm, quy đổi điểm và sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ làm điều kiện xét tuyển.
Học sinh không nên chạy đua IELTS bằng mọi giá
Đối với học sinh lớp 12 chuẩn bị xét tuyển đại học năm 2027, cô Nguyễn Thị Thanh Hải khuyên các em cân đối thời gian học tập, tiếp tục trang bị kiến thức tiếng Anh nhưng không nên chạy theo điểm IELTS quá cao khi chưa xác định rõ mục tiêu.
Theo cô, những học sinh đã có chứng chỉ IELTS hoặc đang học để thi vẫn nên duy trì việc rèn luyện ngoại ngữ. Bởi ngoài khả năng được sử dụng trong xét tuyển, kiến thức tiếng Anh còn phục vụ quá trình học tập ở bậc đại học.
Cô Hải dự đoán các trường đại học sẽ tiếp tục có những phương thức xét tuyển sử dụng năng lực tiếng Anh hoặc chứng chỉ IELTS, đặc biệt đối với các chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ. Tuy nhiên, học sinh cần theo dõi quy định cụ thể của từng trường thay vì mặc định tất cả các trường đều sử dụng IELTS theo cùng một cách.
“Các em nên chọn nghề, chọn ngành trước, sau đó chọn trường và tìm hiểu thật kỹ phương thức xét tuyển ở các trường đại học ấy sử dụng tiếng Anh, IELTS thế nào trong tuyển sinh. Đồng thời, cần tìm hiểu tiếng Anh được sử dụng như thế nào trong quá trình bốn năm học”, cô Hải khuyên.
Cô cũng lưu ý, học sinh không nhất thiết phải liên tục thi lại IELTS để đạt điểm cao hơn nếu mức điểm hiện có đã đáp ứng yêu cầu của ngành và trường dự định đăng ký.
Chẳng hạn, nếu một trường quy đổi IELTS 7.5 thành 10 điểm môn tiếng Anh, học sinh không nhất thiết phải tiếp tục thi để đạt 8.0 chỉ nhằm mục đích quy đổi điểm. Tương tự, nếu chương trình đào tạo yêu cầu IELTS 6.5 hoặc 7.0, các em cần cân nhắc giữa việc nâng điểm chứng chỉ với thời gian dành cho những môn học khác.
Cô Hải cho rằng việc học IELTS cần tránh trở thành cuộc chạy đua thành tích. Cô lấy ví dụ về những học sinh thi đạt IELTS 8.0 từ lớp 8, nhưng đến lớp 12 chứng chỉ đã hết thời hạn hiệu lực sử dụng trong xét tuyển.
“Học sinh nên xác định rõ mục tiêu học tiếng Anh để sử dụng được trong thực tế, đáp ứng yêu cầu tuyển sinh, theo học chương trình đại học và phục vụ công việc sau này”, cô Hải nhấn mạnh.
Đồng thời cô Hải khuyên phụ huynh và học sinh không nên chỉ dựa vào những thông tin chưa đầy đủ trên mạng xã hội mà cần tìm hiểu kỹ quy chế tuyển sinh và yêu cầu cụ thể của từng ngành, từng trường. Ngoài ra, cần nhìn nhận tiếng Anh như một công cụ phục vụ học tập và công việc lâu dài, thay vì chỉ là chứng chỉ để cộng điểm trong kỳ tuyển sinh đại học.
