Sáng nay (1/8), Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) đồng loạt triển khai thí điểm bán xăng E10 RON95 (xăng E10) tại bốn cửa hàng xăng dầu trên địa bàn Hà Nội và hai cửa hàng xăng dầu tại Hải Phòng.
Xăng sinh học đã được sử dụng từ trước
Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng, Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM cho biết tong bối cảnh toàn cầu hóa và cam kết giảm phát thải khí nhà kính, Việt Nam đang tiến tới một bước chuyển đổi quan trọng trong lĩnh vực năng lượng giao thông. Từ 1-1-2026, việc sử dụng xăng E10 sẽ trở thành bắt buộc trên toàn quốc, thay thế dần các loại xăng truyền thống như RON 92 và RON 95. này được thúc đẩy bởi Bộ Công Thương, nhằm hỗ trợ mục tiêu khí hậu quốc gia và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
“Tuy nhiên, sự thay đổi này không chỉ mang lại lợi ích mà còn đặt ra nhiều thách thức cho người , đặc biệt là chủ phương tiện. Xăng E10 hay còn gọi là xăng sinh học E10 là loại nhiên liệu pha trộn giữa 90% xăng thông thường và 10% ethanol (cồn sinh học). Ethanol được sản xuất từ các nguồn thực vật như ngô, mía hoặc sắn, thông qua quá trình lên men và chưng cất. Ở Việt Nam, ethanol chủ yếu đến từ các nhà máy sản xuất trong nước, với sự hỗ trợ nhập khẩu từ Mỹ để đáp ứng nhu cầu. Loại xăng này đã được sử dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia như Mỹ (E10 là tiêu chuẩn từ lâu) và châu Âu, nơi nó góp phần vào việc giảm phát thải carbon”- PGS.TS Đỗ Văn Dũng phân tích.
Theo vị PGS.TS tại Việt Nam, việc áp dụng E10 không phải là mới. Từ năm 2017, chính phủ đã khuyến khích sử dụng E5 (pha 5% ethanol), nhưng gặp phải trở ngại về nguồn cung và nhận thức người dân. Nay, với E10, tỷ lệ ethanol tăng lên, đòi hỏi hệ thống phân phối phải được nâng cấp để tránh vấn đề phân tách pha (phase separation), tình trạng ethanol tách khỏi xăng khi tiếp xúc với nước. Theo Bộ Công thương, E10 sẽ được bán với giá thấp hơn xăng thông thường nhờ chính sách thuế ưu đãi, chẳng hạn thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ 7% so với 10% của xăng chuẩn. Điều này có thể giúp giảm chi phí cho người dùng, nhưng cũng đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ các trạm xăng.
Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng “Một trong những lợi ích lớn nhất của E10 là khả năng giảm phát thải khí nhà kính. Ethanol cháy sạch hơn xăng hóa thạch nhờ có nguyên tử oxy trong phân tử, giúp giảm lượng CO2, hydrocarbon và các chất ô nhiễm khác lên đến 20-30% so với xăng thông thường.
Điều này phù hợp với cam kết của Việt Nam tại COP26, hướng tới NetZero vào năm 2050. Ngoài ra, E10 có chỉ số octane cao hơn (khoảng 94-95), giúp động cơ hoạt động êm hơn, giảm hiện tượng kích nổ và tăng công suất ở một số loại xe.
Cũng theo PGS.TS Dũng, về mặt , việc sử dụng E10 thúc đẩy ngành nông nghiệp trong nước. Ethanol từ sắn và mía tạo việc làm cho nông dân, giảm nhập khẩu dầu mỏ và tăng cường an ninh năng lượng. Ở Việt Nam, các nhà máy ethanol có thể sản xuất lên đến hàng triệu lít mỗi năm, giúp ổn định giá nhiên liệu và giảm gánh nặng ngoại tệ. Hơn nữa, nghiên cứu cho thấy E10 có thể cải thiện hiệu suất động cơ ở xe máy và ô tô hiện đại, với mức tiêu hao nhiên liệu tương đương hoặc thấp hơn một chút. Đối với người tiêu dùng, giá E10 dự kiến rẻ hơn 5-10% so với RON 95, nhờ ưu đãi thuế và nguồn cung dồi dào.
Tuy nhiên, PGS.TS phân tích lợi ích này không phải lúc nào cũng rõ rệt. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng ethanol có năng lượng thấp hơn xăng (khoảng 97% so với xăng thuần), dẫn đến giảm quãng đường di chuyển mỗi lít nhiên liệu. Nhưng tổng thể, E10 vẫn là lựa chọn xanh và kinh tế cho tương lai.
“Dù có nhiều lợi ích, E10 cũng đối mặt với không ít thách thức. Đầu tiên là vấn đề cung cấp và lưu trữ. Ethanol dễ hấp thụ nước từ không khí, dẫn đến phân tách pha, làm nhiên liệu trở nên kém chất lượng và gây hỏng động cơ. Ở Việt Nam, với khí hậu ẩm, các trạm xăng cần đầu tư hệ thống kín để tránh tình trạng này, dẫn đến chi phí ban đầu cao. Các chủ xe cũng nên lưu ý điều này. Kiểm tra độ kín nắp thùng xăng nhất là khi xe để lâu không chạy”- PGS.TS Dũng nêu ra.
Đồng thời vị này cũng cho biết thêm về kinh tế, dù giá rẻ hơn nhưng việc chuyển đổi có thể làm tăng chi phí bảo dưỡng cho một số phương tiện cũ. Nghiên cứu cho thấy E10 làm giảm hiệu suất nhiên liệu ở cũ, tăng tiêu hao lên 2-5%. Ngoài ra, nguồn ethanol trong nước chưa đủ, đòi hỏi nhập khẩu, có thể bị ảnh hưởng bởi giá nông sản toàn cầu.
“Cuối cùng, nhận thức người dân là rào cản lớn. Nhiều người lo ngại về độ an toàn và hiệu quả, tương tự như khi E5 được . Chính phủ cần các chiến dịch tuyên truyền mạnh mẽ để vượt qua điều này”- PGS.TS Đỗ Văn Dũng nhận định.
