Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, hệ thống khuyến nông đang dần chuyển mình, hướng đến gần dân, bám sát đồng ruộng giúp nông dân tiếp cận tri thức mới, kết nối thị trường, ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ số vào sản xuất, gia tăng thu nhập. Tuy nhiên, việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy của ngành trong mô hình mới còn gặp khó khăn, cần giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Để bảo đảm hoạt động khuyến nông theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mang lại hiệu quả, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 60/2025/TT-BNNMT hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện công tác khuyến nông cấp tỉnh, cấp xã.
Theo mô hình mới, hoạt động khuyến nông xã được đặt trong trung tâm dịch vụ sự nghiệp công cấp xã và chịu sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo xã. Đây là thay đổi đột phá nhằm đưa hoạt động khuyến nông trở thành nhiệm vụ thường xuyên, thiết yếu ở cơ sở. Đặc biệt, yêu cầu đối với hoạt động khuyến nông thời gian tới là hướng đến gần dân, sát dân, bám sát đồng ruộng để hỗ trợ nhân dân tiếp cận tri thức mới, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường…
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Lê Quốc Thanh cho biết: “Đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện công tác khuyến nông cấp xã có nhiệm vụ và quyền hạn xây dựng chương trình, kế hoạch, nhiệm vụ hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, phát triển cộng đồng, du lịch nông thôn, sản phẩm OCOP nhằm cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.
Đồng thời tổ chức, điều hành các hoạt động của đội ngũ cộng tác viên khuyến nông, tổ khuyến nông cộng đồng để hỗ trợ người dân trên địa bàn phát triển sản xuất, bảo vệ môi trường; tổ chức bồi dưỡng, tập huấn, đào tạo, dạy nghề; thúc đẩy hình thành các nhóm nông dân khởi nghiệp, nông dân chuyên nghiệp, đổi mới sáng tạo trong sản xuất, kinh doanh; nhân rộng, lan tỏa các mô hình nông dân sản xuất, làm kinh tế giỏi; xây dựng các mô hình trình diễn chuyển giao công nghệ và tư vấn, dịch vụ về sản xuất, bảo quản, chế biến, xúc tiến thị trường, tiêu thụ sản phẩm; hình thành các vùng nguyên liệu sản xuất tập trung đạt chuẩn…”.
Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp sẽ giúp lực lượng khuyến nông ngày càng gần dân hơn, bám sát thực tiễn cơ sở, từ đó nâng cao hiệu quả hỗ trợ sản xuất và chuyển giao kỹ thuật cho nông dân. Tuy nhiên, việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy cũng như hoạt động khuyến nông ở các địa phương hiện nay còn vướng những khó khăn.
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Hữu Ngọc cho biết: “Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 169 tổ khuyến nông cộng đồng với 1.539 thành viên. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, trung tâm đã ban hành văn bản gửi các phường, xã thông báo về các mô hình, chương trình khuyến nông đang triển khai làm căn cứ theo dõi, phối hợp. Mặc dù vậy, sau kiện toàn, sắp xếp lại bộ máy theo mô hình mới, việc tổ chức lại tổ khuyến nông cộng đồng chưa được quan tâm thực hiện cho nên một số nơi đang tạm ngừng hoạt động. Mặt khác, cán bộ khuyến nông một số nơi còn thiếu năng lực, chưa đáp ứng được yêu cầu chuyển giao công nghệ mới, nhất là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo”.
Tại Nghệ An, theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Tạ Quang Sáng, việc triển khai theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn có những khó khăn như: Lực lượng khuyến nông cấp xã bước đầu chưa tiếp cận hết và hiểu rõ chức năng nhiệm vụ được phân quyền, dẫn đến thực hiện lúng túng; đồng thời còn thiếu về số lượng, chưa bảo đảm các lĩnh vực chuyên môn theo nhu cầu, nhất là các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa. Một số nơi, cán bộ khuyến nông cấp xã phải thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nên chưa tập trung vào hoạt động khuyến nông.
Nhằm phát huy vai trò của trong mô hình mới, nhiều ý kiến cho rằng, thời gian tới cần có hướng dẫn tổ chức lại Tổ khuyến nông cộng đồng nhằm tạo sự thống nhất và hoạt động đồng bộ, hiệu quả; xây dựng quy chế phối hợp chặt chẽ, rõ ràng trong công tác giữa trung tâm khuyến nông tỉnh với chính quyền địa phương và đơn vị liên quan; kiện toàn tổ chức và cơ chế hoạt động của hệ thống khuyến nông cấp xã.
Cùng với đó, cần đa dạng hóa hình thức khuyến nông, tập trung vào các vấn đề mới, nông dân quan tâm như: Chuyển đổi số, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu; xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, tạo đầu ra ổn định cho nông dân, giúp hoạt động khuyến nông bám sát nhu cầu thực tế của thị trường…
