Tương ớt vùng đất thép

Tương ớt Mường Khương có màu đỏ như môi con gái chưa chồng, sánh mịn như vải chàm vừa nhuộm, khi mở nắp chum đã tỏa ra mùi thơm của hồn rừng, vía núi.

0:00 / 0:00
0:00

Mường Khương xưa kia có tên gọi Mưng Khảng, theo tiếng địa phương nghĩa là “đất thép”. Người già kể rằng, tên ấy ra đời vì nơi đây dốc dựng đứng và nhiều núi đá cao vút chọc trời, đất ở đây cằn cỗi và rắn đanh lại chẳng khác gì sắt thép. Trên vùng đất thép gan dạ và kiên trung ấy, mọc lên cây ớt thóc mà không nơi nào có được. Cái nắng hanh hao, cái gió sắt se của vùng đất nơi thượng nguồn sông Chảy đã thấm qua vỏ ớt vào trong tận ruột mà làm nên màu sắc đỏ tươi và hương vị cay xé lưỡi của thức quà đặc sản bản địa vùng cao biên giới tự bao đời.

Mường Khương là vùng đất của các loại đặc sản. Có thể kể tới thịt trâu gác bếp, thịt lợn hun khói, lạp xường rồi phở chua, đậu xị, thắng cố, nhưng thật kỳ lạ thay địa danh Mường Khương chỉ gắn liền với tương ớt, làm nên thương hiệu tương ớt Mường Khương như thể tên đất gắn với tên người trong thương nhớ vấn vương. Như âm có dương, như trời có đất, như núi có rừng, như anh có em vậy.

mg-0623-120-1.jpg
Phụ nữ Mường Khương thu hái ớt để làm tương. Ảnh: Đức Phương

Từ bàn tay khéo đảm của người mẹ, người chị vùng cao đã làm nên loại tương ớt mang hồn rừng, vía núi. Không đơn giản chỉ là thứ đồ chấm, tương ớt Mường Khương còn là “linh hồn” của nhiều bữa cơm vùng cao, gắn bó keo sơn, nghĩa tình với đời sống sinh hoạt và văn hóa ẩm thực của đồng bào các dân tộc thiểu số đang từng ngày, từng giờ nguyện làm phên giậu để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng nơi vùng đất địa đầu.

Ngồi bên bếp lửa nhà tường trình trong một chiều đông đầy sương mù và gió lạnh, tôi được nghe cụ bà kể về cách làm tương ớt. Cụ xoa đôi bàn tay nhuốm chàm xanh biếc vào vạt váy thổ cẩm cũ kỹ bị tàn lửa làm thủng mấy chỗ, đẩy cây củi cho bếp cháy bùng lên rồi mới chậm rãi cất lời, giọng như mơ, như thực, như cổ tích giữa đời thường, mặc cho tôi sốt ruột hay không thì bà cũng không cần bận tâm.

avatar-of-video-782816-2638.jpg
Giống ớt làm nên đặc sản Mường Khương . Ảnh: Đức Phương

Nguyên liệu chính là ớt thóc chín đỏ, được hái thủ công, phơi se nắng để giảm độ nước, sau đó đem rửa sạch và xay nhuyễn cùng tỏi tươi. Hỗn hợp ớt - tỏi được trộn đều với muối hạt, rượu ngô, đặc biệt là các gia vị truyền thống như hạt thì là, hạt dổi, hạt mùi, thảo quả. Gia vị được rang thơm rồi nghiền nhỏ, tạo mùi thơm nồng nàn và vị cay sâu, đậm đà.

Sau khi trộn đều, hỗn hợp được ủ trong chum hoặc thùng gỗ sồi khoảng vài tháng để lên men tự nhiên, giúp tương ớt có vị chua nhẹ. "Đấy thế là được, chẳng có bí quyết gì!" - cụ bà chẳng giấu tôi để món ăn thêm phần huyền bí, hư ảo. Nhưng tôi chợt nhận ra, tôi có thể mang bí quyết đi nhưng không thể mang thể mang đi ngọn gió, vạt nắng, đôi tay và tình người thơm thảo gửi trong món ăn nức danh thiên hạ. Tương ớt chỉ là tương ớt Mường Khương khi nó được làm ra trên vùng đất này, bởi người Mường Khương mà thôi, phải không nào.

Tương ớt Mường Khương có màu đỏ như môi con gái chưa chồng, sánh mịn như vải chàm vừa nhuộm, khi mở nắp chum đã tỏa ra mùi thơm của hồn rừng, vía núi. Vị cay đến bất chợt và ở lại rất lâu, như tôi bắt gặp ánh mắt người con gái đã phải lòng trong phiên chợ Pha Long. Chỉ một chấm nhỏ nhoi thôi mà trang văn đã bừng lên sắc đỏ diệu kỳ.

Em hỡi, em có còn chờ tôi trên vùng đất thép anh hùng. Tình em có còn cay nồng như tương ớt Mường Khương, để lòng tôi suốt đời thương nhớ…

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Giữ hồn Then, ngân điệu Tính nơi vùng đất Ngọc

Giữ hồn Then, ngân điệu Tính nơi vùng đất Ngọc

Ở vùng đất Ngọc, những câu hát Then, tiếng đàn Tính của đồng bào dân tộc Tày vẫn ngân vang giữa nhịp sống mới. Qua nhiều thế hệ, những giá trị văn hóa đặc sắc ấy được gìn giữ, trao truyền, để không chỉ còn trong ký ức mà tiếp tục hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng hôm nay.

Yên Thành giữ gìn bản sắc văn hóa từ trường học

Yên Thành giữ gìn bản sắc văn hóa từ trường học

Thời gian qua, xã Yên Thành luôn chú trọng việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc. Trong đó, các trường học trên địa bàn đã tạo dựng môi trường giáo dục gắn với hoạt động thiết thực để học sinh được tiếp cận, trải nghiệm và góp phần giữ gìn nét văn hóa của cha ông.

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và chào mừng “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy sẽ tổ chức Tọa đàm khoa học “Văn nghệ sĩ và những đóng góp trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai” vào tháng 11/2026.

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

[Ảnh] Sợi chỉ nuôi ước mơ khởi nghiệp

Từ những đường kim, mũi chỉ gắn liền với bản sắc văn hóa của dân tộc Mông Hoa, Ly Thị Rua và Sùng Thị Xoa đang từng bước đưa thổ cẩm Bản Phố (xã Bắc Hà) trở thành sản phẩm hàng hóa gắn với du lịch trải nghiệm.

Vẽ sáp ong, nhuộm chàm giữa sắc vàng Tả Van

Vẽ sáp ong, nhuộm chàm giữa sắc vàng Tả Van

Đưa nghề thủ công truyền thống vào các sản phẩm trải nghiệm đang tạo thêm sức hút cho du lịch cộng đồng tại Tả Van (Lào Cai). Từ các buổi vẽ sáp ong, nhuộm chàm, du khách trực tiếp khám phá văn hóa địa phương và đời sống cộng đồng qua những thao tác thực hành gần gũi.

Từ rừng xuống bãi tập

Từ rừng xuống bãi tập

Giữa sân tập ở Phong Dụ Hạ, tiếng dây nỏ bật lên gọn, đanh; những mũi tên nối nhau tìm đến hồng tâm. Với các thành viên Câu lạc bộ (CLB) bắn nỏ truyền thống xã Phong Dụ Hạ, mỗi lần giương nỏ là một lần rèn sức, luyện mắt và giữ vững tâm thế. Từ những buổi tập đều đặn, môn thể thao truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Mạch sống bất tận dưới núi Hoàng Liên

Mạch sống bất tận dưới núi Hoàng Liên

Dưới chân dãy Hoàng Liên, có một vùng đất đã đi qua nhiều biến động, nhưng qua bao thời gian rừng vẫn xanh ngát, ruộng bậc thang vẫn tươi sắc vàng mỗi mùa gặt và nét văn hóa của người Dao đỏ vẫn lặng lẽ truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đó là Nậm Cang, xã Mường Bo.

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Con đường về thôn Việt Cường 6, xã Việt Hồng uốn lượn giữa những triền núi xanh. Trong làn sương bảng lảng buổi sớm, khói bếp từ những nếp nhà người Dao quần chẹt bay lên quyện với mùi lá rừng và hương vị thức ăn. Ở nơi ấy, một mâm cơm không chỉ để thưởng thức mà còn là cách người Dao kể câu chuyện về quê hương, núi rừng và những điều cha ông truyền lại.

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai giám sát thực hiện Dự án 6 tại phường Nghĩa Lộ

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai giám sát thực hiện Dự án 6 tại phường Nghĩa Lộ

Chiều 28/9, tại phường Nghĩ Lộ, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai tiến hành giám sát việc thực hiện Dự án 6 về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2025 – 2026.

Mường Lò: Tiếng khung cửi còn vang trong bản?

Mường Lò: Tiếng khung cửi còn vang trong bản?

Chiều buông trên thung lũng Mường Lò, tiếng thoi đưa lách cách vẫn vang trong những nếp nhà sàn của người Thái. Qua bao thế hệ, nghề dệt thổ cẩm truyền thống không chỉ lưu giữ ký ức văn hóa mà đang được người dân đưa vào thị trường, gắn với du lịch để tạo sinh kế và giữ nghề.

Có hẹn với mùa cốm nơi vùng cao Hợp Thành

Có hẹn với mùa cốm nơi vùng cao Hợp Thành

Từ ngày 17 - 18/10, Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026 sẽ đưa du khách đến với hương cốm mới, nghi lễ “Đón hồn Mẹ Lúa”, những bản làng vùng cao cùng nhiều trải nghiệm văn hóa, ẩm thực đặc sắc giữa mùa lúa chín ở Lào Cai.

Rộn ràng “Đêm hội Trăng rằm 2026” tại phường Yên Bái

Rộn ràng “Đêm hội Trăng rằm 2026” tại phường Yên Bái

Tối 25/9, đồng chí Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Đêm hội Trăng rằm 2026 do UBND phường Yên Bái tổ chức tại Quảng trường 19/8. Tham dự chương trình có lãnh đạo phường Yên Bái, xã Thác Bà, các sở, ngành, đơn vị, trường học, nhà tài trợ cùng đông đảo nhân dân, du khách và các em thiếu nhi.

fb yt zl tw