LCĐT - Đầu tháng 4/2014, hộ ông Lê Thanh Tuyến, bản 6, xã Điện Quan (Bảo Yên) tự ý nắn dòng suối Làng Cú với chiều dài khoảng 30 m khỏi vị trí dòng chảy ban đầu, đã làm tăng nguy cơ sạt lở, không đảm bảo an toàn thoát lũ, khiến nhiều hộ dân sống dọc suối “đứng, ngồi không yên”.
Nguy hiểm rình rập
Có mặt tại hiện trường, chúng tôi dễ dàng nhận thấy, khoảng 30 m chiều dài dòng suối Làng Cú đã thay đổi hoàn toàn. Dòng suối được gia đình ông Tuyến đào mới và nắn ra xa so với lòng suối cũ. Điều đáng nói, dòng suối mới được đào hẹp hơn nhiều so với dòng suối cũ. Nếu như, vị trí dòng suối cũ chảy sát nhà ông Tuyến đang “đổ dốc” thì dòng suối mới lại cao hơn dòng suối cũ 3m, nên nước không thoát nhanh, khiến thượng nguồn, nước ứ lại, mực nước dâng cao so với trước đây gấp 5 lần. Nguy hiểm hơn, hai bờ suối được đắp bằng đất, một đoạn đầu được kè đá, nhưng không đảm bảo. Khi mưa to kéo dài, gây lũ lớn, nguy cơ nước dâng, tràn vào nhà dân, hoặc vỡ bờ suối là khó tránh khỏi.
Dòng suối được nắn cách vị trí dòng suối cũ hơn 10 m.
Ông Lê Văn Tuyên, Trưởng bản 6 cho rằng: “Việc nắn dòng suối của gia đình ông Tuyến sẽ gây nhiều nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến cả gia đình ông Tuyến. Nhìn bằng mắt thường, dễ nhận thấy, dòng suối có nhiều biến đổi, mực nước phía trên đã dâng cao hơn trước. Dòng suối không còn thẳng như trước, mà đã bị uốn khúc, khiến cho dòng chảy lưu thông chậm hơn. Hai bờ suối được đắp bằng đất hoàn toàn không có nghĩa lý gì nếu lũ về”.
Những yếu tố nguy hiểm do nắn suối Làng Cú đã được tổ công tác liên ngành của huyện Bảo Yên xác định rõ trong biên bản ngày 14/5/2014. Nội dung biên bản nêu rõ: Dòng chảy được nắn vào phía trong đồi, bề rộng đáy suối khoảng 2 m, độ cao chênh với dòng chảy cũ là 3 m; chủ hộ đã đắp đập bằng đất dài 25 m, cao 2 m dọc theo suối… Với những thông số trên, đoàn kiểm tra nhận thấy việc san lấp mặt bằng, tự ý nắn suối của gia đình ông Tuyến gây cản trở dòng chảy, không đảm bảo thoát lũ; mái ta luy có độ dốc lớn, nguy cơ xảy ra sạt lở đất, có thể ảnh hưởng đến tính mạng và tài sản của các hộ gia đình sống dọc hai bên bờ suối. Tổ công tác đề nghị UBND xã ra quyết định đình chỉ thi công của hộ gia đình ông Tuyến, yêu cầu trả lại nguyên trạng như ban đầu.
Vậy tại sao, gia đình ông Tuyến lại có việc làm liều lĩnh như vậy? Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, do trận lũ lớn xảy ra trên suối Làng Cú năm 2013 đã khiến nhà ở của ông Tuyến bị sạt và nứt. Vì vậy, ngày 4/4/2015, gia đình ông xin phép UBND xã Điện Quan cho phép múc đất phía bên kia bờ suối đắp sau nhà. Thay vì, đắp đất chống sạt lở nhà ở, gia đình ông Tuyến đã “di dời” đoạn suối Làng Cú với chiều dài khoảng 30 m, ra vị trí mới, cách dòng suối cũ hơn 10 m. Sau khi “di dời” dòng suối, ông Tuyến cho máy xúc múc đất, lấp toàn bộ lưu vực dòng chảy cũ. Mục đích của việc làm này chính là tạo ra quỹ đất, để mở rộng diện tích nhà ở và quán kinh doanh ăn, uống. Mặc dù chưa hoàn thành, nhưng gia đình ông Tuyến đã phải bỏ ra 150 triệu đồng để nắn suối, đắp mặt bằng…
Để hoàn trả nguyên trạng dòng suối Làng Cú như trước đây, gia đình ông Tuyến sẽ phải chi phí nhiều hơn số tiền đã bỏ ra. Có lẽ, vì “điều kiện kinh tế khó khăn”, nên gia đình ông Tuyến quyết định không hoàn trả nguyên trạng dòng suối Làng Cú, mà chỉ gia cố thêm bở suối mở rộng dòng chảy và đào sâu lòng suối. Tuy nhiên, tại hiện trường, chúng tôi nhận thấy, việc khắc phục của gia đình ông Tuyến chỉ là lấy lệ, trong khi ông bà Tuyến khẳng định chắc như đinh đóng cột: Dòng suối mới đã được cải tạo gần giống dòng suối cũ và không phải lo lắng vì nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa, lũ. Nghe ông bà Tuyến khẳng định như vậy, lãnh đạo xã, ông Trưởng bản 6 và một số người có mặt không đồng tình. Nếu sự việc này không được giải quyết kịp thời, trong khi mùa mưa lũ đang đến gần, những người dân sống dọc bên suối Làng Cú sẽ tiếp tục “đứng, ngồi không yên”.
Xin phép một đằng, làm một nẻo
Đầu tiên, phải khẳng định ngay, sự việc trên xảy ra, trách nhiệm trước hết thuộc về chính quyền xã. Nhà của ông Tuyến sát Quốc lộ 70, gần trung tâm xã, nên việc làm của gia đình ông không thể “bịt mắt thiên hạ”. Điều đáng nói, để thực hiện việc nắn suối, gia đình ông Tuyến đến gặp lãnh đạo UBND xã và xin phép với lý do đắp đất chống sạt lở sau nhà ở do trận lũ ngày 5/9/2013 gây ra, hoàn toàn không đề cập đến việc xin nắn dòng suối Làng Cú. Tuy nhiên, thực tế, gia đình ông Tuyến đã làm khác hẳn so với xin phép ban đầu, thế nhưng, ngày 7/4, khi phát hiện, UBND xã chỉ cử cán bộ đến nhắc nhở, yêu cầu không được tự ý san lấp, làm thay đổi dòng chảy, mà thiếu sự quyết liệt. Mặc dù, gia đình ông Tuyến không chấp hành yêu cầu của UBND xã, nhưng gần 1 tháng sau (ngày 5/5), UBND xã mới tiếp tục chỉ đạo cán bộ địa chính đến lập biên bản, yêu cầu gia đình ông Tuyến dừng thi công. Nhận thấy chính quyền thiếu kiên quyết, gia đình ông Tuyến được đà, không dừng lại, mà tiếp tục gia cố thêm đập bằng rọ đá, để nắn dòng, làm thay đổi hiện trạng dòng suối. Đến ngày 9/5, UBND xã đã phối hợp Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bảo Yên tổ chức buổi làm việc với gia đình ông Tuyến, yêu cầu dừng việc thi công, tháo dỡ vật cản, khai thông dòng chảy, trả lại hiện trạng ban đầu của suối Làng Cú, nhưng gia đình ông Tuyến không chấp hành. Ngày 14/5, tổ công tác của huyện Bảo Yên đã làm việc với với gia đình ông Tuyến, đề nghị UBND xã ra quyết định đình chỉ thi công, yêu cầu hoàn trả hiện trạng như ban đầu, đồng thời ra quyết định xử lý vi phạm theo quy định của Nhà nước. Được biết, UBND xã đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính với số tiền 2 triệu đồng đối với hộ ông Lê Thanh Tuyến. Hiện, gia đình ông Tuyến đã khắc phục, nhưng chỉ là hình thức, không thể trả lại được hiện trạng như ban đầu. Ông Lý Văn Thượi, Chủ tịch UBND xã Điện Quan cho biết: Theo yêu cầu, đến ngày 20/5, gia đình ông Tuyến phải khắc phục xong, nhưng đến ngày 28/5 vẫn chưa hoàn thành, do gia đình khó khăn về kinh tế.
Dòng suối mới được nắn.
Để xảy ra sự việc này, là do sự thiếu kiên quyết của chính quyền xã. Nếu như ngay từ đầu, UBND xã xử lý ngay, cần thiết báo cáo huyện để tổ chức cưỡng chế thì sự việc không nghiêm trọng như lúc này. Để hộ ông Tuyến hoàn trả lại nguyên trạng dòng suối Làng Cú, có lẽ là không thể, bởi gia đình ông sẽ phải bỏ ra số tiền lớn, có thể hơn 100 triệu đồng. Và nếu không giải quyết được thì mùa mưa lũ này, một số hộ gia đình sẽ sống trong nơm nớp lo sợ. Tất cả đang trông chờ vào sự chỉ đạo, giải quyết của UBND huyện.
