Từ lợi thế địa phương đến chuỗi giá trị xuất khẩu

Bức tranh lâm nghiệp Lào Cai: Nền tảng từ tài nguyên rừng

Từ nhiều năm nay, thay vì chỉ khai thác gỗ nguyên liệu thô, tỉnh đã định hướng phát triển lâm nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, gắn vùng nguyên liệu với chế biến sâu và xuất khẩu. Trên địa bàn hiện có hơn 350 cơ sở chế biến lâm sản, từ quy mô hộ gia đình đến doanh nghiệp lớn, tạo nên mạng lưới sản xuất tương đối đồng bộ.

Riêng năm 2025, diện tích trồng rừng mới tiếp tục được duy trì ổn định, đảm bảo nguồn cung nguyên liệu lâu dài. Việc phát triển rừng trồng theo tiêu chuẩn quản lý bền vững từng bước được triển khai, giúp nâng cao chất lượng gỗ và đáp ứng các yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế.

Từ vùng nguyên liệu đến nhà máy chế biến sâu

Một trong những mắt xích quan trọng của chuỗi giá trị lâm sản tại Lào Cai là Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Văn Bàn. Đơn vị này hiện quản lý diện tích rừng lớn, đồng thời đầu tư vào chế biến nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Tại Xí nghiệp Giấy Bảo Hà thuộc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Văn Bàn, dây chuyền sản xuất giấy đế cuộn lô hoạt động ổn định, cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất vàng mã phục vụ xuất khẩu. Năm 2025, xí nghiệp đã sản xuất trên 3.000 tấn giấy đế cuộn lô. Theo kế hoạch năm 2026, sản lượng dự kiến đạt khoảng 3.500 tấn, tăng gần 17% so với năm trước.

Ông Tạ Văn Bảo - Phó Giám đốc công ty cho biết: Việc chủ động vùng nguyên liệu giúp doanh nghiệp ổn định chi phí đầu vào, đồng thời kiểm soát tốt chất lượng sản phẩm. Đây là yếu tố then chốt khi tham gia thị trường xuất khẩu - nơi tiêu chuẩn về độ bền, độ đồng đều và an toàn sản phẩm ngày càng cao.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất giấy đế, nhiều doanh nghiệp khác trên địa bàn tỉnh cũng mạnh dạn đầu tư máy móc, dây chuyền công nghệ mới để gia tăng giá trị. Thay vì bán dăm gỗ hay gỗ xẻ thông thường, các đơn vị đã chuyển hướng sang các sản phẩm tinh chế hơn như giấy đế, vàng mã xuất khẩu, ván ép, đồ gỗ gia công.

Liên kết chuỗi - Chìa khóa nâng cao giá trị

Việc hình thành chuỗi liên kết khép kín từ trồng rừng, khai thác, chế biến đến tiêu thụ đang trở thành xu hướng chủ đạo tại Lào Cai. Mô hình này giúp giảm chi phí trung gian, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và đặc biệt là đảm bảo tính ổn định của nguồn cung.

Nhiều doanh nghiệp đã ký kết hợp đồng liên kết với các hộ dân trồng rừng, hướng dẫn kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm. Nhờ đó, người dân yên tâm đầu tư thâm canh, kéo dài chu kỳ rừng để tăng chất lượng gỗ, thay vì khai thác non như trước đây.

Đánh giá về năng lực sản xuất của doanh nghiệp địa phương, ông La Chấn Chung - Giám đốc Công ty JIN TAIR UAN TARNG CO., LTD (Đài Loan) cho biết: các sản phẩm từ Lào Cai đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng và tính ổn định. Theo ông, nếu tiếp tục đầu tư công nghệ và cải tiến quy trình, các doanh nghiệp tại đây hoàn toàn có thể mở rộng thị trường xuất khẩu trong thời gian tới.

Thực tế cho thấy, việc đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế không chỉ nằm ở chất lượng sản phẩm mà còn ở quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và cam kết bảo vệ môi trường. Đây cũng là động lực để ngành lâm nghiệp Lào Cai từng bước chuyển mình theo hướng bền vững.

Giá trị xã hội từ ngành lâm nghiệp

Song song với hiệu quả kinh tế, ngành chế biến lâm sản còn mang lại giá trị xã hội rõ nét. Với hơn 350 cơ sở chế biến đang hoạt động, lĩnh vực này hiện tạo việc làm ổn định và thời vụ cho trên 20.000 lao động địa phương.

Tại các Công ty, nhà máy, xí nghiệp, hàng trăm lao động đang làm việc trong các phân xưởng sản xuất. Chị Nguyễn Thị Thu Hương - công nhân Công ty TNHH một thành viên Trần Bình - Yên Bái (tỉnh Lào Cai) chia sẻ, từ khi nhà máy đi vào hoạt động, chị có việc làm ổn định ngay tại địa phương, thu nhập đảm bảo, không phải đi làm xa.

Ông Trần Công Bình - Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Trần Bình - Yên Bái cho biết: doanh nghiệp khai thác tối đa lợi thế nông, lâm sản của tỉnh, đồng thời chủ động tìm kiếm thị trường xuất khẩu cho sản phẩm. Việc gắn sản xuất với thị trường giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động ổn định, hạn chế rủi ro khi giá nguyên liệu biến động.

Với hơn 20.000 lao động tham gia trực tiếp và gián tiếp trong chuỗi giá trị lâm sản, ngành lâm nghiệp đang góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, giảm tỷ lệ lao động tự do và nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.

Hướng tới chuỗi giá trị bền vững

Từ lợi thế hơn 338 nghìn héc-ta rừng trồng, Lào Cai đang từng bước xây dựng chuỗi giá trị lâm sản gắn với chế biến sâu và xuất khẩu. Thay vì chỉ dựa vào khai thác tài nguyên, địa phương chú trọng nâng cao giá trị gia tăng, đầu tư công nghệ và mở rộng thị trường.

Chiến lược này không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế rừng mà còn đảm bảo sinh kế lâu dài cho người dân, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, khi yêu cầu về chất lượng, môi trường và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, việc chủ động hoàn thiện chuỗi giá trị sẽ là nền tảng để lâm sản Lào Cai tiếp tục vươn xa trên thị trường quốc tế.

Từ những cánh rừng xanh trải dài trên các sườn núi đến những chuyến hàng xuất khẩu vượt biển, hành trình ấy đang khẳng định một hướng đi đúng đắn: biến lợi thế địa phương thành động lực tăng trưởng, đưa kinh tế lâm nghiệp trở thành trụ cột phát triển bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.