Đặng Văn Vị - chàng trai dân tộc Dao lớn lên ở xã Bảo Nhai đến Trường Cao đẳng Lào Cai với mong muốn học nghề để sớm tự lập. Ít ai nghĩ rằng, từ lựa chọn bình dị ấy, Đặng Văn Vị bước vào hành trình đặc biệt, trở thành thí sinh đại diện Trường Cao đẳng Lào Cai cũng là học sinh dân tộc thiểu số đầu tiên của vùng Tây Bắc tham dự Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 với nghề Lắp đặt điện tại Thượng Hải, Trung Quốc. Phía sau bước chân của Vị là 9 tháng rèn luyện, là hành trình của một mái trường, sự đồng hành của doanh nghiệp và cách nhìn mới về giá trị của học nghề trong thời hội nhập.
Có những hành trình của tuổi trẻ bắt đầu từ ước mơ rất lớn, nhưng cũng có hành trình lại khởi tạo từ mong muốn bình dị. Với Đặng Văn Vị, đó là mong muốn được học một nghề để sau này có thể tự mình kiếm sống, có công việc ổn định.
Thế nhưng, từ ngôi trường ấy, cánh cửa mới đã mở ra, để hành trình của chàng sinh viên học nghề không dừng lại ở mục tiêu tìm kiếm việc làm, mà tiến tới khả năng dùng kỹ năng của mình để bước vào sân chơi nghề nghiệp mang tầm thế giới.
Cuối năm 2025, khi Trường Cao đẳng Lào Cai triển khai tuyển chọn thí sinh tham dự Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48, nhà trường đã chọn được 19 sinh viên tham gia trong tổng số 856 học sinh, sinh viên của Khoa Điện.
Qua vòng tuyển chọn đầu tiên, số lượng thí sinh tiếp tục rút xuống còn 5 em; ở vòng thứ hai, các thí sinh được kiểm tra kiến thức, kỹ năng chuyên môn, phỏng vấn trực tiếp và đánh giá toàn diện về năng lực chuyên môn, thể lực, sức khỏe, ý chí, kỷ luật và tiềm năng thi đấu quốc tế.
Vòng cuối chỉ có 2 thí sinh được lựa chọn để tiếp tục huấn luyện và sau cùng Đặng Văn Vị là cái tên được chọn chính thức đại diện cho Trường Cao đẳng Lào Cai tham dự Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới ở nghề Lắp đặt điện tại Thượng Hải.
Nhà trường đã xây dựng lộ trình huấn luyện qua 4 giai đoạn, từ huấn luyện cơ bản đến hoàn thiện, nâng cao, thi thử tổng hợp và ôn luyện trước khi dự thi…
Đó là quá trình rèn luyện tổng thể của người thợ hiện đại, gồm chuyên môn, thể chất, tâm lý thi đấu, khả năng tư duy độc lập và học tiếng Anh chuyên ngành.
Để chuẩn bị cho bài thi kéo dài trong 3 ngày với tổng thời gian thực hiện 22 giờ, Vị phải duy trì luyện tập thể lực bằng chạy bộ, leo cầu thang, tập xà và boxing ngoài giờ học. Cùng với đó là trau dồi tiếng Anh để đọc hiểu các yêu cầu kỹ thuật, thuật ngữ, sơ đồ và tiêu chí khi tiếp cận đề thi.
Cuộc thi kỹ năng nghề thế giới khác xa hình dung giản đơn về người thợ chỉ cần đôi tay khéo léo. Bởi vậy, chương trình huấn luyện của nhà trường bao phủ 16 nhóm kỹ năng, từ quản lý an toàn lao động, gia công hệ thống máng và ống kỹ thuật, tủ điều khiển, đấu dây, kéo cáp đến lập trình PLC, lập trình KNX, phân tích và ứng phó với sự thay đổi kỹ thuật...
Sự thay đổi của Vị thể hiện rõ qua những lần thi thử. Trong 5 lần thi, năng lực kiểm soát thời gian được cải thiện rõ rệt: từ việc chưa thể hoàn thành bài thi trong 18 giờ ở lần đầu, đến hoàn thành trong 16 giờ 30 phút ở lần thứ năm.
Sự tiến bộ đó là kết quả của hàng trăm giờ luyện tập, của việc lặp đi lặp lại từng thao tác cho đến khi chính xác hơn; của những lần nhận ra lỗi và sửa lỗi; của việc tập cho cơ thể quen với áp lực, tư duy quen với việc tự tìm ra phương án xử lý của Vị.
Hành trình nỗ lực của Đặng Văn Vị được tiếp sức bởi “điểm tựa” từ Trường Cao đẳng Lào Cai. Đây là lần đầu tiên trường có học sinh tham dự Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới, cũng là lần đầu tiên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở vùng Tây Bắc có thí sinh tham gia.
Vì thế, đặt ra bài toán xây dựng điều kiện luyện thi tiệm cận với tiêu chuẩn quốc tế; gần như 100% thiết bị, dụng cụ được mua sắm mới, nhiều hạng mục nhập khẩu từ châu Âu. Đội ngũ huấn luyện còn tự thiết kế một số mô hình mô phỏng để phục vụ thực hành.
Nhà trường bố trí khu vực luyện thi riêng, điều chỉnh điều kiện nhiệt độ để gần với môi trường thi đấu thực tế; áp dụng chế độ ăn uống và sinh hoạt nghiêm ngặt, điều chỉnh dinh dưỡng và phối hợp rèn luyện thể lực để thí sinh có đủ sức khỏe theo đuổi cường độ huấn luyện cao.
Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn con số ấy như một khoản đầu tư vật chất, sẽ chưa thấy hết ý nghĩa. Trong giáo dục nghề nghiệp, thiết bị chính là một phần của quá trình đào tạo, bởi kỹ năng không thể nâng cao nếu người học thiếu môi trường để thực hành; chất lượng đào tạo cũng khó có thể tiệm cận yêu cầu của doanh nghiệp nếu nhà trường không có điều kiện tiếp cận công nghệ, thiết bị và quy trình của thị trường lao động.
Sự đồng hành của doanh nghiệp vì thế không nên nhìn đơn thuần như một hoạt động hỗ trợ kỳ thi, mà mở ra mối quan hệ giữa nhà trường và thị trường lao động.
Nếu trước đây doanh nghiệp thường xuất hiện ở khâu cuối cùng, khi sinh viên tốt nghiệp và bắt đầu tìm việc, thì câu chuyện của Đặng Văn Vị cho thấy sự tham gia của doanh nghiệp đã bắt đầu sớm hơn, ngay trong quá trình hình thành kỹ năng.
Nhà trường cung cấp kiến thức và nền tảng nghề nghiệp; doanh nghiệp góp phần đặt ra yêu cầu thực tiễn, hỗ trợ thiết bị, vật tư và môi trường tiếp cận công nghệ; người học là chủ thể trực tiếp biến những điều kiện ấy thành năng lực của mình.
Khi ba chủ thể cùng hiện diện, quá trình đào tạo đã tạo ra người lao động thực sự có nghề, có kỹ năng và có khả năng làm việc.
Bởi vậy, hành trình từ Bảo Nhai đến Thượng Hải của Đặng Văn Vị khẳng định giá trị của giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng. Những yêu cầu được đặt ra với Vị tại Thượng Hải, từ kỹ năng chuyên môn, quản lý thời gian, lập trình PLC… đến khả năng đọc hiểu tiếng Anh chuyên ngành và ứng phó với sự thay đổi của đề thi, thực chất cũng phản ánh yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.
Giá trị của học nghề đến nơi đến chốn không chỉ đo bằng việc sinh viên tốt nghiệp tìm được việc làm, mà giúp người học có năng lực đủ vững để tự tạo ra cơ hội cho mình; khẳng định giá trị của bản thân. Đặng Văn Vị chính là minh chứng rõ nét.
Khi bước vào Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới tại Thượng Hải, điều có ý nghĩa không chỉ là em mang theo lá cờ đỏ, sao vàng Việt Nam, mà còn là năng lực của một người trẻ dân tộc thiểu số miền núi được đặt cạnh những người học nghề đến từ nhiều quốc gia. Ở đó, xuất phát điểm không thể thay thế cho trình độ; quê hương không quyết định giới hạn; thứ được đặt lên trước hết là kỹ năng, sự chính xác, khả năng giải quyết vấn đề và bản lĩnh của mỗi người.
Với tỉnh Lào Cai, ý nghĩa ấy còn lớn hơn câu chuyện của một cá nhân. Muốn phát triển bền vững cần những người có tay nghề, có khả năng làm chủ công nghệ. Vì thế, đào tạo nghề không chỉ là vai trò của ngành giáo dục, mà còn là câu chuyện về nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và khả năng phát triển của địa phương.
Khi một sinh viên từ Bảo Nhai được đào tạo để bước vào kỳ thi kỹ năng nghề thế giới, cho thấy nếu được trao điều kiện học tập phù hợp, được hướng dẫn bởi những người thầy có năng lực và được đặt trong môi trường thực hành đủ tốt, người trẻ miền núi hoàn toàn có thể phát triển năng lực ở những chuẩn mực cao hơn.
Đặng Văn Vị là 1 trong 12 thí sinh của Việt Nam tham dự Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 nghề Lắp đặt điện tại Thượng Hải năm 2026. Việc được ghi tên vào danh sách dự thi, với Đặng Văn Vị đã là một dấu ấn.
Dù không có tên trong bảng vinh danh huy chương, nhưng với một chàng trai xuất phát từ mong muốn học nghề để lập thân, lập nghiệp, em đã nỗ lực và được trao cơ hội để bước ra thế giới, được gặp gỡ những người giỏi.
Với Trường Cao đẳng Lào Cai, lần đầu có sinh viên tham dự Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới cũng là cơ hội để nhà trường xây dựng, hoàn thiện quy trình đào tạo và huấn luyện mới, từng bước tiệm cận các tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc tế.
Từ Bảo Nhai đến Thượng Hải, khoảng cách địa lý có thể được đo bằng hàng nghìn kilomet, nhưng khoảng cách của hành trình thực sự lại nằm ở chỗ một người trẻ đã vượt qua giới hạn của chính mình.
Hành trình của Đặng Văn Vị là minh chứng giá trị: Bất kỳ người trẻ nào, khi có cơ hội tiếp cận nền giáo dục nghề nghiệp có chất lượng, có thể biến kỹ năng thành năng lực và biến năng lực thành giá trị của chính mình.
Từ người học nghề ở địa phương đến thí sinh mang màu cờ Việt Nam đến Thượng Hải, hành trình ấy không chỉ kể về ý chí của chàng trai dân tộc Dao, mà còn cho thấy sức mạnh của một tập thể biết tạo “điểm tựa” cho người học và quan trọng hơn, khẳng định rằng học nghề trong thời đại hôm nay không chỉ để tìm việc làm, còn có thể trở thành hướng đi để người trẻ bước ra thế giới bằng chính đôi tay, trí tuệ và bản lĩnh.
