Sáng 13-9, tại Hà Nội, Tòa án nhân dân Tối cao tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Tòa án nhân dân (13/9/1945-13/9/2025) và đón nhận danh hiệu Anh hùng Lao động.
Tổng Bí thư Tô Lâm tới dự và phát biểu chỉ đạo.
Dự lễ kỷ niệm còn có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng: Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Đỗ Văn Chiến, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc; các Ủy viên Bộ Chính trị: Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, Đại tướng Lương Tam Quang - Bộ trưởng Bộ Công an, Bí thư Thành ủy - Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Bùi Thị Minh Hoài; các đồng chí Bí thư Trung ương Đảng: Đại tướng - Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam Trịnh Văn Quyết, Quyền Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải...
Đại biểu ngành Tòa án có Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Lê Minh Trí. Lễ kỷ niệm được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến từ điểm cầu Trung tâm đặt tại Tòa án nhân dân Tối cao đến các điểm cầu thuộc hệ thống Tòa án nhân dân cả nước.
Trình bày diễn văn lễ kỷ niệm, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Lê Minh Trí đã ôn lại truyền thống 80 năm xây dựng, phát triển của Tòa án nhân dân. Ngay sau khi giành được chính quyền, xác định Tòa án là một thiết chế tư pháp quan trọng của bộ máy nhà nước, sau Lễ Tuyên ngôn độc lập 11 ngày, ngày 13/9/1945, thay mặt Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký ban hành Sắc lệnh số 33C thiết lập các Tòa án quân sự; và ngày 24/1/1946 ban hành Sắc lệnh số 13 về tổ chức các Tòa án nhân dân và các ngạch Thẩm phán. Tòa án quân sự là tiền thân của hệ thống Tòa án nhân dân hiện nay và ngày 13/9 hằng năm trở thành Ngày truyền thống Tòa án nhân dân.
Quá trình xây dựng và phát triển 80 năm của hệ thống Tòa án nhân dân gắn liền với quá trình hoàn thiện và củng cố bộ máy Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam); gắn liền với tiến trình cải cách nền tư pháp quốc gia, nhằm xây dựng một Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, luôn đề cao hoạt động bảo vệ quyền con người, quyền công dân, được coi là nhân tố tạo dựng một xã hội dân chủ, tiến bộ, văn minh.
Ngày 24/6/2025, tại kỳ họp thứ chín, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, có nhiều nội dung mới liên quan đến tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025. Hiện nay, tổ chức hệ thống Tòa án nhân dân gồm: Tòa án nhân dân Tối cao, 34 Tòa án nhân dân cấp tỉnh, 355 Tòa án nhân dân khu vực trên cơ sở cơ cấu lại 693 Tòa án nhân dân cấp huyện; Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế và các Tòa án quân sự.
80 năm một hành trình phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, “Phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư” không chỉ là lời căn dặn thiêng liêng của Bác Hồ kính yêu, mà đã trở thành kim chỉ nam bất biến, biểu tượng của công lý, niềm tin của người dân vào ngành Tòa án nhân dân công minh, chính trực và nhân văn.
Với những thành tích, đóng góp to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, nhân dịp kỷ niệm 40 năm Ngày truyền thống Tòa án nhân dân, Hội đồng Nhà nước nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ nhất cho Tòa án nhân dân năm 1985. Năm 2005, nhân dịp kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống Tòa án nhân dân, Chủ tịch nước đã quyết định tặng thưởng Huân chương Sao vàng cho Tòa án nhân dân; kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống, Tòa án nhân dân được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh lần thứ hai năm 2015; kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống, Tòa án nhân dân được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất.
Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống, Tòa án nhân dân Tối cao vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lao động vì đã có thành tích đặc biệt xuất sắc đột xuất trong xét xử các vụ án đặc biệt nghiêm trọng thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi thời gian qua.
Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư Tô Lâm đã trao danh hiệu Anh hùng Lao động cho tập thể lãnh đạo Tòa án nhân dân Tối cao.
Chủ tịch nước cũng đã quyết định tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất cho Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội và Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh vì có thành tích đặc biệt xuất sắc đột xuất trong xét xử sơ thẩm các vụ đặc biệt nghiêm trọng. Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân đã trao Huân chương cho đại diện hai đơn vị.
Nuôi dưỡng niềm tin, khát vọng sống tốt đẹp trong Nhân dân
Phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, nói đến Tòa án là nói đến ý nghĩa thiêng liêng của công lý, công bằng; nói đến sự liêm chính, công minh; nói đến niềm tin và chỗ dựa của Nhân dân. Đây là niềm tự hào, cũng là trách nhiệm rất lớn của ngành Tòa án nhân dân đối với đất nước.
Theo Tổng Bí thư, trong 10 năm trở lại đây, Tòa án các cấp đã thụ lý, giải quyết trên 5,2 triệu vụ việc, vụ án các loại về hình sự, dân sự, hôn nhân, gia đình, kinh doanh thương mại, lao động - có thể nói, một khối lượng công việc rất lớn đã được ngành Toà án giải quyết trong bối cảnh biên chế, điều kiện làm việc còn nhiều khó khăn. Đặc biệt, nhiều vụ án lớn, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng (có vụ án với hàng trăm bị cáo, hàng trăm nghìn người bị hại); các vụ án về kinh tế, tham nhũng lớn được đưa ra xét xử kịp thời, xử lý nghiêm minh, đúng người, đúng tội đã góp phần giữ vững kỷ cương, phép nước, củng cố, xây dựng lòng tin của Nhân dân.
“Phía sau mỗi phán quyết của Tòa án là công sức rất lớn của người thẩm phán và cán bộ Tòa án; là sự hy sinh thời gian, tập trung trí tuệ, trăn trở suy nghĩ, cân nhắc kỹ lưỡng để công lý, công bằng được thực thi; là nỗ lực giữ gìn liêm chính, công minh, vượt qua sự cám dỗ, đe dọa, tấn công, mua chuộc để giữ vững cán cân công lý”, đồng chí Tô Lâm đánh giá.
Thay mặt lãnh đạo Ðảng, Nhà nước, Tổng Bí thư Tô Lâm ghi nhận và nhiệt liệt biểu dương những thành quả to lớn mà ngành Tòa án nhân dân đã đạt được trong suốt 80 năm qua; chúc mừng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc được biểu dương, khen thưởng tại Đại hội thi đua yêu nước Tòa án lần thứ V vừa qua.
Nhấn mạnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, xây dựng Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc, Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị ngành Tòa án nhân dân nghiên cứu thực hiện tốt 5 định hướng lớn.
Trong đó, đồng chí yêu cầu phải luôn quán triệt sâu sắc và thực hiện có hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng về đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ chiến lược, các chủ trương đột phá để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Ngành làm tốt công tác tham mưu, phối hợp tham mưu chiến lược với Đảng, Nhà nước và triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; về cải cách tư pháp và đổi mới xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển đất nước; luôn giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với các cơ quan Tư pháp nói chung, Tòa án nhân dân nói riêng. Đây là nguyên tắc bất di bất dịch, bảo đảm ngành Tòa án nhân dân luôn phát triển không ngừng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc, lợi ích của Nhân dân lên trên hết, trước hết trong mọi hoạt động.
“Tòa án nhân dân phải là “pháo đài” chính trị - pháp lý vững chắc, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và sự nghiệp đổi mới, xây dựng, phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa”, đồng chí Tô Lâm chỉ đạo.
Tổng Bí thư yêu cầu ngành Tòa án tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động xét xử của Tòa án các cấp. Đây là nhiệm vụ trung tâm của ngành, cũng là nhiệm vụ trung tâm của cải cách tư pháp. Trong hoạt động xét xử phải lấy kết quả bảo vệ công lý, công bằng, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân làm thước đo. Phải thực hiện nghiêm các nguyên tắc xét xử đã được Hiến pháp và pháp luật quy định, nhất là bảo đảm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; bảo đảm nguyên tắc tranh tụng trong xét xử; xét xử công khai, minh bạch; mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật; bảo đảm quyền bào chữa của bị can, bị cáo, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự. Các vụ án, vụ việc dù tính chất, mức độ nào thì khi xét xử cũng không được phép để xảy ra oan, sai nghiêm trọng, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
“Ngành Tòa án phải không ngừng phấn đấu để mọi phán quyết đều “thấu tình, đạt lý” - nghiêm minh về pháp luật nhưng cũng giàu tính nhân văn, vừa bảo vệ kỷ cương phép nước, vừa giữ gìn sự ổn định, hài hòa trong xã hội, nuôi dưỡng niềm tin, khát vọng sống tốt đẹp trong nhân dân, để Tòa án không chỉ là cơ quan xét xử, mà phải trở thành biểu tượng của công lý và niềm tin của Nhân dân, là điểm tựa vững chắc để người dân gửi gắm sự công bằng và lẽ phải”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.
Tổng Bí thư chỉ rõ, vấn đề quan trọng nhất là phải đặc biệt quan tâm làm tốt công tác xây dựng ngành, đặc biệt là xây dựng đội ngũ cán bộ, thẩm phán Tòa án nhân dân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Đây là nhân tố then chốt, quyết định đến chất lượng, hiệu quả các mặt công tác của ngành Tòa án.
Ngành cần tập trung làm tốt công tác xây dựng Đảng, xây dựng ngành trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại, phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm; tăng cường kỷ luật, kỷ cương, liêm chính trong nội bộ ngành; bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả mô hình Tòa án nhân dân 3 cấp sau sắp xếp, tinh gọn; thực hiện đầy đủ, đúng thẩm quyền chức năng, nhiệm vụ của Tòa án từng cấp, nhất là tiếp tục tăng cường toàn diện cho 355 Tòa án khu vực, bảo đảm đủ năng lực thực hiện tốt chức năng xét xử sơ thẩm các vụ án, vụ việc theo quy định của pháp luật, góp phần giải quyết hiệu quả những vấn đề của người dân ngay từ cơ sở, giảm tải cho cấp trên, tăng cường củng cố niềm tin của Nhân dân đối với ngành Tòa án.
Đồng chí Tô Lâm cũng yêu cầu quan tâm đặc biệt việc xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ thẩm phán có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, liêm chính, có chuyên môn sâu, có dũng khí bảo vệ cái đúng, kiên quyết đấu tranh với cái sai. Mỗi cán bộ Tòa án, đặc biệt là đội ngũ cán bộ thẩm phán cần nhận thức rõ vai trò, trọng trách của mình là những người được tin tưởng giao trọng trách “cầm cân, nảy mực” trong bảo vệ công lý, công bằng; được “nhân danh nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam” để xét xử, tuyên án. Mỗi phán quyết không chỉ thể hiện năng lực áp dụng pháp luật, mà còn thể hiện bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội sâu sắc. Vì thế, yêu cầu đặt ra đối với thẩm phán và cán bộ Tòa án phải thật sự công minh, liêm chính, bản lĩnh, tinh thông pháp luật, am hiểu thực tiễn và có trái tim nhân ái. Mỗi cán bộ ngành Tòa án phải không ngừng học tập, tu dưỡng đạo đức và năng lực nghiệp vụ, như lời Bác Hồ dạy cán bộ Tòa án “Phụng công, thủ pháp, chí công, vô tư”, phải “gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân”, đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của công việc trong giai đoạn mới.
Với truyền thống 80 năm vẻ vang; với niềm tin, ý chí và khát vọng đổi mới, Tổng Bí thư Tô Lâm tin tưởng, ngành Tòa án nhân dân sẽ tiếp tục có bước phát triển vượt bậc trong thời gian tới, thực sự trở thành biểu tượng của công lý, công bằng, của niềm tin và lẽ phải trong xã hội ta, góp phần quan trọng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân; cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
