Tiếp sức mạnh cho hành trình ấy không chỉ có những phụ nữ dù bận rộn với công việc gia đình, ruộng nương nhưng vẫn phát huy tốt vai trò tuyên truyền trong cộng đồng mà còn là sự tham gia tích cực của nam giới - hạt nhân thúc đẩy bình đẳng giới trong cộng đồng.
Những người “tiên phong” thay đổi nếp nghĩ, cách làm
Con đường đến thôn Bản Cau, xã Xuân Hòa dốc ngược dựng đứng. Dù đã bê tông hóa hoàn toàn nhưng để vào được thôn là hành trình đầy khó khăn. Giao thông không thuận lợi khiến việc giao thương, tiếp xúc với bên ngoài có phần hạn chế. Đó cũng là lý do mà phụ nữ ở đây từng bị bó buộc trong những tập tục lạc hậu, cản trở họ phát triển.
Thôn Bản Cau có 101 hộ người Mông sinh sống, mỗi mái nhà là một câu chuyện, mỗi phụ nữ là một phận đời nhưng không ít phụ nữ đã dũng cảm “tiên phong” tự cởi trói bằng việc thay đổi nếp nghĩ, cách làm từ đó lan tỏa động lực vươn lên cho phụ nữ trong cộng đồng. Người tiên phong ấy là chị Ly Thị Vấy - Chi hội trưởng Hội Phụ nữ thôn, Tổ trưởng Tổ truyền thông cộng đồng.
Dáng người nhỏ nhắn, nụ cười hiền đón chúng tôi tại nhà văn hóa thôn. Gặp gỡ vào ngày làm nương bận rộn nhưng chỉ cần một cuộc điện thoại, chị đã tập hợp đầy đủ các thành viên trong tổ truyền thông chuẩn bị nội dung tuyên truyền bình đẳng giới. Gác mọi công việc bận rộn, họ vui vẻ có mặt cùng chị Vấy lên kế hoạch.
Dù còn trẻ, chị Vấy đã được phụ nữ trong thôn tin tưởng bởi sự năng động phát triển kinh tế gia đình. Với hơn 3 ha đồi quế, cùng việc chăn nuôi, trồng ngô và quế, mang lại thu nhập mỗi năm cả trăm triệu đồng, chị Vấy trở thành tấm gương để nhiều chị em học tập, làm theo. Dù bận rộn, luôn chân luôn tay, nhưng bất cứ hoạt động nào của phụ nữ trong thôn, chị đều tiên phong tham gia.
Một mái nhà khang trang, hạnh phúc vợ chồng, các con được học hành đầy đủ - gia đình chị Vấy chính là hình mẫu hạnh phúc mà bất cứ phụ nữ nào cũng mơ ước.
Chị Ly Thị Vấy cho biết: Tôi từng ước mơ được cắp sách đến giảng đường đại học nhưng vì hoàn cảnh gia đình cùng những quan điểm lạc hậu về phụ nữ Mông mà đành gác lại. Rồi tôi tự mở cánh cửa kết nối bản thân với thế giới bên ngoài qua việc phát triển kinh tế, vun đắp mái ấm gia đình và tham gia hoạt động xã hội. Trở thành tổ trưởng tổ truyền thông cộng đồng, tôi có cơ hội để tuyên truyền, lan tỏa suy nghĩ, quan điểm của bản thân đến các phụ nữ trong thôn, từ đó giúp họ tự tin vượt qua những định kiến cũ cùng vươn lên trong cuộc sống.
Trước đây, trong quan niệm của cộng đồng người Mông ở Bản Cau, phụ nữ không được học cao, không được phát triển kinh tế, chỉ quanh quẩn nội trợ, cùng chồng làm đồi, làm nương. Song, giờ đây nhờ những người phụ nữ tiên phong thay đổi nếp nghĩ cách làm như chị Ly Thị Vấy, ở Bản Cau thêm nhiều tấm gương phụ nữ tự chủ kinh tế, xây dựng mái ấm gia đình hạnh phúc, không còn tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, bạo lực gia đình chấm dứt.
Nam giới - hạt nhân xây dựng bình đẳng giới
Một trong những thành công của Dự án 8 triển khai tại Lào Cai là thu hút được khoảng 36.000 nam giới tham gia. Họ giữ vai trò là hạt nhân trong xây dựng bình đẳng giới ở cộng đồng. Các sự kiện truyền thông trực tiếp về các nội dung liên quan đến công tác bình đẳng giới, chung tay hành động vì bình đẳng giới, xóa bỏ phân biệt về giới đều có sự góp mặt của rất nhiều nam giới.
Quá trình vận hành các tổ truyền thông cộng đồng, nam giới có những cái nhìn sâu sắc, từ đó tuyên truyền đến bà con đạt kết quả toàn diện hơn. Việc có mặt của nhiều nam giới trong các tổ truyền thông, các sự kiện truyền thông là niềm động viên, chia sẻ đối với hội viên phụ nữ.
Điển hình là câu chuyện của anh Đặng Văn Nhất ở thôn Bỗng 2, xã Bảo Hà. Là một trong những thành viên tích cực của tổ truyền thông cộng đồng thôn. Dựa trên tài liệu mẫu, ứng dụng với điều kiện thực tế của thôn, anh Nhất cùng các thành viên trong tổ đã tích cực tuyên truyền các nội dung liên quan đến bình đẳng giới, xóa bỏ tập tục lạc hậu, lan tỏa mô hình phụ nữ làm chủ kinh tế.
Kết quả thực hiện công tác bình đẳng giới tại thôn Bỗng 2, gồm 58 hộ dân tộc Dao, đã đạt nhiều tiến bộ nổi bật. Nhận thức về bình đẳng giới trong cộng đồng được nâng cao, nhiều tập tục lạc hậu phân biệt nam - nữ đã được xóa bỏ, như việc phụ nữ khi lấy chồng không được ngồi chung mâm ăn cơm hoặc phải ngồi xổm, không được ngồi ghế, hay việc phụ nữ không được thắp hương gia tiên... đã được xóa bỏ; thôn đã chấm dứt tình trạng tảo hôn và bạo lực gia đình; nam giới trong thôn vừa là trụ cột kinh tế gia đình vừa giúp đỡ vợ việc nhà; thôn Bỗng 2 ngày càng xuất hiện nhiều mái ấm hạnh phúc.
Ở thôn vùng cao Ky Quan San, xã Mường Hum, anh Tẩn Láo Sử được mọi người nhắc đến là người chồng “kiểu mẫu”. Anh đang làm thợ xây cho một số công trình gần nhà, tuy nhiên, anh vẫn tranh thủ thời gian nấu cơm để vợ đi làm nương về sẵn có cơm ngon, canh nóng. Gia đình anh không phân biệt việc của phụ nữ, việc của đàn ông mà vợ chồng cùng nhau gánh vác, sẻ chia, cùng xây dựng mái ấm gia đình hạnh phúc. Câu tục ngữ "Đồng vợ đồng chồng tát biển Đông cũng cạn", đến nay hai vợ chồng anh Tẩn Láo Sử cùng xây dựng được ngôi nhà khang trang, mô hình trồng rừng, chăn nuôi, phát triển kinh tế của gia đình cho thu nhập trăm triệu đồng mỗi năm.
Anh Tẩn Láo Tả cho biết: Trước đây, thế hệ mẹ và bà tôi, phụ nữ Dao vất vả lắm. Họ bị giàng buộc trong rất nhiều quan niệm, tập tục lạc hậu, họ không thể phát triển bản thân, đàn ông trong gia đình cũng chỉ biết làm kinh tế còn phó mặc mọi nặng nhọc cho phụ nữ. Từ khi tôi có con gái tôi đã thay đổi suy nghĩ. Là đàn ông, tôi sẽ là trụ cột kinh tế và đem lại hạnh phúc cho người phụ nữ tôi yêu thương với mong muốn sau này con gái tôi cũng có cuộc sống hạnh phúc như vậy. Với suy nghĩ đó, anh Tẩn Láo Sử đã lan tỏa mái ấm hạnh phúc của gia đình đến với cộng đồng, góp phần nhân rộng nhiều gia đình hạnh phúc kiểu mẫu trong thôn.
Nhỏ bé, lặng thầm nhưng dám nghĩ, dám làm, dám vượt định kiến, những phụ nữ như chị Ly Thị Vấy, hay một số nam giới như anh Tẩn Láo Sử, Đặng Văn Nhất đã trở thành những nhân tố tiên phong, tích cực tiếp sức mạnh mẽ cho hoạt động của Dự án 8, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết với phụ nữ và trẻ em, xóa bỏ tập tục lạc hậu, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
