Mường Khương là địa bàn có nhiều dân tộc cùng sinh sống như Mông, Nùng, Dao, Bố Y, Tu Dí... Mỗi cộng đồng có nét văn hóa, phong tục và cách tiếp nhận thông tin khác nhau. Vì vậy, cùng một nội dung về bình đẳng giới nhưng cách tuyên truyền không thể áp dụng máy móc.
Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Khương hiện có 28 chi hội phụ nữ nông thôn và 1 chi hội phụ nữ công an xã, với hơn 3.700 hội viên. Thực hiện Dự án 8, hội chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị tuyên truyền, vận động cán bộ, hội viên và Nhân dân thực hiện bình đẳng giới; phòng, chống bạo lực gia đình, mua bán người, xâm hại phụ nữ và trẻ em.
Điểm mới trong cách làm của hội là không chỉ tuyên truyền theo phương thức truyền đạt một chiều. Cán bộ hội dành thời gian tìm hiểu đời sống, lắng nghe tâm tư, những vấn đề phụ nữ và người dân đang gặp phải để lựa chọn nội dung, cách tiếp cận phù hợp.
Chị Hà Ngọc Anh - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Khương, cho biết mỗi cộng đồng dân tộc có đặc điểm riêng. Vì vậy, qua các hoạt động truyền thông, điều đầu tiên cán bộ hội làm không phải là “nói để người dân nghe” về bình đẳng giới mà là “lắng nghe người dân nói”, tìm hiểu những điều họ băn khoăn, những khó khăn trong việc khẳng định bản thân.
“Khi thấu hiểu, chúng tôi có thể truyền thông hiệu quả hơn, hiểu được nguyên nhân để tìm cách giải quyết từng vấn đề. Các hoạt động truyền thông không chỉ hướng tới phụ nữ, trẻ em gái mà còn hướng đến nam giới, bởi bình đẳng giới không phải câu chuyện một chiều từ phía phụ nữ mà cần sự thấu hiểu và chia sẻ từ nhiều phía”, chị Hà Ngọc Anh chia sẻ.
Cách làm này được cụ thể hóa bằng nhiều mô hình tại cơ sở. Toàn xã đã thành lập 19 tổ truyền thông cộng đồng với 190 thành viên; 2 “địa chỉ tin cậy”; 3 câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi”...
Hội tổ chức các buổi truyền thông cộng đồng, đối thoại chính sách, đồng thời lồng ghép nội dung bình đẳng giới trong các hoạt động văn hóa, văn nghệ và chương trình mục tiêu quốc gia.
Nhờ đa dạng hình thức, việc tuyên truyền không còn bó hẹp trong những buổi phổ biến kiến thức. Người dân có thể tiếp cận thông tin qua sinh hoạt cộng đồng, câu lạc bộ, hoạt động văn nghệ hoặc các cuộc đối thoại.
Theo thống kê, tỷ lệ người dân được tiếp cận thông tin về bình đẳng giới qua các hoạt động truyền thông dựa vào cộng đồng đạt 42,3% ở nam và 57,8% ở nữ.
Tại Trường PTDTBT THCS Nấm Lư, Câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi” là một trong những mô hình được triển khai nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng cho học sinh. Thay vì chỉ truyền đạt kiến thức về bình đẳng giới, câu lạc bộ tạo môi trường để các em được tham gia, bày tỏ ý kiến và thể hiện bản thân.
Anh Tráng Sử Huy, Chủ nhiệm Câu lạc bộ, cho biết học sinh vùng cao, nhất là học sinh nữ dân tộc thiểu số, thường rụt rè, thiếu tự tin. Để giúp các em mạnh dạn hơn, câu lạc bộ tổ chức các hoạt động vui chơi, văn nghệ, giải trí vào tiết chào cờ đầu tuần và các buổi sinh hoạt. Việc lồng ghép nội dung truyền thông vào những hoạt động này giúp học sinh dễ tiếp cận hơn.
Thông qua đó, học sinh có thêm cơ hội giao tiếp, thể hiện năng khiếu, bày tỏ ý kiến và rèn luyện kỹ năng; từng bước tự tin, chủ động hơn trong học tập và các hoạt động tập thể.
Không chỉ trong nhà trường, tại các thôn, bản, nội dung tuyên truyền cũng được chuyển tải dựa trên đặc điểm của từng cộng đồng.
Ở thôn Lao Chải, nơi phụ nữ chủ yếu là người Bố Y, bình đẳng giới được lồng ghép vào các hoạt động văn hóa, văn nghệ và hỗ trợ nhau phát triển kinh tế. Qua các hoạt động câu lạc bộ, chị em có thêm không gian gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm.
Chị Lù Thị Viên, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Lao Chải, cho biết trước đây nhiều phụ nữ còn rụt rè, ít thể hiện ý kiến. Đến nay, chị em đã mạnh dạn hơn, biết chia sẻ, hỗ trợ nhau trong phát triển kinh tế gia đình. Một số mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ mang lại hiệu quả; nhiều chị em tự tin tham gia các hoạt động xã hội.
Từ trường học đến thôn, bản, mỗi mô hình có một cách tiếp cận riêng nhưng cùng hướng đến nâng cao nhận thức, tạo cơ hội để phụ nữ, trẻ em tham gia và thể hiện vai trò. Đây cũng là cách để những thông điệp về bình đẳng giới trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận hơn.
Sự sáng tạo trong truyền thông của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Khương được thể hiện tại Hội thi truyền thông Dự án 8 do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức tại các xã khu vực phía Bắc hồi tháng 8 vừa qua.
Với phần thi được chuẩn bị công phu, nội dung gắn với thực tế địa phương, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Khương đã giành giải Nhì.
Theo chị Hà Ngọc Anh, thời gian tới, hội sẽ tiếp tục phát huy vai trò của các tổ truyền thông cộng đồng, câu lạc bộ và “địa chỉ tin cậy”; tăng cường đối thoại, lắng nghe, lựa chọn nội dung phù hợp với từng nhóm dân cư. Trong đó, nam giới cũng là một trong những nhóm cần được vận động, nâng cao nhận thức về chia sẻ trách nhiệm trong gia đình và phòng ngừa bạo lực trên cơ sở giới.
Bình đẳng giới không thể tạo ra bằng những thông điệp chung chung. Thực tế tại Mường Khương cho thấy, khi truyền thông xuất phát từ đời sống, tôn trọng đặc điểm văn hóa và lắng nghe tiếng nói của cộng đồng, thông điệp sẽ dễ được tiếp nhận hơn. Từ đó, góp phần nâng cao nhận thức, từng bước thúc đẩy sự thay đổi trong cộng đồng, xây dựng môi trường an toàn, bình đẳng hơn cho phụ nữ và trẻ em vùng cao.
