Một trong những mô hình tiêu biểu là Câu lạc bộ hát dân ca Tày xã Mường Lai. Không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống, mô hình còn mở ra không gian để phụ nữ tự tin thể hiện tiếng nói, khẳng định vai trò, vị thế của mình trong gia đình và cộng đồng.
Chiều muộn, khi việc đồng áng đã xong, khuôn viên Nhà văn hóa thôn 5, xã Mường Lai lại rộn ràng những làn điệu dân ca, dân vũ của người Tày. Trên khoảng sân rộng trước nhà văn hóa, các thành viên Câu lạc bộ hát dân ca Tày xã Mường Lai quây quần tập hát, tập múa. Với các chị em, mỗi buổi tập văn nghệ cũng là khoảng thời gian để gặp gỡ, chia sẻ những câu chuyện thường ngày.
Câu lạc bộ hát dân ca Tày xã Mường Lai được thành lập từ tháng 8/2022. Những ngày đầu, Câu lạc bộ chỉ có 22 thành viên, chủ yếu là các nghệ nhân, những người am hiểu và yêu mến các làn điệu dân ca truyền thống. Đến nay, sau gần 4 năm hoạt động, số lượng thành viên đã tăng lên 38 người, phần lớn là phụ nữ đến từ các thôn, bản trên địa bàn xã. Câu lạc bộ không giới hạn độ tuổi, không phân biệt già, trẻ, ai có đam mê, có mong muốn được tham gia đều được đón nhận.
Theo Nghệ nhân dân gian Nông Thị Kiệm - Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát dân ca Tày xã Mường Lai: Câu lạc bộ sinh hoạt định kỳ theo quý, còn mỗi khi có chương trình biểu diễn, chị em lại tập luyện cùng nhau. Câu lạc bộ thường xuyên giao lưu, biểu diễn tại nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh. Có những chuyến đi xa, chị em phải dậy từ sáng sớm, đi xe ô tô đường dài, nhưng ai cũng vui, cũng háo hức. Không có kinh phí, tất cả đều tự nguyện, vậy mà lúc nào cũng đông đủ.
Mới đây, vừa trở về sau chuyến giao lưu văn hóa tại tỉnh Ninh Bình, các thành viên câu lạc bộ lại nhanh chóng thu xếp công việc gia đình để tổ chức lớp truyền dạy dân ca cho thế hệ trẻ, đây cũng là hoạt động thường xuyên của câu lạc bộ thời gian qua. Tại lớp học, rất đông học sinh chăm chú lắng nghe từng câu hát, từng làn điệu được các nghệ nhân hướng dẫn. Có em chưa thuộc, chưa đúng nhịp, lại mạnh dạn hỏi để được chỉ bảo tận tình.
Em Hoàng Bảo Châu, học viên của lớp học chia sẻ: Em tham gia lớp học được khoảng ba tháng rồi. Lúc đầu đến học thử một, hai buổi, thấy thích quá nên em theo học luôn.
Đến nay, Châu đã thuộc bốn bài dân ca và biết múa một số tiết mục dân vũ. Em cho biết mình đã từng được tham gia biểu diễn tại các chương trình văn nghệ của xã với những tiết mục, như: Roọng Thoang, Kính Loỏng, Khảm Hải. “Em thích nhất là được hát bài Mường Lai quê mình” - Châu cười nói.
Ngay từ khi thành lập, Câu lạc bộ hát dân ca Tày xã Mường Lai luôn nhận được sự quan tâm, đồng hành của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã. Chị Hoàng Thị Hà – Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Lai cho biết: Hội đã tích cực hỗ trợ câu lạc bộ từ xây dựng quy chế hoạt động, duy trì nền nếp sinh hoạt đến vận động hội viên tham gia. Trong các buổi tập luyện, sinh hoạt, những câu chuyện về bình đẳng giới, xây dựng gia đình hạnh phúc, phòng chống bạo lực gia đình, phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống được lồng ghép một cách tự nhiên, gần gũi.
Từ những buổi sinh hoạt của câu lạc bộ, nhiều phụ nữ đã thay đổi rõ rệt. Từ chỗ e dè, ngại giao tiếp, đến nay chị em đã mạnh dạn đứng trước đám đông, tự tin chia sẻ suy nghĩ, quan điểm của mình; biết sắp xếp thời gian hợp lý giữa việc gia đình và tham gia hoạt động cộng đồng.
____Chị Hoàng Thị Hà, Chủ tịch Hội LHPN xã Mường Lai, tỉnh Lào Cai___
Sự thay đổi không chỉ đến từ phụ nữ mà còn lan tỏa tới các thành viên khác trong gia đình, đặc biệt là nam giới. Nghệ nhân dân gian Nông Thị Kiệm cho biết: Trước đây, việc chị em đi sinh hoạt câu lạc bộ chưa nhận được sự chia sẻ nhiều từ gia đình, nhất là chồng. Đến nay thì khác rồi, nhiều đàn ông ủng hộ vợ tham gia câu lạc bộ, sẵn sàng đưa đón, thậm chí giúp vợ làm việc nhà để chị em yên tâm tập luyện, biểu diễn.
Theo chị Hoàng Thị Hà - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Lai: Địa phương tiếp tục duy trì và phát triển nhiều mô hình phù hợp với đời sống của chị em, như: Câu lạc bộ phụ nữ “Tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang”, Câu lạc bộ xây dựng gia đình hạnh phúc... Những buổi sinh hoạt của các câu lạc bộ không chỉ làm phong phú phong trào phụ nữ, thay đổi nhận thức và hành vi trong cộng đồng, còn góp phần gìn giữ văn hóa truyền thống, giúp phụ nữ Mường Lai thêm tự tin và khẳng định vai trò trong gia đình và xã hội.