Ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết thống kê từ ngày 1/3/2026 - thời điểm bắt đầu áp dụng phương pháp kiểm định khí thải mới theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg, cho thấy tỉ lệ ô tô không đạt kiểm tra khí thải tăng so với giai đoạn trước.
Cụ thể, tỉ lệ trượt kiểm định khí thải của xe xăng tăng gấp đôi, còn xe diesel tăng gấp 3 lần trên phạm vi toàn quốc.
Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm, trong khoảng 3 tuần triển khai, nhiều cơ sở đăng kiểm đã phải từ chối kiểm định ngay từ bước kiểm tra ban đầu do phát hiện phương tiện không bảo đảm an toàn kỹ thuật. Các dấu hiệu phổ biến gồm: xe chảy dầu, động cơ hoạt động không ổn định, có tiếng gõ lạ, khi đạp ga xuất hiện khói trắng, khói xanh, khói đen hoặc hệ thống dầu bôi trơn, nước làm mát, quạt làm mát không bảo đảm.
Nhiều phương tiện không bảo đảm an toàn kỹ thuật
Trong những trường hợp này, cơ sở đăng kiểm buộc phải đề nghị chủ phương tiện đưa xe đi bảo dưỡng chuyên sâu. "Thậm chí có xe phải tháo dỡ gần như toàn bộ động cơ để vệ sinh, sửa chữa, sau đó quay lại kiểm định mới đạt yêu cầu", ông Nguyễn Tô An cho biết.
Lãnh đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng nhấn mạnh, với các phương tiện được chăm sóc và bảo dưỡng đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, dù xe đã sử dụng nhiều năm vẫn có thể dễ dàng vượt qua kiểm định. Ngược lại, nếu không quan tâm bảo dưỡng, ngay cả xe mới sử dụng vài năm cũng có thể không đạt tiêu chuẩn khí thải.
"Nếu chủ xe chỉ có thói quen sửa chữa khi phương tiện đã hư hỏng, chắc chắn sẽ rất khó vượt qua các bước kiểm tra khí thải theo quy định mới", ông An nói.
Ông Trần Hoàng Phong, chuyên viên Phòng Phương tiện giao thông đường bộ, Cục Đăng kiểm Việt Nam, cho biết trong quá trình áp dụng phương pháp kiểm định mới, đã phát sinh một số trường hợp xe diesel đời cũ gặp sự cố mà đăng kiểm viên không phát hiện trước khi đo khí thải, dẫn đến rủi ro trong quá trình kiểm định.
Cục Đăng kiểm Việt Nam đã thu thập thông tin các trường hợp này và yêu cầu xác định rõ nguyên nhân. Kết quả cho thấy phần lớn sự cố xuất phát từ tình trạng kỹ thuật của động cơ như cánh quạt bị rơ, dão; đứt dây curoa; nước lọt vào động cơ; hoặc kim phun gặp trục trặc.
"Như vậy, bản chất là động cơ xe đã có vấn đề, không phải do thao tác đạp ga trong quá trình kiểm định", vị chuyên viên cho biết.
Vẫn theo ông Phong, có ý kiến cho rằng xe đời cũ sử dụng dây curoa hoặc dây nhựa nên dễ hỏng khi kiểm định. Tuy nhiên, thực tế nhiều dòng xe đời mới, kể cả xe cao cấp với tốc độ vòng quay lớn vẫn sử dụng dây curoa.
"Việc đạp ga dẫn tới đứt dây curoa chắc chắn là do dây đã xuống cấp. Chủ xe cần tuân thủ khuyến cáo của nhà sản xuất về thời gian sử dụng và thay thế phụ tùng, không nên chờ đến khi dây sờn hoặc đứt mới thay vì rất nguy hiểm" - ông Phong nói.
Ở nhiều quốc gia, chủ xe thường thay thế phụ tùng đúng theo khuyến cáo. Trong khi đó, tại Việt Nam, nhiều người có thói quen chỉ sửa chữa khi xe đã hỏng, điều này tiềm ẩn rủi ro không chỉ trong kiểm định mà cả khi phương tiện lưu thông trên đường.
Ông Nguyễn Tô An cho biết đối với xe diesel, quy trình kiểm định khí thải được thực hiện theo phương pháp gia tốc tự do. Thực tế, phương pháp này đã được Cục Đăng kiểm Việt Nam triển khai từ năm 1999. Tuy nhiên, trước đây do tiêu chuẩn khí thải áp dụng còn thấp (mức 1, mức 2), thời gian đạp bàn đạp ga để tăng tốc được quy định dài hơn, khoảng 2-5 giây. Đồng thời, tốc độ vòng quay động cơ chỉ được lấy trong khoảng 90% tốc độ công suất lớn nhất.
Cách kiểm tra này chưa phản ánh đầy đủ mức độ phát thải thực tế của phương tiện, nên hiệu quả kiểm định khí thải và đóng góp cho công tác bảo vệ môi trường còn hạn chế.
Từ ngày 1/3, việc kiểm định vẫn áp dụng phương pháp gia tốc tự do nhưng thời gian đạp ga được rút ngắn xuống dưới 1 giây, nhằm đưa động cơ tăng tốc nhanh từ tốc độ không tải lên tốc độ vòng quay lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất.
Quy định này đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng như các nước châu Âu, Mỹ, Úc, Nhật Bản, Trung Quốc và phần lớn các nước ASEAN như Philippines, Malaysia...
