Đằng sau sức sống của các phong trào ấy là nguồn mạch tư tưởng được hun đúc từ nhiều thế hệ, trong đó nổi bật là tầm nhìn và tình cảm sâu sắc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành cho tuổi trẻ. Không chỉ đặt niềm tin lớn vào thanh niên, Người còn trực tiếp gây dựng, giáo dục và rèn luyện các thế hệ thanh niên cách mạng - lực lượng xung kích góp phần làm nên những thắng lợi to lớn của dân tộc.
Niềm tin và sứ mệnh của thanh niên trong tư tưởng Hồ Chí Minh
Trong toàn bộ hệ thống tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vấn đề thanh niên luôn được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng, gắn chặt với vận mệnh và tương lai của dân tộc. Người sớm nhận thức sâu sắc rằng, trong mọi thời đại, thanh niên là lực lượng giàu sức sống nhất, giàu khát vọng nhất và có khả năng tạo ra những biến chuyển mang tính bước ngoặt.
Ngay từ những năm đầu thế kỷ XX, khi còn bôn ba tìm đường cứu nước, Người đã đặc biệt quan tâm đến việc giác ngộ, tập hợp và tổ chức thanh niên. Trong tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, Người đã cất lên lời cảnh tỉnh đầy day dứt về số phận dân tộc nếu thế hệ trẻ không được thức tỉnh: “Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất, nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh”. Đó không chỉ là tiếng nói phản kháng đối với chế độ thực dân, mà còn là lời hiệu triệu, đánh thức trách nhiệm lịch sử của tuổi trẻ trước vận mệnh quốc gia.
Theo Người, thanh niên không chỉ là lực lượng kế tục, mà còn là động lực thúc đẩy xã hội tiến lên. Thanh niên hội tụ đầy đủ những phẩm chất cần thiết cho sự nghiệp cách mạng: Sức khỏe, trí tuệ, ý chí, hoài bão và tinh thần dấn thân. Người khẳng định, thanh niên luôn là lực lượng xung phong trên mọi mặt trận - từ phát triển kinh tế, xây dựng văn hóa đến bảo vệ Tổ quốc. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, thanh niên cũng phải là lực lượng đi đầu, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Không dừng lại ở việc khẳng định vai trò, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đặt ra yêu cầu rất cao đối với việc bồi dưỡng, giáo dục thanh niên. Người nhấn mạnh: Muốn cách mạng thành công, trước hết phải chuẩn bị lực lượng kế cận vững vàng cả về lý tưởng, đạo đức và trí tuệ. Thanh niên không chỉ cần lòng nhiệt huyết, mà phải được trang bị tri thức, lý luận, kỷ luật và bản lĩnh chính trị.
Chính từ nhận thức đó, năm 1925, tại Quảng Châu, Người đã sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên - bước đi mang tính chiến lược trong việc xây dựng lực lượng cách mạng trẻ. Đồng thời, Người cho ra đời báo Thanh Niên, mở các lớp huấn luyện chính trị nhằm đào tạo những thanh niên ưu tú trở thành hạt nhân lãnh đạo phong trào.
Thực tiễn lịch sử đã chứng minh tính đúng đắn và tầm nhìn xa của chiến lược đó. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự dìu dắt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều thế hệ thanh niên đã trưởng thành trong đấu tranh cách mạng, trở thành lực lượng xung kích góp phần làm nên thắng lợi của các cuộc kháng chiến giành độc lập, thống nhất đất nước.
Trong những năm tháng gian khổ ấy, từ hậu phương đến tiền tuyến, thanh niên luôn là những người đi đầu, không quản hy sinh, gian khổ. Những phong trào như “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong” không chỉ là khẩu hiệu hành động, mà còn là biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ Việt Nam.
Đặc biệt, trước lúc đi xa, trong Di chúc, Người vẫn dành sự quan tâm sâu sắc cho thanh niên, nhấn mạnh việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là nhiệm vụ “rất quan trọng và rất cần thiết”. Người yêu cầu phải đào tạo thanh niên trở thành những con người “vừa hồng vừa chuyên” - vừa có đạo đức cách mạng, vừa có trình độ chuyên môn cao. Đây không chỉ là lời căn dặn, mà còn là định hướng chiến lược lâu dài cho công tác thanh niên của Đảng và Nhà nước.
Hành động của thanh niên Việt Nam trong thời đại mới
Thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước luôn xác định thanh niên là lực lượng xung kích, là nhân tố quyết định trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhiều chủ trương, chính sách lớn đã được ban hành nhằm tạo môi trường thuận lợi để thanh niên học tập, rèn luyện, khởi nghiệp và cống hiến.
Cùng với đó, tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh không ngừng được củng cố và phát triển, thực sự trở thành đội dự bị tin cậy của Đảng, là hạt nhân chính trị của các phong trào thanh niên. Thông qua các phong trào hành động cách mạng, Đoàn đã tập hợp, đoàn kết và phát huy sức mạnh của thanh niên trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
Thực tiễn cho thấy, một thế hệ thanh niên Việt Nam mới đang từng bước hình thành - năng động, sáng tạo, có tri thức, có bản lĩnh và giàu khát vọng vươn lên. Thanh niên ngày nay không chỉ tích cực học tập, lao động, nâng cao trình độ chuyên môn, mà còn chủ động hội nhập quốc tế, tiếp cận khoa học - công nghệ hiện đại, từng bước khẳng định vị thế của mình trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Trong kỷ nguyên số, thanh niên chính là lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức. Nhiều mô hình khởi nghiệp sáng tạo, nhiều sáng kiến công nghệ, nhiều giải pháp cải tiến đã được chính thanh niên đề xuất và triển khai, góp phần nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội to lớn, thanh niên cũng đang đứng trước không ít thách thức. Sự tác động của mặt trái kinh tế thị trường, của thông tin đa chiều trên không gian mạng, của những biến động nhanh chóng trong đời sống xã hội… đòi hỏi công tác giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống cho thanh niên phải được đặc biệt coi trọng. Việc giữ vững bản lĩnh chính trị, định hướng giá trị và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến trở thành yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết.
Các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới tiếp tục khẳng định: phát triển thanh niên là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài. Việc tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc; đồng thời tạo điều kiện để thanh niên phát huy năng lực, đóng góp cho xã hội chính là sự kế thừa và phát triển nhất quán tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, nhưng tư tưởng và những lời căn dặn của Người về thanh niên vẫn vẹn nguyên giá trị, tiếp tục soi đường cho công tác thanh niên trong thời đại mới. Đó không chỉ là niềm tin, mà còn là sự gửi gắm, là mệnh lệnh hành động đối với mỗi thế hệ trẻ Việt Nam.
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, vai trò của thanh niên càng trở nên đặc biệt quan trọng. Phát huy truyền thống vẻ vang của dân tộc, kế thừa lý tưởng cách mạng và tinh thần xung kích mà các thế hệ đi trước đã dày công vun đắp, thanh niên Việt Nam hôm nay cần tiếp tục khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm của mình.
Niềm tin đã có, sứ mệnh đã rõ, vấn đề còn lại là hành động. Hành động bằng trí tuệ, bằng bản lĩnh, bằng khát vọng cống hiến và tinh thần phụng sự Tổ quốc. Đó chính là con đường để thanh niên Việt Nam hiện thực hóa khát vọng xây dựng một đất nước phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và thịnh vượng trong thế kỷ XXI.
