Tại Việt Nam, hành trình nâng cao chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc của Nhân dân đang ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, song cũng đối diện không ít thách thức. Trong bối cảnh mới, kiến tạo và gìn giữ hạnh phúc không còn là câu chuyện riêng của mỗi cá nhân, mà trở thành mục tiêu chung của cả xã hội.
Nhận diện hạnh phúc trong bối cảnh hiện đại
Ngày Quốc tế Hạnh phúc được Liên hợp quốc thông qua vào năm 2012, theo đề xuất của Bhutan quốc gia nổi tiếng với cách tiếp cận phát triển dựa trên “Tổng hạnh phúc quốc gia”, coi trọng các yếu tố như sức khỏe, giáo dục, môi trường và chất lượng quản trị.
Sự ra đời của ngày này khẳng định một nhận thức mang tính bước ngoặt: hạnh phúc không chỉ là cảm xúc cá nhân, mà là mục tiêu phát triển mang tính toàn cầu. Thông điệp cốt lõi mà ngày này hướng tới là: mọi chính sách phát triển phải lấy con người làm trung tâm, hướng tới sự hài lòng và an sinh thực chất, chứ không chỉ dừng lại ở các chỉ số kinh tế thuần túy. Liên hợp quốc nhấn mạnh, việc nâng cao hạnh phúc của người dân cần được đưa vào các chiến lược quốc gia, bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội.
Trong xã hội hiện đại ngày nay, hạnh phúc không còn là khái niệm trừu tượng hay mang tính cảm tính đơn thuần. Nó được cụ thể hóa qua những yếu tố có thể nhận diện: mức sống ổn định, cơ hội việc làm, hệ thống y tế - giáo dục bảo đảm, môi trường sống an toàn và đặc biệt là đời sống tinh thần lành mạnh.
Tuy nhiên, chính sự phát triển nhanh chóng lại đặt ra nhiều nghịch lý. Nhiều người có điều kiện vật chất tốt hơn, nhưng lại đối mặt với áp lực công việc, căng thẳng tâm lý... Công nghệ kết nối con người chưa từng có, nhưng cũng có thể khiến các mối quan hệ trở nên lỏng lẻo, thiếu chiều sâu. Bên cạnh đó, các vấn đề như bất bình đẳng thu nhập, chênh lệch vùng miền, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu… tiếp tục là những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sống. Điều này cho thấy, hạnh phúc không chỉ được đảm bảo nếu chỉ dựa vào tăng trưởng kinh tế, mà cần một cách tiếp cận toàn diện, trong đó yếu tố tinh thần cũng đóng vai trò hết sức quan trọng.
Nhiều quốc gia đã đưa các chỉ số về mức độ hài lòng về cuộc sống, cảm nhận hạnh phúc vào hệ thống đánh giá phát triển. Đây là bước chuyển quan trọng từ “tăng trưởng bằng mọi giá” sang “phát triển vì con người”.
Chỉ số hạnh phúc của Việt Nam ngày càng tăng
Tại Việt Nam, mục tiêu phát triển vì con người, vì hạnh phúc của Nhân dân luôn được xác định nhất quán trong các chủ trương, đường lối. Quan điểm “lấy con người làm trung tâm” không chỉ là định hướng lý luận, mà đã và đang được cụ thể hóa bằng các chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững, phát triển giáo dục, y tế, cải thiện môi trường sống.
Từ năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Tổ chức các hoạt động nhân ngày Quốc tế hạnh phúc 20/3 hàng năm” nhằm nâng cao nhận thức, từ đó có hành động cụ thể, thiết thực xây dựng gia đình hạnh phúc, cộng đồng hạnh phúc.
Kết quả từ việc triển khai đồng bộ các chính sách đã thể hiện rõ qua những chuyển biến tích cực trong đời sống Nhân dân. Mức sống Nhân dân từng bước được nâng cao, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh qua các năm, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục ngày càng được mở rộng. Chương trình xây dựng nông thôn mới, các chính sách hỗ trợ vùng khó khăn, cùng với tiến trình chuyển đổi số và cải cách hành chính đã góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Đáng chú ý, các chỉ số quốc tế cũng ghi nhận sự cải thiện rõ nét về mức độ hạnh phúc của Việt Nam. Báo cáo Hạnh phúc thế giới năm 2025 cho thấy, Việt Nam đứng thứ 46, cải thiện tích cực so với vị trí 54 của năm 2024, vị trí 65 của năm 2023 và chỉ đứng sau Singapore tại khu vực Đông Nam Á. Đây là thứ hạng tốt nhất của Việt Nam kể từ khi báo cáo được công bố lần đầu vào năm 2012. Sự thăng hạng này phản ánh không chỉ mức sống được cải thiện, mà còn cho thấy niềm tin xã hội, sự ổn định và cảm nhận tích cực của người dân đối với cuộc sống.
Tuy vậy, vẫn còn những vấn đề đặt ra. Sự chênh lệch giữa các vùng miền, đặc biệt là khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa vẫn còn đáng kể. Áp lực tại các đô thị lớn như việc làm, nhà ở, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông… đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống. Điều này đòi hỏi các chính sách phát triển phải tiếp tục đi vào chiều sâu, bảo đảm tính bao trùm và bền vững.
Vai trò của mỗi cá nhân và cộng đồng
Hạnh phúc không phải là điều có thể “ban phát”, mà là kết quả của quá trình kiến tạo từ nhiều phía. Nếu Nhà nước đóng vai trò định hướng và tạo lập môi trường, thì mỗi cá nhân chính là chủ thể trực tiếp xây dựng hạnh phúc cho chính mình.
Ở cấp độ cá nhân, hạnh phúc bắt đầu từ những điều giản dị: biết hài lòng với những giá trị đang có, duy trì lối sống lành mạnh, cân bằng giữa công việc và đời sống riêng, trân trọng các mối quan hệ gia đình và xã hội. Một thái độ sống tích cực, nhân văn không chỉ giúp mỗi người cảm thấy an yên hơn, mà còn lan tỏa năng lượng tích cực đến cộng đồng.
Gia đình giữ vai trò nền tảng. Một gia đình ấm no, hòa thuận, tôn trọng lẫn nhau chính là “tế bào khỏe mạnh” của xã hội. Việc xây dựng gia đình hạnh phúc không chỉ mang ý nghĩa cá nhân, mà còn là giải pháp bền vững để nâng cao chất lượng xã hội.
Ở cấp độ cộng đồng, việc xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh, giàu tính nhân văn là yếu tố then chốt. Những hành động như tuân thủ pháp luật, giữ gìn vệ sinh chung, giúp đỡ người yếu thế… đều góp phần tạo nên một xã hội đáng sống hơn. Hạnh phúc, xét đến cùng, là kết quả của sự gắn kết và sẻ chia.
Năm 2026, Ngày Quốc tế Hạnh phúc được tổ chức tại Việt Nam với chủ đề “Hạnh phúc cho mọi gia đình”. Hưởng ứng Ngày Quốc tế Hạnh phúc, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, gắn kết cộng đồng, nhằm lan tỏa các giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam và nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của gia đình trong sự phát triển bền vững của Thủ đô. Qua đó, kêu gọi các cấp, ngành, đoàn thể và cộng đồng chung tay xây dựng môi trường gia đình an toàn, bình đẳng, tiến bộ; đề cao tinh thần yêu thương, chia sẻ và trách nhiệm giữa các thành viên trong gia đình.
Một trong những nội dung được nhấn mạnh là khuyến khích duy trì bữa cơm gia đình, chia sẻ việc nhà, quan tâm chăm sóc người thân và lan tỏa các câu chuyện tích cực về gia đình hạnh phúc. Các gia đình cũng được vận động tham gia hoạt động chạy 3 km hưởng ứng Ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân, qua đó nâng cao sức khỏe, xây dựng lối sống lành mạnh và tăng cường sự gắn kết giữa các thành viên.
Thông qua chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Quốc tế Hạnh phúc năm 2026, Hà Nội tiếp tục lan tỏa thông điệp: gia đình là nền tảng của hạnh phúc và phát triển bền vững; xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc là trách nhiệm của mỗi cá nhân và toàn xã hội.
