Tết tháng Bảy của người La Chí

Người La Chí ở Lào Cai còn gìn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc, trong đó 'Khu Cù Tê' (Tết tháng Bảy) - tín ngưỡng nông nghiệp thờ cúng tổ tiên.

Trò chơi dân gian trong Tết Khu Cù Tê.

Mời tổ tiên về ăn Tết

Ở xã Nậm Khánh, huyện Bắc Hà (Lào Cai) đang diễn ra một cái Tết rất đặc biệt của người La Chí - Tết tháng Bảy.

Người La Chí coi "Khu Cù Tê" là cái tết quan trọng nhất trong năm, trong đó nghi lễ cúng vái tổ tiên và những vong hồn tháng Bảy gắn với lễ rượu khá thú vị. Nhà nào cũng nấu sẵn rượu hoẵng để cúng. Đây là rượu được làm từ gạo nếp, nấu lên để nguội, đem ủ cùng một loại men cổ truyền gồm 12 thứ lá lấy ở trên rừng, có màu trắng đục, vị ngọt rất thơm.

Thời gian ăn Tết của mỗi bản dài hay ngắn do hội đồng già làng, chủ lễ quyết định nhưng không quá 15 ngày. Chủ lễ là người có uy tín, gọi là “Mổ Cóc”, đã lập gia đình, đã có con, gia đình hạnh phúc, chưa từng vi phạm luật lệ của làng bản, gia đình không có người ốm yếu. Hội đồng trưởng tộc của bản sẽ lấy chân gà khô để xem, nếu chân gà tốt thì người đó mới được làm Mổ Cóc để làm chủ lễ và quyết định mọi nghi thức.

Khi đến nhà cộng đồng dự lễ Khu Cù Tê, mỗi người đều mang theo gói xôi, chai rượu và thịt. Nơi lễ cúng có gà luộc, khi tổ tiên và những vong hồn tụ về thì Mổ Cóc sẽ đọc tế, làm lễ, sau đó các già làng, trưởng họ cũng làm lễ theo. "Tổ tiên ăn no rồi, tổ tiên chăm cho chúng con cái ruộng lúa tốt, không bị sâu bọ, chăm cho con trâu con ngựa đẻ đàn sinh sôi...".

Tù và hú vang vọng núi rừng, rồi chiêng trống nổi lên, Mổ Cóc và già làng nâng uống rượu hoẵng, uống nước cà đắng. Mổ Cóc và các trưởng họ làm lễ xong thì động tác như hóa thân giống tổ tiên cùng con cháu ăn cỗ trên khu đất rộng... Sau đó là những trò chơi dân gian, như đi cà kheo, đánh đu... diễn ra vô cùng sôi động.

Tết Khu Cù Tê được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2015. Tuy nhiên Khu Cù Tê, theo các cụ già ở Nậm Khánh, cái Tết này đã giảm dần quy mô do người dân di cư tản tác chứ không còn đầy đủ theo một dòng họ, không có ông “then” đại diện cho mỗi dòng họ, và dân cư ít, đã từng không có nơi vui chơi cộng đồng, thiếu đạo cụ, nhạc cụ... Trước đây Khu Cù Tê diễn ra tại nhà trưởng họ, nay có nhà cộng đồng nên đông vui hơn nhiều.

Phụ nữ La Chí vẫn trồng bông dệt vải

Chăm chỉ trồng bông, dệt sợi, thêu thùa, may áo quần cho cả gia đình như nghề gắn bó mật thiết từ xa xưa của đàn bà, con gái La Chí. Nghề đang dần mai một vì bây giờ quần áo dễ mua ngoài chợ. Vùng sâu xa cuộc sống tự cung tự cấp đã tạo ra những quy chuẩn gắn lên vai trò của người phụ nữ, và cũng nhờ đó, mà người La Chí vẫn giữ được nét bản sắc riêng, tuy rằng nhiều cô gái La Chí không còn trồng bông, xe sợi, dệt vải như xưa nữa. Đa phần những người còn làm các công việc này đều là những người ở độ tuổi trung niên trở lên.

Trong mỗi nếp nhà sàn của người La Chí ở Bắc Hà hầu như đều có một chiếc khung cửi bằng gỗ để dệt vải. Tại đây, những người phụ nữ La Chí từ nhỏ đều được dạy cách để tự làm nên trang phục cho bản thân và gia đình. Công việc này cũng là tiêu chí đánh giá sự khéo léo và chăm chỉ của người phụ nữ trong cộng đồng. Với một điểm đến được nhiều người biết tới như Bắc Hà, nét văn hóa này hoàn toàn có thể tạo ra giá trị gắn với phát triển du lịch.

Trong cuộc sống hiện đại, người La Chí vẫn không quên dành những phần đất tốt nhất để trồng bông, trồng chàm. Ngoài dịp lễ Tết, những bộ trang phục tạo nên từ những nguyên liệu mộc mạc ấy còn được người La Chí mặc cả trong sinh hoạt hàng ngày, góp phần duy trì, giữ gìn bản sắc văn hóa tốt đẹp, thêm đa dạng sắc màu trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Người La Chí ở Lào Cai, dù ngày nay đời sống vật chất, tinh thần có nhiều đổi mới, song vẫn tổ chức lễ mừng cơm mới như người Mông, người Thái khi nương lúa hè thu bắt đầu chín rộ. Mâm cơm mới để cúng báo tổ tiên, tạ ơn trời đất, và thường tổ chức vào ngày con rồng (ngày Thìn). Mâm cúng ngoài cơm xôi còn thịt trâu sấy khô, thịt lợn hoặc gà, vịt luộc, cá suối nướng, chim nướng cùng với 5 chiếc bát, 5 đôi đũa và tiền vàng mã. Mời tổ tiên về làng ăn tết Khu Cù Tê, làm lễ cơm mới xin tổ tiên bảo vệ ruộng nương, phù hộ cho con cháu. Đây là nét văn hóa và tín ngưỡng đậm chất nông nghiệp của người La Chí đã bền vững qua hàng nghìn năm.

Báo Đại đoàn kết Xem link nguồn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Chuyện kể bên mâm cơm của người Dao Việt Hồng

Con đường về thôn Việt Cường 6, xã Việt Hồng uốn lượn giữa những triền núi xanh. Trong làn sương bảng lảng buổi sớm, khói bếp từ những nếp nhà người Dao quần chẹt bay lên quyện với mùi lá rừng và hương vị thức ăn. Ở nơi ấy, một mâm cơm không chỉ để thưởng thức mà còn là cách người Dao kể câu chuyện về quê hương, núi rừng và những điều cha ông truyền lại.

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai giám sát thực hiện Dự án 6 tại phường Nghĩa Lộ

Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai giám sát thực hiện Dự án 6 tại phường Nghĩa Lộ

Chiều 28/9, tại phường Nghĩ Lộ, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lào Cai tiến hành giám sát việc thực hiện Dự án 6 về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2025 – 2026.

Mường Lò: Tiếng khung cửi còn vang trong bản?

Mường Lò: Tiếng khung cửi còn vang trong bản?

Chiều buông trên thung lũng Mường Lò, tiếng thoi đưa lách cách vẫn vang trong những nếp nhà sàn của người Thái. Qua bao thế hệ, nghề dệt thổ cẩm truyền thống không chỉ lưu giữ ký ức văn hóa mà đang được người dân đưa vào thị trường, gắn với du lịch để tạo sinh kế và giữ nghề.

Có hẹn với mùa cốm nơi vùng cao Hợp Thành

Có hẹn với mùa cốm nơi vùng cao Hợp Thành

Từ ngày 17 - 18/10, Lễ hội Cốm Hợp Thành năm 2026 sẽ đưa du khách đến với hương cốm mới, nghi lễ “Đón hồn Mẹ Lúa”, những bản làng vùng cao cùng nhiều trải nghiệm văn hóa, ẩm thực đặc sắc giữa mùa lúa chín ở Lào Cai.

Rộn ràng “Đêm hội Trăng rằm 2026” tại phường Yên Bái

Rộn ràng “Đêm hội Trăng rằm 2026” tại phường Yên Bái

Tối 25/9, đồng chí Vũ Thị Hiền Hạnh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh dự Đêm hội Trăng rằm 2026 do UBND phường Yên Bái tổ chức tại Quảng trường 19/8. Tham dự chương trình có lãnh đạo phường Yên Bái, xã Thác Bà, các sở, ngành, đơn vị, trường học, nhà tài trợ cùng đông đảo nhân dân, du khách và các em thiếu nhi.

Sắc màu Trung thu trên phố

Sắc màu Trung thu trên phố

Cận Tết Trung thu, phố phường rực rỡ hơn bởi đèn lồng, đèn ông sao và những mô hình trang trí bắt mắt. Từ khu chợ, cửa hàng đến quán cà phê, không khí mùa trăng hiện hữu trong từng góc phố, mang theo sự náo nức, ấm áp. Sắc màu Trung thu không chỉ nằm ở những món đồ trang trí, mà còn trong ánh mắt háo hức, nụ cười rạng rỡ và những ký ức tuổi thơ khi mùa trăng đang về.

Cô gái Mông vượt khó khởi nghiệp

Cô gái Mông vượt khó khởi nghiệp

Là người con của đồng bào dân tộc Mông, sinh ra và lớn lên ở vùng đất Y Tý, đến nay, Tráng Thị Tanh (MC Mai Thanh) đã trở thành cái tên quen thuộc được cộng đồng người Mông trên địa bàn tỉnh nhắc tới với vai trò người dẫn chương trình song ngữ trong các đám cưới. Tráng Thị Tanh cũng là người hướng dẫn, truyền cảm hứng cho nhiều phụ nữ Mông khởi nghiệp với nghề MC và trang điểm cô dâu. Vậy nhưng, ít ai biết rằng, để đến với thành công, em đã vượt qua hành trình không ít gian nan.

VTV5 tổ chức hội nghị cộng tác viên với các cơ quan báo chí

VTV5 tổ chức hội nghị cộng tác viên với các cơ quan báo chí

Trong 2 ngày (23 - 24/9), tại tỉnh Khánh Hòa, Phòng Thời sự, Trung tâm Truyền thông Dân tộc và Nông thôn, Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức Hội nghị cộng tác viên và bồi dưỡng nghiệp vụ “Ứng dụng AI trong sản xuất tin tức truyền hình” với sự tham gia của đại diện 24 cơ quan báo, phát thanh - truyền hình trên cả nước.

Đọc để yêu thêm một dải biên cương

Đọc để yêu thêm một dải biên cương

Từ những hình ảnh chân thực trong cuốn sách ảnh “Tự hào một dải biên cương”, Đỗ Quỳnh Anh, học sinh lớp 11A5, Trường THPT số 2 Bảo Thắng (xã Gia Phú, tỉnh Lào Cai) đã lan tỏa tình yêu quê hương bằng góc nhìn sâu sắc của tuổi trẻ. Bài chia sẻ của Quỳnh Anh đã đạt giải chuyên đề “Bài chia sẻ cảm nhận sâu sắc nhất về tình yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc” và danh hiệu Đại sứ Văn hóa đọc cấp THPT tỉnh Lào Cai năm 2026.

Nhịp xòe từ tình yêu di sản

Nhịp xòe từ tình yêu di sản

Hướng tới kỷ niệm 5 năm Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (15/12/2021-15/12/2026), vòng đại Xòe 2.026 người tại Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 tiếp tục trở thành điểm hẹn kết nối muôn con tim. 

fb yt zl tw