Cấp thiết tăng lương
Theo Nghị định số 74/2024/NĐ-CP ngày 30/6/ 2024 ( Nghị định số 74) , mức lương tối thiểu theo tháng hiện đang áp dụng tại vùng I là 4.960.000 đồng, vùng II là 4.410.000 đồng, vùng III là 3.860.000 đồng, vùng IV là 3.450.000 đồng. Tuy nhiên, theo Bộ Nội vụ đến nay, có một số vấn đề đặt ra cần phải xem xét điều chỉnh mức lương tối thiểu quy định tại Nghị định số 74. Lý do hiện nay xét về các yếu tố về kinh tế - xã hội, thị trường lao động, khả năng của doanh nghiệp (DN) có sự thay đổi theo hướng tích cực hơn. Kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) cả 6 tháng đầu năm 2025 đạt 7,52%, mục tiêu năm 2025 đạt 8% trở lên; thị trường lao động ổn định và duy trì đà phục hồi; sản xuất kinh doanh của DN có xu hướng tốt hơn; tiền lương, thu nhập của người lao động tiếp tục ổn định và tăng lên, quý sau cao hơn quý trước.
Hơn nữa với dự kiến CPI năm 2025 và 2026 mỗi năm tăng 3,7%, mức lương tối thiểu nêu trên sẽ không còn bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ đến hết năm 2026, thấp hơn khoảng 6,6%.
Bên cạnh đó, Hội đồng Tiền lương quốc gia đã có báo cáo gửi Chính phủ khuyến nghị điều chỉnh mức lương tối thiểu tăng bình quân 7,2%, áp dụng từ ngày 1/1/2026. Chính vì vậy, việc xây dựng dự thảo Nghị định quy định việc điều chỉnh mức lương tối thiểu tăng 7,2% so với mức hiện hành để áp dụng từ ngày 1/1/2026 là cần thiết.
Theo đó, các mức lương tối thiểu tháng theo 4 vùng được quy định cụ thể như sau: vùng I là 5.310.000 đồng/tháng, vùng II là 4.730.000 đồng/tháng, vùng III là 4.140.000 đồng/tháng, vùng IV là 3.700.000 đồng/tháng. Mức lương tối thiểu nêu trên tăng từ 250.000 đồng-350.000 đồng (tương ứng tỷ lệ bình quân 7,2%) so với mức lương tối thiểu hiện hành.
“Mức điều chỉnh lương tối thiểu nêu trên cao hơn khoảng 0,6% so với mức sống tối thiểu của người lao động đến hết năm 2026 để cải thiện cho người lao động. Mức điều chỉnh này có sự chia sẻ, hài hòa lợi ích của người lao động và DN, vừa chú ý cải thiện đời sống cho người lao động, đi đôi với bảo đảm duy trì và phát triển sản xuất kinh doanh của DN” - Bộ Nội vụ nhấn mạnh.
Tăng lương để tăng năng suất lao động
Một trong những nội dung đáng quan tâm của dự thảo Nghị định này là địa bàn áp dụng mức lương tối thiểu. Bộ Nội vụ nhấn mạnh việc cập nhật địa bàn áp dụng lương tối thiểu cần theo sát tình hình thực tế sau sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện chính quyền hai cấp từ 1/7/2025. Theo đó, việc phân vùng sẽ dựa theo nơi hoạt động chính của người sử dụng lao động; trường hợp có chi nhánh, nhà máy đặt tại nhiều vùng, mỗi đơn vị sẽ áp dụng theo mức lương tối thiểu vùng tương ứng.
Đặc biệt, nếu khu công nghiệp hoặc khu chế xuất nằm trên địa bàn có mức lương tối thiểu khác nhau, thì áp dụng theo mức cao nhất.
Lương tối thiểu tháng là mức thấp nhất làm cơ sở thỏa thuận và trả lương đối với lao động áp dụng trả lương theo tháng và tương tự với mức lương theo giờ. Người lao động nhận lương theo tuần hoặc ngày, theo sản phẩm, lương khoán thì được quy đổi theo lương tháng hoặc giờ, không thấp hơn lương tối thiểu tháng hoặc giờ quy định.
Tại Việt Nam, từ năm 2000 đến nay, Chính phủ đã 20 lần điều chỉnh lương tối thiểu nói chung, trong đó 15/18 lần thực hiện điều chỉnh vào ngày 1/1. Những lần điều chỉnh khác thời điểm 1/1 hàng năm đều gắn với những biến động bất thường. Ví dụ mức lương tối thiểu hiện hành được áp dụng từ ngày 1/7/2024 - thời điểm điều chỉnh này được đặt trong bối cảnh kinh tế, xã hội sau khi trải qua thời điểm khó khăn nhất của đại dịch Covid-19 và bắt đầu chuyển sang trạng thái phục hồi tốt và có nhiều mặt khởi sắc.
Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam cho biết, giai đoạn 2015-2022, lương tối thiểu danh nghĩa tăng từ 119 lên 168 USD, song do lạm phát, mức tăng thực tế không đáng kể. Trong giai đoạn 2020-2022, lương tối thiểu tăng hơn 6%, nhưng tiền lương thực tế chỉ tăng 0,7%.
ILO khuyến nghị việc điều chỉnh lương cần dựa trên dữ liệu chính xác về lạm phát, tăng trưởng, năng suất, việc làm và khả năng chi trả của DN. Mức tăng lương tối thiểu phải đủ để giữ được giá trị thực của thu nhập và đáp ứng nhu cầu cơ bản của người lao động và gia đình họ.
