Xã Tân Hợp mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba xã cũ gồm Đại Sơn, Tân Hợp và Nà Hẩu, với tổng diện tích tự nhiên 200,45 km². Không gian phát triển của xã được mở rộng đáng kể sau sáp nhập, song cũng đặt ra những yêu cầu mới trong công tác quản lý, quy hoạch và tổ chức phát triển đồng bộ trên một địa bàn rộng, địa hình phức tạp.
“Tổng thể bức tranh Tân Hợp sau hợp nhất cho thấy, không gian phát triển rộng mở, giàu tiềm năng nhưng cũng chứa đựng những khác biệt sâu sắc giữa các vùng, các thôn và các cộng đồng dân cư. Chính sự không đồng đều đó là thách thức đặt ra đối với công tác lãnh đạo, quản lý và tổ chức phát triển, nhằm bảo đảm mọi khu vực, mọi nhóm dân cư trong xã đều được tiếp cận công bằng với các nguồn lực và cơ hội phát triển - “ Ông Hà Trung Kiên - Chủ tịch UBND xã Tân Hợp nhấn mạnh.
Hài hòa - điểm tựa cho sự phát triển bền vững
Mặc dù còn gặp không ít khó khăn trong thời gian đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, song hết năm 2025, Tân Hợp vẫn cơ bản đạt tiến độ kế hoạch các chỉ tiêu, nhiệm vụ đề ra.
Một số chỉ tiêu đáng chú ý như: Tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt 5.917 triệu đồng, bằng 101% so với kế hoạch; tỷ lệ che phủ rừng đạt 76,9%; bằng 100% theo kế hoạch. Tổng giá trị sản xuất công nghiệp đạt 36,5 tỷ đồng, bằng 104,3% kế hoạch tỉnh giao. Năm 2025, xã giảm 50 hộ nghèo theo kế hoạch tỉnh giao.
Về thôn Khe Phầy, xã Tân Hợp những ngày đầu năm 2026, đi giữa bản làng, dễ dàng bắt gặp những ngôi nhà khang trang, mới cảm nhận thấy hết sự khởi sắc trong cuộc sống hôm nay. Ở Khe Phầy, sự sung túc, đủ đầy bắt nguồn từ cây quế, loại cây được ví như "vàng xanh", không chỉ giúp bà con nơi đây thoát nghèo mà còn vươn lên làm giàu bền vững.
Đồng chí Triệu Toàn San - Bí thư Chi bộ thôn Khe Phầy cho biết, thôn hiện có 190 hộ dân, đến hết năm 2025 chỉ còn 4 hộ nghèo thuộc diện bất khả kháng. “Năm 2026, được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương, chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh các phong trào thi đua, đưa kinh tế đi lên, và đặc biệt là quyết tâm hỗ trợ 4 hộ nghèo còn lại thoát nghèo bền vững” - Bí thư Triệu Toàn San khẳng định.
Đồng chí Triệu Đình Khôi - Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hợp, thông tin thêm: tính đến cuối năm 2025, toàn xã chỉ còn 112 hộ nghèo, chiếm 4,22%, 60 hộ cận nghèo, chiếm 2,26%. Để đạt được kết quả này, xã đã xây dựng các định hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện thực tiễn từng khu vực, tập trung nâng cao thu nhập cho người dân. Trong đó, cây quế được xác định là thế mạnh chủ lực của Tân Hợp. Xã từ lâu đã được mệnh danh là thủ phủ của cây quế, tuy nhiên, phương pháp sản xuất hiện nay vẫn chủ yếu theo truyền thống, quảng canh, chưa đạt hiệu quả kinh tế cao; chất lượng sản phẩm sau chế biến còn hạn chế.
"Để nâng cao giá trị từ cây quế, giúp người dân làm giàu, chính quyền địa phương xác định hướng đi mới, bền vững hơn, đó là phát triển quế hữu cơ" - đồng chí Triệu Đình Khôi cho biết.
Từ chủ trương của xã, nhiều hộ dân đã tiên phong tham gia các chuỗi liên kết sản xuất quế hữu cơ. Gia đình ông Đặng Nguyên Minh, người Dao ở thôn Đại Sơn, hàng chục năm nay đã giàu lên từ cây quế. Từ khi tham gia chương trình liên kết với doanh nghiệp, gia đình ông được tập huấn kỹ thuật và cam kết tuân thủ quy trình canh tác nghiêm ngặt.
Ông Đặng Nguyên Minh chia sẻ: "Gia đình cũng chỉ làm cỏ, dọn sạch và chăm sóc đảm bảo theo kỹ thuật, không được dùng thuốc sâu, thuốc hóa chất để đảm bảo được chất lượng hữu cơ".
Ngoài cây quế, xã Tân Hợp cũng quan tâm đẩy mạnh chăn nuôi theo hướng trang trại, gia trại. Đặc biệt, xã đã quy hoạch cụm công nghiệp trên địa bàn xã Tân Hợp cũ, với diện tích 75 ha, nhằm tận dụng khai thác tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai qua địa bàn, tạo thêm việc làm cho Nhân dân, tạo nền tảng phát triển cho những năm tiếp theo.
Năm 2025, Tân Hợp không chỉ khởi sắc về kinh tế mà còn đạt nhiều tiến bộ trên lĩnh vực văn hóa - xã hội. Chất lượng giáo dục và chăm sóc sức khỏe Nhân dân tiếp tục được nâng cao; các hoạt động đào tạo nghề, giải quyết việc làm và bảo đảm an sinh xã hội cũng được thực hiện hiệu quả. Trong năm 2025, xã đã thực hiện hỗ trợ làm nhà ở mới, sửa chữa nhà cho 16 hộ nghèo, hộ cận nghèo với tổng kinh phí 840 triệu đồng; lập hồ sơ đề nghị hỗ trợ làm nhà cho 1 hộ bị ảnh hưởng do cơn bão số 3 với kinh phí 100 triệu đồng. Chế độ cho các đối tượng chính sách được đảm bảo, tạo niềm tin tưởng, sự đồng thuận trong xã hội.
Bản sắc - khơi nguồn sức mạnh nội sinh
Phát triển hài hòa góp phần xây dựng một xã hội đồng thuận, gắn kết và nhân văn - nơi mỗi người dân đều có cơ hội phát triển toàn diện, sống an toàn, hạnh phúc và có trách nhiệm với cộng đồng. Còn bản sắc văn hóa được thể hiện khi các giá trị đặc trưng của các dân tộc được gìn giữ, lan tỏa và gắn với sinh kế bền vững. Ở xã Tân Hợp, nơi có 7 dân tộc cùng sinh sống, trong đó 82,3% là đồng bào dân tộc thiểu số, phát triển hài hòa và giữ gìn bản sắc văn hóa không tách rời mà luôn đan xen, gắn kết chặt chẽ.
Hiện, trên địa bàn xã Tân Hợp có Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, với diện tích tự nhiên hơn 43.230 ha. Nơi đây không chỉ là điểm đến hấp dẫn với cảnh quan thiên nhiên xanh tươi, đa dạng sinh học mà còn là minh chứng của việc bảo tồn thiên nhiên từ các giá trị văn hoá bản địa. Để bảo tồn thiên nhiên bền vững và phát huy giá trị văn hóa của cộng đồng người Mông, chính quyền địa phương đã định hướng các phương thức sinh kế mới cho người dân. Bà con được khuyến khích di chuyển sống tập trung, tham gia phát triển kinh tế, trồng các loại cây như mận, cam, quýt; xây dựng các mô hình nuôi gà đen, cá tầm, ốc rạn… Đến nay, đã có hơn chục hộ bắt đầu xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, đón tiếp các đoàn khách đến tham quan Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, trải nghiệm văn hóa bản địa.
Đồng chí Hà Trung Kiên - Chủ tịch UBND xã Tân Hợp cho biết: Trong năm 2025, các hoạt động du lịch trên địa bàn xã Tân Hợp tiếp tục có nhiều đổi mới. Tổng số lượt khách du lịch đến xã đạt 30.750 lượt người, bằng 104,2% kế hoạch; doanh thu từ các hoạt động du lịch ước đạt 19 tỷ đồng. Những con số vẫn còn khiêm tốn, nhưng cũng cho thấy nỗ lực của địa phương trong việc khai thác các tiềm năng du lịch trên địa bàn. Trong đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa đóng vai trò quan trọng.
Cùng với việc bảo tồn và khai thác giá trị bản sắc văn hóa các dân tộc, xã Tân Hợp đã triển khai thực hiện tốt kế hoạch nâng cao chỉ số hạnh phúc cho người dân. Tại 14/14 thôn văn hóa, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được lan tỏa theo hướng có chiều sâu, thực chất và gắn liền với các phong trào thi đua, các cuộc vận động của các cấp, các ngành phát động. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao tiếp tục được diễn ra sôi nổi trong toàn xã. Nhân dân phấn khởi, tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thi đua xây dựng nông thôn mới, xây dựng vùng quê Tân Hợp đáng sống.
Câu chuyện phát triển tại Tân Hợp cho thấy rằng, khi các lợi ích được hài hòa, niềm tin xã hội được củng cố, đồng thời bản sắc văn hóa được bảo tồn và phát huy. Đây chính là nền tảng quan trọng, là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ để Lào Cai phát triển nhanh và bền vững theo hướng "Xanh - hài hòa - bản sắc - hạnh phúc".
