Trong 138 hộ dân ở thôn khe Dẹt, đồng bào dân tộc Dao đỏ chiếm đa số với 105 hộ, 496 khẩu; dân tộc Mông có 33 hộ với 237 khẩu. Bao đời nay, đời sống của người dân trong thôn chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp. Do địa hình chia cắt, giao thông đi lại khó khăn, thiếu vốn nên cái nghèo cứ đeo bám cuộc sống của người dân Khe Dẹt.
Là hộ nghèo của thôn Khe Dẹt, nhiều năm qua, gia đình chị Hà Thị Vân luôn trăn trở tìm hướng cải thiện thu nhập. Tuy nhiên, do nguồn vốn ít ỏi, cuộc sống của gia đình vẫn luẩn quẩn trong khó khăn. Sự thay đổi chỉ thực sự đến khi chị được thụ hưởng chương trình hỗ trợ sản xuất dành cho hộ nghèo, với 1 con trâu giống trị giá hơn 30 triệu đồng. Để lựa chọn được con giống bảo đảm chất lượng, chị Vân đã cùng đoàn công tác của xã Phong Dụ Thượng xuống xã Yên Bình, trực tiếp lựa chọn giống.
Việc Nhà nước không chỉ hỗ trợ về nguồn vốn mà còn đồng hành với người dân trong khâu lựa chọn con giống, hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi đã tiếp thêm động lực, giúp gia đình chị từng bước thay đổi nếp nghĩ, cách làm.
Chị Hà Thị Vân xúc động chia sẻ: Đối với gia đình tôi, con trâu không chỉ là tài sản có giá trị còn là nguồn sinh kế, tạo cơ hội vươn lên thoát nghèo, mang lại thu nhập ổn định và hy vọng về cuộc sống đủ đầy hơn.
Được thành lập ngày 23/5/2025, Hợp tác xã Cá tầm Khe Dẹt được thụ hưởng nguồn vốn hỗ trợ dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, với tổng mức đầu tư 1,9 tỷ đồng. Dự án hỗ trợ 1.400 con cá tầm giống, cung cấp 15,8 tấn cám để nuôi cá, giải quyết bài toán khó về chi phí, đầu tư ban đầu cho bà con.
Kể từ khi được thả nuôi vào tháng 8/2025, cá tầm nhanh chóng thích nghi với môi trường nước lạnh đặc thù của vùng cao. Hiện tại, cá đạt trọng lượng trung bình từ 1 - 1,2 kg mỗi con. Nhằm bảo đảm hoạt động vận hành bài bản, Hợp tác xã có sự tham gia của 17 thành viên, chung tay góp sức và trực tiếp quản lý.
Việc thuê nhân công chuyên trách chăm sóc, kết hợp với sự kiểm tra thường xuyên của các thành viên đã giúp mô hình nuôi cá tầm trở thành niềm tự hào của người dân Khe Dẹt. Điều đó khẳng định, đồng bào vùng cao có thể tiếp cận, làm chủ kỹ thuật nuôi cá bằng công nghệ cao, nếu được định hướng và hỗ trợ đúng cách.
Anh Mai Văn Định - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã cho biết: Hợp tác xã sẽ tiếp tục kiểm soát chặt chẽ quy trình chăm sóc, đảm bảo chất lượng cá tầm sạch để cung ứng ra thị trường. Chúng tôi hy vọng, mô hình là tiền đề để mở rộng, thu hút thêm nhiều hộ dân cùng tham gia, giúp nhau phát triển kinh tế.
Không nằm trong diện thụ hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước, gia đình chị Triệu Mùi Cói đã chủ động tìm lối đi riêng bằng mô hình nuôi dúi thương phẩm. Qua quá trình tìm hiểu, chị nhận thấy nuôi dúi có giá trị kinh tế cao, dễ chăm sóc, thức ăn chủ yếu là phụ phẩm nông nghiệp như: ngô, mía, sắn, tre, chít... có sẵn xung quanh vườn nhà, chị đã mạnh dạn đầu tư hơn 40 ô chuồng, mỗi chuồng nuôi từ 3 đến 4 con.
Điểm đặc biệt trong cách làm của chị Cói là khả năng tự nhân giống tại chỗ, giúp giảm thiểu tối đa chi phí mua giống, kiểm soát được dịch bệnh. Gia đình chị cung cấp dúi thương phẩm ra thị trường với giá từ 500.000 đến 550.000 đồng/kg, mang lại thu nhập ổn định.
Mô hình nuôi dúi của chị Cói đã truyền cảm hứng cho nhiều hộ dân khác trong thôn về tinh thần dám nghĩ, dám làm, không trông chờ ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, chủ động tận dụng lợi thế của địa phương để làm giàu.
Những mô hình kinh tế đang hình thành và phát huy hiệu quả tại Khe Dẹt chính là lời giải thuyết phục cho bài toán giảm nghèo bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thực tiễn cho thấy, chỉ cần có định hướng đúng đắn, cách làm phù hợp và quyết tâm cao, ước vọng về một vùng quê trù phú hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
Ông Lê Văn Quyền - Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng cho biết: Thời gian tới, xã sẽ huy động các nguồn lực, hỗ trợ vốn, kỹ thuật, làm "cầu nối" giúp bà con tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Thông qua các mô hình thí điểm tạo sinh kế bền vững, giúp người dân Khe Dẹt làm giàu trên mảnh đất quê hương.
