LCĐT - Năm 2014, huyện Sa Pa có 45 trường hợp tảo hôn, vận động hoãn tảo hôn 88 trường hợp và 75 trường hợp đang vận động hoãn. Tại đây, hồi chuông cảnh báo vẫn ngân dài về những hệ lụy đói nghèo, thất học, suy giảm chất lượng giống nòi...
Chị Hầu Thị Cu, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Sa Pả dẫn chúng tôi đến thực tế tại thôn Sâu Chua - nơi mà vấn nạn tảo hôn đang nhức nhối trong xã. Vượt qua con dốc cao, ngoằn ngoèo, những mái nhà lúp xúp dần hiện lên trong màn sương buổi chiều đông làm cảnh vật càng thêm ảm đạm. Bên hiên nhà, những người mẹ trẻ địu con, dỗ con mãi không nín, những em bé như mới bốn, năm tuổi mà hỏi ra đã học lớp 1, lớp 2 núp phía chái nhà nhìn chúng tôi với ánh mắt tò mò.
 |
| Tuy mới 16 tuổi, nhưng Thào Thị Sá đã có chồng và con nhỏ 2 tháng tuổi. |
Đến thăm vợ chồng Lồ A Ninh (sinh năm 1994) và Thào Thị Sá (sinh năm 1999) mới cưới hồi đầu năm 2014, nay đã có con nhỏ 2 tháng tuổi. Trong ngôi nhà tạm thông thống gió mà bố mẹ Ninh làm cho đôi vợ chồng trẻ, bên trong vỏn vẹn chiếc giường kê bằng những miếng gỗ ghép. Sá vừa vụng về bế con, vừa đưa tay khuấy nồi cám lợn. Nụ cười hồn nhiên trên khuôn mặt cô bé đang ở trong độ tuổi trăng rằm làm tôi không khỏi đau lòng khi em đã đang phải làm vợ, làm mẹ. Sá thật thà nói với chúng tôi: Em cũng làm giống như bạn bè mình thôi, học hết lớp 9 thì nghỉ học lấy chồng, muốn đi học cũng không có tiền để đóng học phí và trả tiền thuê nhà dưới phố huyện. Ninh và Sá yêu nhau được một năm, khi Sá vừa nghỉ học thì Ninh đến nhà xin cưới. Hiện nay, hai vợ chồng vẫn đang sống phụ thuộc vào bố mẹ, giúp bố mẹ trồng lúa, trồng ngô, chăm lợn, gà. Ở cái tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới”, sức khỏe sau khi sinh của Sá không được tốt, việc chăm sóc con và gia đình cũng gặp nhiều khó khăn. Ninh thì vẫn quá trẻ để gánh trách nhiệm trụ cột. Gia đình bố mẹ Ninh thuộc diện hộ nghèo, nay lại phải lo thêm cho một “gia đình nhỏ” nữa nên cái nghèo càng thêm đeo bám. Đứa trẻ ra đời cũng chưa thể làm giấy khai sinh bởi Sá chưa đủ tuổi nên không thể đi đăng ký kết hôn. Được biết, trong năm qua, thôn Sâu Chua có 6 cặp tảo hôn, thì cặp Ninh và Sá đã tổ chức cưới, 5 cặp còn lại, nhờ sự tuyên truyền vận động của cán bộ xã, đã hoãn tổ chức tiệc cưới nhưng vẫn về ở với nhau.
Chị Hầu Thị Cu vẻ mặt đượm buồn kể cho chúng tôi biết, mới đây trong thôn đã xảy ra một sự việc đau lòng, cô gái 16 tuổi bị chết trong quá trình sinh nở tại nhà để lại đứa con thơ cho chồng cũng đang độ tuổi vị thành niên chăm sóc. Chị Cu nói rằng, nỗi đau này càng khiến các cán bộ xã thêm day dứt và đây cũng chính là một bài học đắt giá cho những bậc làm cha, làm mẹ đã thiếu sự quan tâm, định hướng suy nghĩ đúng đắn cho con em mình, đồng thời là sự cảnh tỉnh cho những người trẻ ở đây. Khi hỏi về nguyên nhân của tình trạng tảo hôn trên địa bàn, đồng chí Hạng A Sang, Phó Chủ tịch UBND xã Sa Pả cho biết: Có nhiều lý do dẫn đến tình trạng tảo hôn diễn ra, như trình độ dân trí thấp, quan niệm kết hôn sớm đã ăn sâu vào nếp sống của người dân, thiếu lao động trong gia đình và tình trạng nghỉ học sớm. Cùng với đó, việc tiếp cận với những luồng văn hóa khác nhau trên internet... khiến các em nảy sinh tình cảm ngày càng sớm hơn.
Tình trạng tảo hôn diễn ra đã gây nên nhiều hệ lụy ở Sa Pả như: Tỷ lệ hộ nghèo chiếm trên 22%; chỉ có khoảng 30% học sinh học tiếp lên trung học phổ thông; kết hôn sớm nên nhà nào cũng thường đông con, khiến kinh tế gia đình thêm khó khăn. Tảo hôn cũng là nguyên nhân chính gây ra việc suy yếu giống nòi khi chưa có đủ sức khỏe để làm cha, làm mẹ, đồng thời chưa có kiến thức và điều kiện kinh tế chăm sóc con cái. Người Mông ở Sa Pa nói chung hiện đang có chiều cao trung bình thấp nhất.
Nhằm giảm thiểu và đẩy lùi nạn tảo hôn, ở xã Sa Pả, chính quyền địa phương cũng đã sử dụng nhiều biện pháp khác nhau. Các thôn, bản đã đưa việc phòng, chống nạn tảo hôn vào hương ước, quy ước, bởi vậy người dân đã có ý thức hơn. Nạn tảo hôn tuy vẫn diễn ra nhưng đã có chiều hướng giảm, những năm trước đây thường có trên 10 cặp tảo hôn, nhưng năm 2014 số lượng đã giảm còn 6 cặp. Xã Sa Pả cũng đã thành lập tổ công tác gồm cán bộ thuộc các ban, ngành, đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn thanh niên... để tuyên truyền về Luật Hôn nhân và Gia đình cũng như tác hại của việc tảo hôn. Tại mỗi thôn, trưởng thôn và chi hội trưởng các ban, ngành cũng tham gia vào việc theo dõi nhằm sớm phát hiện diễn biến tảo hôn, kịp thời vận động người dân. “Vào dịp Tết Nguyên đán, tình trạng tảo hôn trên địa bàn sẽ có diễn biến phức tạp hơn. Bởi theo phong tục của người Mông, từ mùng 4 đến mùng 6 tết, thanh niên thường có tục “kéo vợ”. Bởi vậy, thời gian này, các cán bộ xã Sa Pả tích cực chuẩn bị những buổi tuyên truyền, vận động tới từng hộ gia đình” - đồng chí Hạng A Sang cho biết.
Năm 2014, toàn huyện Sa Pa có 45 trường hợp tảo hôn, đã vận động hoãn 88 trường hợp, 75 trường hợp đang vận động hoãn. Tình trạng tảo hôn diễn ra phổ biến tại các xã như Sa Pả, Bản Khoang, Bản Phùng, Nậm Sài, Trung Chải và San Sả Hồ. Hiện tại, tảo hôn vẫn đang là bài toán khó dù Sa Pa rất nỗ lực triển khai nhiều biện pháp quyết liệt, nhằm từng bước đẩy lùi nạn tảo hôn ra khỏi đời sống của người dân vùng cao.
