Tại xã vùng cao Mỏ Vàng, tư duy sản xuất "mạnh ai nấy làm" đang dần nhường chỗ cho tinh thần hợp tác. Sự ra đời của gần 40 tổ hợp tác trên địa bàn đã cho thấy sự chuyển biến tích cực này. Mỗi tổ hợp tác được hình thành đều xuất phát từ nhu cầu tự nguyện, điều kiện thực tế và khát vọng làm giàu chính đáng của người dân.
Nổi bật là các mô hình kinh tế do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mỏ Vàng làm nòng cốt. Bằng cách tập hợp hội viên có chung ngành nghề, sở thích, Hội đã tạo nên những liên kết kinh tế vững chắc. Tổ hợp tác Quế xanh do chị Nguyễn Thị Toàn (sinh năm 1986) làm tổ trưởng là một điển hình. Hoạt động trong lĩnh vực thu mua và sơ chế vỏ quế, tổ hợp tác đã nhanh chóng thu hút nhiều hộ gia đình hội viên tham gia.
Trước đây, người trồng quế tại địa phương thường bị tư thương ép giá do tiêu thụ nhỏ lẻ, tự phát. Sự ra đời của Tổ hợp tác Quế xanh đã trở thành sợi dây liên kết các thành viên trong việc trao đổi thông tin thị trường, thống nhất phương thức thu mua và chuẩn hóa quy trình sơ chế nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
Chị Nguyễn Thị Toàn chia sẻ: "Chúng tôi mong muốn tập hợp nhiều thành viên hơn nữa để tạo sự thống nhất trong khâu thu mua, nâng cao chất lượng sơ chế và tìm kiếm đầu ra ổn định. Đây là cách tốt nhất để tăng thu nhập cho thành viên và nâng tầm giá trị cho các sản phẩm từ quế".
Không bó hẹp trong lĩnh vực nông - lâm nghiệp, làn sóng liên kết còn lan tỏa sang cả lĩnh vực dịch vụ. Tổ hợp tác Chăm sóc sắc đẹp do chị Sa Thị Lịch làm tổ trưởng là ví dụ thực tế. Khai thác nhu cầu làm đẹp ngày càng tăng của người dân địa phương, tổ hợp tác là nơi kết nối các thợ trang điểm, làm tóc, chăm sóc da tại địa bàn.
Chị Sa Thị Lịch cho biết: "Tổ hợp tác là cơ hội để chị em cùng ngành nghề hỗ trợ nhau phát triển công việc. Qua đó, chị em có thêm cơ hội học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao tay nghề, giúp chất lượng dịch vụ ngày càng tốt hơn, đồng thời tạo việc làm ổn định cho nhiều hội viên phụ nữ".
Thực tế cho thấy, các tổ hợp tác này không chỉ là nơi hỗ trợ kỹ thuật, kỹ năng nghề nghiệp mà còn là điểm tựa tinh thần để phụ nữ vùng cao mạnh dạn khởi nghiệp, làm chủ kinh tế và nâng cao vị thế trong gia đình, xã hội.
Bên cạnh "vàng xanh" từ quế, xã Mỏ Vàng cũng đang tập trung khai thác lợi thế diện tích mặt nước để phát triển nuôi trồng thủy sản. Đi đầu cho hướng đi này là Tổ hợp tác Chăn nuôi cá nước ngọt tại thôn An Lương, do ông Nông Văn Phòng làm tổ trưởng.
Nhiều năm qua, nghề nuôi cá ở thôn An Lương luẩn quẩn trong cảnh sản xuất manh mún, thiếu liên kết, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp, rủi ro dịch bệnh cao. Để khắc phục tình trạng này, tổ hợp tác đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất chi tiết cho từng thành viên. Dựa trên điều kiện thực tế của mỗi hộ, tổ trưởng phân công nhiệm vụ cụ thể, tổ chức đôn đốc, hướng dẫn kỹ thuật nuôi và kiểm tra sát sao môi trường nước.
Khi tham gia tổ hợp tác, các hộ nuôi cá đã tìm được sự đồng thuận trong việc quản lý dịch bệnh, tiếp cận kỹ thuật mới và định hướng thị trường. Ông Nông Văn Phòng - Tổ trưởng Tổ hợp tác Chăn nuôi cá nước ngọt thôn An Lương khẳng định: "Chúng tôi thành lập tổ hợp tác để tập hợp các hộ nuôi cá, cùng chia sẻ kinh nghiệm, thực hiện tốt các khâu chăm sóc và phòng bệnh. Mục tiêu dài hạn là xây dựng vùng nuôi cá nước ngọt tập trung tại thôn An Lương, biến tiềm năng sẵn có thành nguồn thu nhập ổn định cho các thành viên".
Trong bối cảnh nông nghiệp là “xương sống” của kinh tế địa phương, gần 40 tổ hợp tác đa dạng từ nông, lâm nghiệp, thủy sản đến thương mại, dịch vụ tại Mỏ Vàng cho thấy tinh thần chủ động, sáng tạo của người dân trong tìm hướng đi phù hợp, đồng thời phát huy vai trò chủ thể khi tự nguyện tham gia, chủ động quản lý và trực tiếp hưởng lợi từ thành quả liên kết.
Tính đến hết 10 tháng năm 2026, xã Mỏ Vàng đã thành lập mới 4 doanh nghiệp, đạt 200% kế hoạch năm. Giá trị ngành thương mại, dịch vụ ước đạt 1,5 tỷ đồng, bằng 75% kế hoạch năm. Dù còn khiêm tốn, những con số này phản ánh rõ sự chuyển biến trong tư duy, tinh thần mạnh dạn đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh của người dân và các thành phần kinh tế trên địa bàn.
Ông Đỗ Cao Quyền - Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng cho biết: "Đối với địa bàn vùng cao như Mỏ Vàng, các mô hình kinh tế tập thể có ý nghĩa thiết thực trong phát huy thế mạnh nông, lâm nghiệp, nhất là cây quế, chè và các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Thông qua liên kết, người dân có thêm điều kiện trao đổi kinh nghiệm, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí đầu vào và từng bước tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Địa phương tiếp tục quan tâm, khuyến khích và tạo điều kiện để các tổ hợp tác hoạt động hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân".
Để các tổ hợp tác thực sự là động lực thúc đẩy kinh tế, cấp ủy, chính quyền xã Mỏ Vàng chú trọng tuyên truyền, vận động người dân tham gia các mô hình liên kết phù hợp với đặc thù từng thôn. Xã tập trung các nguồn lực để hỗ trợ các tổ hợp tác tiếp cận chuyển giao khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, kết nối thị trường tiêu thụ và xây dựng các phương án hoạt động căn cơ, hiệu quả.
Các tổ chức đoàn thể như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân tiếp tục phát huy vai trò đồng hành, hướng dẫn hội viên từng bước vững vàng trong sản xuất, kinh doanh. Mục tiêu là đặt nền tảng cho phương thức sản xuất mới: liên kết sâu, hợp tác rộng và phát triển bền vững, tạo nguồn nội lực mạnh mẽ đưa kinh tế địa phương từng bước bứt phá.