Trang tin Axios dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Washington và Tehran đang chuẩn bị ký một thỏa thuận kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, trong thời gian đó eo biển Hormuz sẽ được mở lại và các hạn chế đối với hoạt động buôn bán dầu mỏ của Tehran sẽ được dỡ bỏ.
Cũng trong thời gian này, Washington và Tehran sẽ cố gắng đạt được một thỏa thuận cuối cùng nhằm chấm dứt xung đột.
Trước đó, theo kênh RT của Liên bang Nga tối 24/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 23/5, tuyên bố rằng bản ghi nhớ (MOU) “về cơ bản đã được đàm phán xong” và hiện đang được hoàn thiện các bước cuối cùng.
Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết hai bên đang tiến gần hơn tới “sự hội tụ quan điểm”, nhưng lưu ý rằng Tehran vẫn lo ngại về khả năng Washington có thể đổi hướng lập trường.
Một lệnh ngừng bắn mong manh giữa Washington và Tehran được thiết lập vào đầu tháng 4 sau một tháng giao tranh dữ dội do Mỹ và Israel khởi xướng. Kể từ đó, Tổng thống Trump nhiều lần đe dọa sẽ tái tấn công Iran nếu Tehran từ chối nhượng bộ.
Axios cho biết trong bài viết hôm 24/5 rằng, theo bản ghi nhớ, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ được mở lại cho mọi tàu thuyền mà không phải trả bất kỳ khoản phí nào.
Đổi lại, theo các nguồn tin, Washington sẽ dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng của Iran và cho phép Tehran tự do bán dầu mỏ.
Các nguồn tin cho biết trong thời gian ngừng bắn kéo dài hai tháng - có thể tiếp tục được gia hạn theo thỏa thuận chung - hai bên sẽ tiến hành đàm phán về chương trình hạt nhân Iran.
Theo các quan chức Mỹ, bản ghi nhớ được đề xuất cũng bao gồm việc chấm dứt chiến dịch quân sự của Israel chống lại Hezbollah tại Liban.
Các quan chức Mỹ cho biết thêm rằng việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt kinh tế khác đối với Tehran và giải phóng các khoản tiền của Iran bị phong tỏa sẽ chỉ diễn ra trong khuôn khổ một thỏa thuận cuối cùng.
Phát biểu trong một cuộc phỏng vấn truyền hình, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết các cuộc thảo luận hiện nay giữa Mỹ và Iran “tập trung chủ yếu vào việc chấm dứt chiến tranh”.
Ông Baghaei nhấn mạnh rằng eo biển Hormuz “không liên quan gì tới Mỹ”, vì việc thiết lập cơ chế sử dụng tuyến đường này thuộc quyền quyết định của các quốc gia ven biển là Iran và Oman.
“Ở giai đoạn hiện tại, chúng tôi chưa thảo luận các chi tiết liên quan đến vấn đề hạt nhân”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nói, đồng thời cho biết vấn đề này nhiều khả năng sẽ được đề cập sau trong thời gian ngừng bắn.
Theo ông Baghaei, việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt cũng như giải phóng các khoản tiền của Iran vẫn là “yêu cầu thường xuyên” của Tehran trong các cuộc tiếp xúc thông qua bên trung gian.
Về phía truyền thông, hãng thông tấn Tasnim của Iran phác thảo cấu trúc tổng thể của thỏa thuận được đề xuất như sau:
- Một bản ghi nhớ sẽ được công bố trước tiên, trong đó nêu rõ việc chấm dứt chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả Liban và Israel với tư cách đồng minh của Mỹ sẽ phải chấm dứt chiến tranh tại Liban.
- Thời hạn để thực hiện các biện pháp liên quan đến phong tỏa hải quân và eo biển Hormuz là 30 ngày.
- Thời hạn cho các cuộc đàm phán hạt nhân là 60 ngày; trong thời gian này sẽ có miễn trừ trừng phạt đối với dầu mỏ, khí đốt, hóa dầu và các sản phẩm liên quan của Iran, cho phép Tehran tự do xuất khẩu.
- Lực lượng chiến đấu Mỹ sẽ rút khỏi khu vực xung quanh Iran.
- Cam kết không gây hấn lẫn nhau, theo đó Mỹ và các đồng minh cam kết không tấn công Iran hoặc các đồng minh của Tehran, trong khi Iran cam kết rằng họ và các đồng minh sẽ không tiến hành các cuộc tấn công phủ đầu nhằm vào Mỹ và đồng minh.
Trong khi đó, hãng thông tấn Fars của Iran cho biết riêng rằng dự thảo thỏa thuận khẳng định Iran vẫn giữ chủ quyền đối với eo biển Hormuz và rằng tuyên bố của báo New York Times (Mỹ) nói Israel bị loại khỏi các cam kết của thỏa thuận là không chính xác, bởi cả hai bên đều đưa ra cam kết không xâm lược trên cơ sở có đi có lại.
