Mường Lò: Tiếng khung cửi còn vang trong bản?

Chiều buông trên thung lũng Mường Lò, tiếng thoi đưa lách cách vẫn vang trong những nếp nhà sàn của người Thái. Qua bao thế hệ, nghề dệt thổ cẩm truyền thống không chỉ lưu giữ ký ức văn hóa mà đang được người dân đưa vào thị trường, gắn với du lịch để tạo sinh kế và giữ nghề.

0:00 / 0:00
0:00

Đường chỉ "kể chuyện" bản làng

Bên khung dệt, chị Đinh Thị Hiến, tổ dân phố Đoàn Kết, phường Nghĩa Lộ, thoăn thoắt đưa thoi. Nhịp chân đều đặn, bàn tay khéo léo chỉnh từng sợi chỉ, ánh mắt chăm chú dõi theo từng đường hoa văn dần hiện lên trên mặt vải.

Từ những sợi chỉ đủ màu, một tấm thổ cẩm dần thành hình. “Trước đây tôi học dệt chủ yếu để giữ nghề truyền thống. Sau này, sản phẩm có người mua, tôi cùng chị em lập tổ dệt vừa làm vừa đưa sản phẩm ra thị trường” - chị Hiến chia sẻ.

baolaocai-br_1790506196309-2141489310521519930-6998420279893243037-beb880535a126c5f1bb62fa07bce4669.jpg
Chị Đinh Thị Hiến bên khung cửi của gia đình.

Câu chuyện của chị Hiến cũng là hành trình của nhiều phụ nữ Thái ở Mường Lò, những người tiếp nối nghề dệt từ các mẹ, các bà. Để nghề không bị mai một, họ vừa gìn giữ kỹ thuật truyền thống, vừa tìm cách nâng cao giá trị sản phẩm, tạo thu nhập và giữ người gắn bó với khung cửi.

Theo chị Hiến, dệt thổ cẩm đòi hỏi sự kiên nhẫn và khéo léo trong từng công đoạn, từ đưa thoi đến tạo hoa văn. Trước đây, người Thái chủ yếu sử dụng nguyên liệu tự nhiên để nhuộm sợi; nay, sợi tổng hợp với màu sắc phong phú được dùng phổ biến hơn. Dù vậy, những gam màu truyền thống như đỏ, hồng, xanh vẫn được gìn giữ.

Những hoa văn cỏ cây, hoa lá, chim muông được cách điệu trên mặt vải, vừa thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ, vừa gửi gắm cách người Thái cảm nhận về thiên nhiên và cuộc sống. Nghệ nhân Điêu Thị Xiêng, tổ dân phố Nghĩa An, phường Nghĩa Lộ cho biết, khung dệt truyền thống được làm từ tre, sau chuyển sang gỗ và ngày càng được cải tiến.

Khung và nguyên liệu thay đổi, nhưng đôi tay người thợ vẫn là yếu tố quyết định. Qua từng đường chỉ, người phụ nữ Thái không chỉ dệt nên sản phẩm mà còn gìn giữ ký ức và bản sắc của bản làng.

baolaocai-br_9bcc62af-2a58-4a74-b06f-79eeb250053f.png
baolaocai-br_chi-hien-huong-dan-cho-cac-chau-hoc-det.jpg
Chị Đinh Thị Hiến nhiệt tình hướng dẫn các bạn trẻ tiếp nối nghề truyền thống của dân tộc.

Có thời điểm tiếng khung cửi ở Mường Lò thưa dần trước sức cạnh tranh của hàng công nghiệp với mẫu mã đa dạng. Để giữ nghề, người dệt buộc phải đổi cách làm, khẳng định giá trị truyền thống để tìm đầu ra cho sản phẩm.

Chị Hiến là một trong những người chọn con đường sản xuất và kinh doanh thổ cẩm. Với chị, những tấm vải vốn đã hiện diện từ lâu trong đời sống người Thái, từ trang phục đến chăn, gối, khăn và các vật dụng thường ngày. Đưa thổ cẩm ra thị trường cũng là cách để nghề truyền thống tiếp tục được duy trì.

baolaocai-br_4.jpg
baolaocai-br_cc77fb8d-e722-4837-9d9e-1ff39cc31289.png
Hoa văn được cách điệu trên mặt vải, thể hiện sự khéo léo và quan niệm của người Thái về thiên nhiên, cuộc sống.

Khi có đơn hàng, những gia đình còn khung dệt có thêm việc. Khi sản phẩm bán được, người phụ nữ có thêm thu nhập và khi nghề tạo ra sinh kế, người trẻ có thêm tâm huyết để học nghề của bà, của mẹ.

Từ một công việc chủ yếu phục vụ gia đình, dệt thổ cẩm đang từng bước trở thành hoạt động sản xuất hàng hóa gắn với đời sống kinh tế ở Mường Lò.

Từ khung cửi đến không gian du lịch

Với gia đình chị Lò Văn Chinh, tổ dân phố Đoàn Kết, phường Nghĩa Lộ, nghề dệt còn được gắn với du lịch cộng đồng. Du khách đến đây vừa thưởng thức các món ăn truyền thống của đồng bào Thái, vừa trực tiếp trải nghiệm cách người dân làm thổ cẩm.

Chị Chinh chia sẻ: “Với chúng tôi, đưa thoi, luồn sợi là công việc quen thuộc nhưng với du khách đó lại là trải nghiệm văn hóa. Nhiều người thích thú khi được tận mắt nhìn đôi chân nhịp theo khung dệt, đôi tay luồn sợi và những hoa văn dần hiện ra”.

baolaocai-br_6.jpg
Du khách được trực tiếp trải nghiệm nghề dệt - một nét văn hóa đặc sắc của người Thái Mường Lò.

Tại khu du lịch nghỉ dưỡng MelyFarm, phường Nghĩa Lộ, nghề dệt thổ cẩm được đưa vào không gian trải nghiệm dành cho du khách. Chiếc khung dệt trở thành một phần của khu trưng bày, các cô gái Thái trực tiếp giới thiệu khách cách dệt, hoa văn và giá trị của sản phẩm, giúp nghề truyền thống hiện diện sinh động hơn trong hoạt động du lịch.

Từ một công cụ lao động, khung cửi trở thành một phần của câu chuyện văn hóa mà Mường Lò đang kể với du khách. Đó cũng là một cách để nghề truyền thống tìm thêm cơ hội tồn tại và phát triển.

Tại chợ Mường Lò, các gian hàng thổ cẩm vẫn nổi bật giữa nhịp buôn bán hiện đại. Vải, váy áo, khăn, mũ, thắt lưng... không chỉ được bán mà còn được giới thiệu về chất liệu, hoa văn và ý nghĩa văn hóa. Chị Hà Thị Duyên, tiểu thương kinh doanh thổ cẩm tại chợ cho biết: “Gia đình tôi đã đầu tư máy móc, nguyên liệu để sản xuất, đáp ứng nhu cầu về trang phục và sản phẩm truyền thống”.

baolaocai-br_1790166871789-6290909893631758543-6290909893631758543-9d4b7c8a6d7ed8be50c42a6d7acc2be8.jpg
baolaocai-br_1790236165170-6290909893631758543-6290909893631758543-41953f4c08af66c776b359555941012c.jpg
Những tấm thổ cẩm được bày bán và thu hút lượng lớn khách du lịch tham quan, mua sắm làm quà lưu niệm khi đến vùng đất này.

Ngoài bán hàng tại chợ, chị Duyên còn đặt các hộ có khung dệt trong bản làm sản phẩm theo mẫu khách yêu cầu. Cách làm này vừa tạo thêm việc làm cho người dân, vừa giúp người kinh doanh chủ động nguồn hàng và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Khi sản phẩm dần có chỗ đứng, cơ sở của chị tiếp tục đầu tư máy móc, mở rộng nhà xưởng và thuê thêm lao động. Thổ cẩm không chỉ tiêu thụ tại Nghĩa Lộ mà còn được đưa đến Văn Chấn, Trạm Tấu và một số địa phương lân cận.

Theo các tiểu thương tại chợ Mường Lò, trung bình mỗi năm, các cơ sở và hộ gia đình trong khu vực sản xuất hơn 100.000 sản phẩm. Con số này cho thấy, thổ cẩm đã tìm được một chỗ đứng nhất định trong đời sống kinh tế.

Để tiếng khung cửi không lặng im

Chiều xuống, Mường Lò dần lên đèn. Trong những ngôi nhà sàn, tiếng thoi vẫn đều đặn vang lên. Chị Đinh Thị Hiến, em Lò Thị Thảo, em Lò Thị Hằng cùng nhiều phụ nữ Thái vẫn miệt mài bên khung dệt, từng đường chỉ, hoa văn dần hiện lên dưới bàn tay khéo léo của những người phụ nữ Thái.

baolaocai-br_7.jpg
Nét đẹp văn hoá truyền thống hôm nay không chỉ được bảo tồn mà còn tạo ra sinh kế cho người dân nơi đây.

Nhìn người phụ nữ ngồi bên khung dệt mới thấy, giữ nghề hôm nay không chỉ là giữ khung cửi hay lưu lại những mẫu hoa văn cũ, mà quan trọng hơn là duy trì được người làm nghề và truyền lại kỹ năng cho thế hệ sau.

Hiện nay, tại một số trường học ở khu vực Mường Lò, nghệ nhân và người cao tuổi đã trực tiếp hướng dẫn học sinh thêu, dệt thổ cẩm, giúp các em hiểu hơn về nghề truyền thống của dân tộc mình.

baolaocai-br_1790506257473-2141489310521519930-6998420279893243037-a809f59c5e18f0d287b7b636b558ecf2.jpg
Người phụ nữ Thái trình diễn cách dệt vải trong những đêm hội Hạn Khuống.

Ngoài kia, cuộc sống vẫn chuyển động. Những nếp nhà mới dần xuất hiện, đường phố đông đúc hơn, du lịch phát triển, thị trường ngày càng mở rộng. Nghề dệt cũng đang thích nghi với nhịp sống mới. Sản phẩm được đưa ra thị trường, giới thiệu tại các điểm du lịch, lễ hội và trở thành hàng hóa phục vụ người dân, du khách. Nhờ đó, những người còn gắn bó với khung cửi có thêm việc làm, còn nghề truyền thống có thêm cơ hội được tiếp nối.

baolaocai-br_1.jpg
Hiện nay, các nhà trường khu vực Mường Lò đã phối với các nghệ nhân, người cao tuổi trực tiếp tham gia, hướng dẫn học sinh cách thêu, dệt thổ cẩm.

Giữa những đổi thay của Mường Lò, âm thanh của thoi dệt có thể nhỏ bé nhưng đó là âm thanh của một nghề đang được tiếp thêm sức sống. Và đó cũng là thanh âm của một phần ký ức Mường Lò đang được dệt tiếp bằng những đôi bàn tay khéo léo và miệt mài của bà con người Thái hôm nay.

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ mai sau.

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Lào Cai tổ chức các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật "Lào Cai - Sắc màu hội tụ" diễn ra lúc 20h00' ngày 23/11/2026 (thứ Hai), được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai. Trước đó, chương trình diễu diễn đường phố bắt đầu từ 19h15' cùng ngày. Dịp này, tỉnh cũng tổ chức khai trương “Không gian trà Shan và Sắc màu thổ cẩm”.

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang góp phần giữ gìn một nét văn hóa truyền thống trước nguy cơ mai một.

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị truyền thống của cha ông.

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc. 

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Cổng đăng ký vé trực tuyến chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” chính thức mở từ 10h ngày 17/11/2026. Để quá trình đăng ký và nhận vé diễn ra thuận lợi, Ban Tổ chức đã giải đáp những câu hỏi thường gặp, từ cách thức đăng ký, thông tin cần chuẩn bị đến quy trình đổi vé cứng và những lưu ý quan trọng dành cho khán giả.

fb yt zl tw