Ghi nhận nỗ lực của cơ quan soạn thảo, đại biểu Bế Trung Anh (Đắk Lắk) đánh giá, dự thảo lần này đã có chuyển biến tích cực khi nhấn mạnh hơn đến các yếu tố như hiệu quả thực chất, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong thi đua khen thưởng và mở rộng đối tượng được tiếp nhận, ghi nhận.
Theo đại biểu Bế Trung Anh, thi đua khen thưởng không phải một thiết chế trung tính mà luôn mang theo quan niệm về giá trị: Điều gì đáng được ghi nhận và điều gì cần được lan tỏa. Vì vậy, khi bàn đến sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng, cần xem xét trước hết là cách hệ thống nhận định, nhận diện và định giá giá trị.
"Trong giáo dục, có những giai đoạn tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông ở nhiều địa phương đạt 98 - 99%, nhưng đánh giá độc lập cho thấy năng lực của học sinh chưa tương xứng. Trong cải cách hành chính, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn ở nhiều nơi đạt trên 95%, song mức độ hài lòng của người dân có vẻ không cao như vậy. Những con số này không phải không có ý nghĩa, nhưng chúng cho thấy trên thực tế, cái được đo lường chưa hẳn đã là cái đầy đủ và có giá trị", đại biểu dẫn chứng và làm rõ lập luận.
Đại biểu Bế Trung Anh đề nghị điều chỉnh căn bản các nội dung của dự thảo theo hướng: Thứ nhất, chuyển từ tư duy phân bổ danh hiệu sang tư duy công nhận giá trị; trong đó, bất kỳ cá nhân, tổ chức nào đạt chuẩn giá trị đều phải được xem xét ghi nhận, không bị ràng buộc bởi một tỷ lệ hành chính cố định. Thứ hai, cần giảm sự phụ thuộc vào việc tích lũy thành tích quá khứ và tăng vai trò của giá trị hiện tại, đặc biệt là những đóng góp có tác động thực tế. Thứ ba, cần mở rộng căn cứ đánh giá, đưa vào những yếu tố phản ánh trực tiếp giá trị xã hội như phản hồi của người dân, dữ liệu thực tiễn và hiệu quả phục vụ.
Cơ bản nhất trí với nhiều nội dung đổi mới trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, để đảm bảo tính minh bạch, khả thi và tạo độ thực chất, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (thành phố Huế) cho rằng cần có giới hạn và tiêu chí định lượng rõ ràng để hạn chế tình trạng khen thưởng dàn trải, thiếu chọn lọc, thậm chí là bị lạm dụng. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định giới hạn số lần khen thưởng đối với một hình thức, ví dụ như không quá 3 lần cho một người trong một năm hoặc không quá 5 lần cho một người trong 5 năm; quy định rõ tiêu chí đánh giá mức độ thành tích, tránh chạy theo số lượng; thiết lập cơ chế thẩm định định kỳ để kiểm soát chất lượng khen thưởng.
Về trách nhiệm khi nhận khen thưởng từ cá nhân, tổ chức nước ngoài được quy định tại Điều 14, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đánh giá, việc quy định nghiêm cấm lợi dụng khen thưởng nước ngoài là cần thiết, nhưng hiện còn thiếu hướng dẫn cụ thể về thẩm quyền và tiêu chí xác định hành vi vi phạm. Điều này có thể dẫn đến cách hiểu cứng nhắc, ảnh hưởng đến hoạt động hợp tác và ghi nhận thành tích quốc tế.
Đại biểu thành phố Huế đề nghị phân định rõ giữa việc nhận khen thưởng hợp pháp và hành vi lợi dụng khen thưởng; giao thẩm quyền xác định cho các cơ quan chức năng phù hợp như Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp hoặc cơ quan an ninh; bổ sung cơ chế báo cáo, thẩm định trước khi công nhận, đồng thời vẫn khuyến khích việc hội nhập quốc tế.
Đối với tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu được quy định tại Điều 20, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, khái niệm "xã, phường, thị trấn tiêu biểu" được nêu hiện còn mang tính định tính và thiếu tiêu chí cụ thể, dẫn đến nguy cơ đánh giá chủ quan, thiếu thống nhất giữa các địa phương. Đại biểu đề xuất bổ sung tiêu chí định lượng (như giảm nghèo, phát triển kinh tế bền vững, ứng dụng công nghệ và cải cách hành chính); giao Chính phủ hoặc Bộ Nội vụ quy định chi tiết, thiết lập cơ chế giám sát định kỳ.
Cũng tại phiên họp, Quốc hội đã thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
