Trường THCS và THPT Bắc Hà hiện là "mái nhà chung" của 807 học sinh, phần lớn là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Ghi nhận thực tế cho thấy, tình trạng quá tải về chỗ ở bán trú đang diễn ra nghiêm trọng. Khu nhà đa năng được xây dựng nhằm phục vụ các hoạt động tập thể, sinh hoạt ngoại khóa và thể chất cho học sinh trong những ngày thời tiết bất lợi - nay đã được tận dụng làm nơi ở cho học sinh. Bên trong, các dãy giường tầng được sắp xếp dày đặc, chỉ chừa lại lối đi rất nhỏ, khiến không gian sinh hoạt trở nên chật chội, bí bách. Thực trạng này không chỉ gây nhiều bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là khi xảy ra các tình huống khẩn cấp.
Không chỉ dừng lại ở đó, nhiều học sinh còn phải sinh hoạt trong các khu nhà tạm đã xuống cấp. Các phòng ở diện tích nhỏ, thiếu ánh sáng, điều kiện vệ sinh tối thiểu chưa được bảo đảm, nhưng vẫn phải bố trí từ 35 đến 40 học sinh mỗi phòng. Tình trạng quá tải kéo dài khiến việc học tập, nghỉ ngơi và sinh hoạt của các em gặp nhiều khó khăn. Đối với học sinh vùng cao, phần lớn ở xa nhà, điều kiện bán trú không đảm bảo càng khiến hành trình học tập trở nên gian nan hơn.
Hiện nay, nhà trường có 628 học sinh ở bán trú. Tình trạng quá tải về chỗ ở, kéo theo những hạn chế về điều kiện sinh hoạt và vệ sinh, luôn là nỗi trăn trở của Ban Giám hiệu và đội ngũ giáo viên.
Không chỉ thiếu thốn về chỗ ở, điều kiện học tập của nhà trường cũng còn nhiều hạn chế. Hiện, trường có 20 phòng học, trong đó 3 phòng là phòng tạm, phần lớn các phòng còn lại đều không đảm bảo tiêu chuẩn về diện tích. Đáng chú ý, trường vẫn chưa có các phòng học bộ môn theo quy định - yếu tố quan trọng để triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới. Việc thiếu phòng thí nghiệm, phòng thực hành khiến các tiết học trở nên khô khan, chủ yếu dừng lại ở lý thuyết, ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu và phát triển toàn diện của học sinh.
Bên cạnh đó, nhà trường gần như chưa có sân chơi, bãi tập đúng nghĩa, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức các hoạt động thể dục - thể thao, vốn là một phần quan trọng trong việc phát triển thể chất và kỹ năng sống cho học sinh. Trong điều kiện học tập căng thẳng, việc thiếu không gian vận động càng khiến đời sống học đường của các em trở nên đơn điệu, thiếu cân bằng.
Qua trao đổi trực tiếp với học sinh, đa số các em đều bày tỏ mong muốn nhà trường sớm được đầu tư, hoàn thiện cơ sở vật chất để có không gian học tập, sinh hoạt rộng rãi hơn. Nguyện vọng giản dị ấy cũng là tiếng nói chung của hơn 800 học sinh đang theo học tại đây.
Trước thực trạng đó, nhà trường và địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm cải thiện điều kiện cơ sở vật chất. Hiện, một khu nhà bán trú 4 tầng đang được xây dựng, kỳ vọng góp phần giảm áp lực về chỗ ở cho học sinh. Tuy nhiên, công trình vẫn cần thời gian để hoàn thiện và đưa vào sử dụng. Ngay cả khi công trình này hoàn thành, nhiều hạng mục khác như phòng học bộ môn, sân chơi, bãi tập vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Được biết, chính quyền địa phương đã kiến nghị các cơ quan chuyên môn và cấp tỉnh xem xét phương án bố trí, sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, nhằm bảo đảm điều kiện bán trú cũng như nâng cao chất lượng dạy và học trên địa bàn. Đây được xem là giải pháp trước mắt để giảm áp lực về quy mô học sinh, đồng thời phù hợp hơn với điều kiện cơ sở vật chất hiện có.
Tuy nhiên, về lâu dài, bài toán cơ sở vật chất của nhà trường cần được giải quyết đồng bộ. Việc đầu tư xây dựng thêm phòng học kiên cố, phòng bộ môn đạt chuẩn, khu nội trú đảm bảo điều kiện sinh hoạt, cùng với hệ thống sân chơi, bãi tập là những yêu cầu mang tính cấp bách. Không chỉ là vấn đề về hạ tầng, đây còn là yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018 với nhiều yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học.
Trước những khó khăn hiện hữu, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời từ các cấp, ngành và toàn xã hội nhằm tháo gỡ những vướng mắc về cơ sở vật chất của nhà trường. Chỉ khi điều kiện học tập được cải thiện, thầy và trò nơi đây sẽ có thêm động lực để vượt qua khó khăn, nâng cao chất lượng dạy và học. Qua đó, góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa vùng cao và vùng thuận lợi, tạo cơ hội phát triển công bằng cho học sinh dân tộc thiểu số.
