LCĐT - Văn Bàn là huyện có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú và trữ lượng lớn nhất tỉnh. Đó là mỏ sắt Quý Sa với trữ lượng thứ nhì toàn quốc (ước tính 120 triệu tấn); mỏ apatít, mỏ vàng tại các xã Minh Lương, Nậm Xây, Nậm Xé; quặng fenspat tại thị trấn Khánh Yên và xã Làng Giàng; mỏ đá - cát và vật liệu xây dựng rải rác ở một số nơi. Do đặc thù địa hình, tình hình kinh tế - xã hội và đặc biệt là giá trị kinh tế của các loại khoáng sản đang tăng cao khiến nguy cơ xảy ra các vụ, việc vi phạm khai thác khoáng sản ngày càng rõ rệt. Để quản lý tốt nguồn tài nguyên khoáng sản của quốc gia, thời gian qua, ngành tài nguyên và môi trường huyện mà hạt nhân là Phòng Tài nguyên và Môi trường đã tích cực tham mưu và chủ động thực hiện đồng bộ các giải pháp hữu hiệu về quản lý tài nguyên.
Chúng tôi hẹn gặp ông Nguyễn Huy Việt, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Văn Bàn khi ông cùng các cán bộ vừa có chuyến khảo sát, nắm tình hình quản lý, bảo vệ khoáng sản tại khu vực vùng đệm mỏ vàng Minh Lương. Ông Việt cho biết, hằng năm, nhất là trước mùa mưa bão, Phòng Tài nguyên và Môi trường lại phối hợp với các cơ quan chuyên môn của huyện, chính quyền các xã đẩy mạnh việc nắm tình hình, đẩy đuổi các đối tượng khai thác vàng trái phép ra khỏi địa bàn và giải tỏa, truy quét các điểm nóng về khai thác vàng gốc dạng “thổ phỉ” tại các xã Minh Lương, Nậm Xé và Nậm Xây. Riêng năm 2016, đơn vị đã tham mưu cho UBND huyện tổ chức 3 đợt kiểm tra, truy quét các đối tượng khai thác vàng trái phép tại các khu vực rừng Xanh, rừng Vầu, Nà Khà, Nậm Liệp, Hổi Pé, Pú Mẹo, Bãi Đá thuộc xã Minh Lương và khu vực Cột Cờ thuộc xã Nậm Xé, khu vực Mà Sa Phìn thuộc xã Nậm Xây. Với các điểm chưa giao cho doanh nghiệp, sau mỗi đợt truy quét, ngành chuyên môn của huyện đã lập biên bản bàn giao mặt bằng cho UBND xã quản lý, bảo vệ.
Thực hiện Đề án của Huyện ủy Văn Bàn về "Tăng cường công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu trên địa bàn huyện Văn Bàn", trong năm 2017 và những tháng đầu năm 2018, việc quản lý nguồn tài nguyên khoáng sản của huyện Văn Bàn đã tập trung vào việc đẩy đuổi và xử lý các chủ tàu cuốc neo đậu trái phép phương tiện, thiết bị trên sông Hồng thuộc địa phận xã Tân An, Tân Thượng. Trong đó, đã phối hợp xử lý 1 tàu cuốc VS 36 của Công ty TNHH Thanh Bình Electric có trụ sở ở ngoại tỉnh. Cùng với đó là kiểm tra định kỳ và kiểm tra chuyên đề các doanh nghiệp được cấp phép khai thác khoáng sản trên địa bàn. Kết quả, đã xử lý hành chính một số doanh nghiệp chưa thực hiện thủ tục pháp lý về hoạt động khai thác khoáng sản, nhất là thủ tục thiết kế kỹ thuật được các cấp thẩm quyền phê duyệt và báo cáo định kỳ về hoạt động của doanh nghiệp. Về quản lý mỏ vàng gốc, trong năm 2017, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện đã tham mưu cho cấp trên tổ chức 2 đợt truy quét các đối tượng khai thác vàng trái phép. Hầu hết các tụ điểm khai thác vàng gốc dạng “thổ phỉ” tại các xã Minh Lương, Nậm Xé và Nậm Xây đã bị giải tỏa qua các đợt cao điểm truy quét, tuy nhiên, do đặc thù địa hình phức tạp, địa bàn rộng, lực lượng thường trực thiếu, nên các đối tượng khai thác vàng trái phép vẫn lén lút hoạt động trở lại sau khi lực lượng chức năng rút đi. Do vậy, ngành tài nguyên môi trường đã tham mưu cho UBND huyện chỉ đạo các cơ quan, doanh nghiệp được giao bảo vệ mỏ nêu cao hơn nữa trách nhiệm quản lý, có sự phối hợp tốt hơn với chính quyền cơ sở trong việc nắm tình hình, xây dựng các phương án bảo vệ nguồn khoáng sản. Thực tế cho thấy, với diện tích mỏ được giao, doanh nghiệp quản lý, bảo vệ rất tốt nhưng việc khai thác khoáng sản trái phép có thể diễn ra ở ngay vùng giáp ranh, nên việc tham mưu là bổ sung phạm vi trách nhiệm bảo vệ mỏ đối với các doanh nghiệp.
Hoạt động quản lý tài nguyên khoáng sản tại huyện Văn Bàn trong những năm qua cơ bản thuận lợi, ngoại trừ khu vực mỏ vàng gốc tại các xã Minh Lương, Nậm Xé và Nậm Xây. Việc tăng cường đẩy đuổi đối tượng, truy quét điểm nóng trước mỗi mùa mưa bão không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn được tiến hành thường xuyên của ngành tài nguyên và môi trường địa phương, mà còn góp phần hạn chế các rủi ro, tệ nạn, tai nạn đáng tiếc xảy ra.
