Đây là sự kiện có ý nghĩa chính trị - khoa học quan trọng do Đảng ủy Quốc hội phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026).
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và đồng chủ trì Hội thảo cùng các đồng chí: Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; Mai Văn Chính, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ.
Dự Hội thảo có nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng; các Ủy viên Trung ương Đảng, các Phó Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Đức Hải, Trần Quang Phương, Vũ Hồng Thanh, Lê Minh Hoan; các đồng chí nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, các Ủy viên, nguyên Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội...
Hiện thân cho ý chí, sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, nhìn lại 80 năm qua, từ Quốc dân Đại hội Tân Trào - tiền thân của Quốc hội Việt Nam - đến sự ra đời của Quốc hội khóa 1 và trải qua 15 nhiệm kỳ, Quốc hội luôn đồng hành cùng dân tộc, quyết định những vấn đề trọng đại, theo ý chí và nguyện vọng của nhân dân; thực hiện tốt chức năng lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; ban hành 5 bản Hiến pháp; 567 luật, 236 pháp lệnh và hàng nghìn nghị quyết, tạo cơ sở pháp lý quan trọng phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, xây dựng hệ thống chính trị, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, củng cố quốc phòng, an ninh, đối ngoại, bảo đảm việc thực hiện quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cả dân tộc đang quyết tâm thực hiện thành công mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Thực tiễn đất nước đang đặt ra những vấn đề cấp bách cần giải quyết, nhân dân đang mong chờ và kỳ vọng vào những quyết sách của Đảng, Nhà nước, đòi hỏi Quốc hội phải tiếp tục đổi mới toàn diện, đổi mới cách nghĩ, cách làm, nâng cao năng lực lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.
Trong bối cảnh đó, việc trao đổi, thảo luận, tổng kết, đánh giá thực tiễn đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội qua 80 năm qua, xác định những thành tựu đạt được, những hạn chế, bất cập và đề xuất, kiến nghị các giải pháp nhằm tiếp tục đổi mới tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn mới là yêu cầu cấp thiết, khách quan.
“Đó là định hướng quan trọng để Quốc hội tiếp tục đồng hành cùng dân tộc, tiến bước vững chắc trong kỷ nguyên mới”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định.
Phát biểu tại Hội thảo, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú gợi mở một số nội dung để hội thảo tập trung nghiên cứu. Thứ nhất, phải bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện của Đảng đối với Quốc hội.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp, đáp ứng các yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Thứ ba, cần nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả của các quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội.
Thứ tư, chú trọng hoàn thiện cơ chế bầu cử, công tác doanh nghiệp, nâng cao chất lượng hoạt động của đại biểu Quốc hội, quan tâm bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, đảm bảo điều kiện hoạt động, nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của đại biểu Quốc hội.
Thứ năm, tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại của Quốc hội, góp phần khẳng định vai trò, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Quốc hội cần có tâm thế mới, vị thế mới, tư duy và cách tiếp cận mới trong việc hoàn thiện chính sách pháp luật về đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Thứ sáu, kiện toàn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh chuyển đổi số hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, nâng cao năng lực các cơ quan tham mưu, giúp việc của Quốc hội.
Phát biểu đề dẫn tại Hội thảo, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh, ngày 6-1-1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã đi vào lịch sử dân tộc như một mốc son chói lọi, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội do nhân dân làm chủ.
Là hiện thân cho ý chí, sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc, Quốc hội là đại diện rộng rãi cho mọi tầng lớp nhân dân. Mỗi quyết định của Quốc hội là sự thể hiện ý chí và nguyện vọng của nhân dân, luôn nhằm bảo đảm cao nhất lợi ích của quốc gia, dân tộc.
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, Quốc hội khóa XV đã khẳng định vị thế là chủ thể sáng tạo thể chế, kiến tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho những quyết sách chiến lược mang tính đột phá cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng đề nghị các đại biểu, nhà khoa học thảo luận các nhóm chủ đề trọng tâm, như: Tổng kết và làm sâu sắc hơn giá trị lịch sử và ý nghĩa quan trọng của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên; tổng kết thực tiễn 80 năm hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử...
Phân tích, làm rõ vai trò của Quốc hội trong việc thể chế hóa Cương lĩnh, nghị quyết của Đảng, thực hiện chức năng lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia; rút ra những bài học kinh nghiệm sâu sắc trong đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội, vai trò của Chủ tịch Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội qua các chặng đường phát triển của đất nước.
Đề xuất định hướng và giải pháp đổi mới hoạt động Quốc hội trong bối cảnh mới, để Quốc hội Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan đại diện tập trung nhất ý chí, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, xứng tầm là thiết chế dẫn dắt, kiến tạo sự phát triển, thể hiện khát vọng Việt Nam hùng cường, dân chủ, văn minh, đồng hành cùng cả dân tộc tự tin, tự cường, vững bước trong kỷ nguyên mới.
Quốc hội không ngừng phát triển, xây dựng vị thế vững chắc trong lòng nhân dân
Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã tham luận nhiều nội dung quan trọng, khẳng định vai trò của Quốc hội đồng hành và kiến tạo trong suốt 80 năm hình thành và phát triển.
Với tham luận “Sự lãnh đạo toàn diện của Đảng xuyên suốt 80 năm hình thành và phát triển Quốc hội Việt Nam”, GS.TS Tạ Ngọc Tấn, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đề cập đến các định hướng giải pháp đổi mới tổ chức, hoạt động của Quốc hội, trong đó nhấn mạnh, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội là một trong những nội dung quan trọng trong quá trình cải cách thể chế, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.
Cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quốc hội theo hướng đồng bộ, hiệu quả, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.
Qua thực tế hoạt động giám sát qua các nhiệm kỳ, đại diện Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội đã đề cập đến phương hướng đổi mới để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI và các khóa tiếp theo. Trong đó, cần phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện và trực tiếp của Đảng; đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng hoạt động giám sát của Quốc hội.
Xác định xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật và kiểm tra, giám sát việc tổ chức thi hành pháp luật nói chung và pháp luật về hoạt động giám sát nói riêng là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, thường xuyên... Hoạt động giám sát Quốc hội phải gắn chặt với thực tiễn và tiếng nói của người dân, trong đó cần tăng cường khảo sát tại cơ sở, lắng nghe ý kiến từ thực tiễn, từ cử tri và cộng đồng doanh nghiệp để phản ứng đúng điểm nóng, đúng điểm nghẽn của nền kinh tế - xã hội, từ đó đề xuất xác đáng và sát thực tế...
Thảo luận tại Hội thảo, GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội nhấn mạnh, 80 năm qua là chặng đường đầy vinh quang và thử thách. Quốc hội ngày càng thực hiện tốt hơn vai trò của mình, nhất là vai trò là người đại diện cho nhân dân. Hy vọng với đà này, Quốc hội sẽ hoạt động tốt hơn, hiệu quả hơn.
Trong khi đó, GS.TS Trần Ngọc Đường, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội kiến nghị Quốc hội cần tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp. Còn với hoạt động giám sát - đây là kênh rất quan trọng để kiểm soát quyền lực có hiệu quả ở tầm vĩ mô. Mong rằng Quốc hội đổi mới tư duy hơn nữa, hoạt động giám sát phải chủ động gợi mở, tìm giải pháp, góp phần thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, kiến tạo để đất nước phát triển.
Bế mạc hội thảo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, các ý kiến phát biểu, thảo luận tại hội thảo có nội dung rất phong phú, có giá trị lý luận và thực tiễn cao, phản ánh sâu sắc chặng đường 80 năm hình thành, phát triển của Quốc hội Việt Nam. Qua đó có thể thấy, sự ra đời của Quốc hội là thành quả đấu tranh cách mạng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Quá trình hình thành và sự ra đời của Quốc hội là kết tinh của sự lựa chọn đúng đắn, kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước với những giá trị phổ quát của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân và quy luật phát triển của lịch sử.
Quốc hội luôn là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân tộc; Quốc hội của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Qua 15 nhiệm kỳ, Quốc hội đã không ngừng phát triển, xây dựng vị thế vững chắc trong lòng nhân dân.
Quốc hội là cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, luôn được khẳng định một cách nhất quán và xuyên suốt trong Cương lĩnh của Đảng, được thể chế hóa trong các bản Hiến pháp và hệ thống pháp luật của nước ta.
Bảo đảm và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định để Quốc hội hoàn thành tốt trọng trách của mình. Quốc hội luôn nắm vững và vận dụng đúng đắn đường lối, quan điểm và các chủ trương của Đảng vào các hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, đáp ứng nguyện vọng của cử tri, nhân dân, doanh nghiệp.
Sự phát triển của Quốc hội là một quá trình liên tục kế thừa, không ngừng đổi mới và hoàn thiện cả về tổ chức và hoạt động, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của mỗi giai đoạn cách mạng. Kinh nghiệm thực tiễn của Quốc hội khóa trước luôn là bài học quý giá cho việc kiện toàn, củng cố, đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động Quốc hội khóa sau.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, chặng đường tiếp theo, cần tiếp tục xây dựng Quốc hội thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân; phát huy tính dân chủ xã hội chủ nghĩa, đề cao tính pháp quyền, hiện đại, chuyên nghiệp, khoa học, công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội. Đổi mới tư duy, hoàn thiện phương thức và quy trình xây dựng pháp luật bảo đảm tính chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời, hiệu quả; nâng cao năng lực, trách nhiệm, chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước; phát huy vai trò giải thích pháp luật của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
