Thời gian qua, việc triển khai các thủ tục hành chính theo mô hình “phi địa giới” thực sự trở thành giải pháp mang tính cách mạng, phá bỏ rào cản về không gian và khoảng cách, đặc biệt là ở những vùng có địa hình phức tạp như tỉnh Lào Cai.
Khái niệm “phi địa giới thủ tục hành chính” không chỉ đơn thuần là việc số hóa hồ sơ mà là sự thay đổi toàn diện về tư duy và phương thức làm việc; người dân và doanh nghiệp có thể thực hiện các thủ tục hành chính tại bất kỳ điểm giao dịch công nào, không bị giới hạn bởi địa giới hành chính của nơi cư trú hoặc nơi có tài sản. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra môi trường hành chính công bằng, minh bạch, thuận tiện và giảm thiểu tối đa chi phí xã hội…
Đối với Lào Cai, bối cảnh thực tiễn đặt ra những thách thức riêng biệt. Là tỉnh miền núi, địa hình chủ yếu là đồi núi, giao thông đi lại khó khăn, đặc biệt tại các xã vùng cao. Mặc dù có tiềm năng phát triển lớn nhưng rào cản về hành chính, đặc biệt là sự xa xôi, cách trở giữa các xã với trung tâm tỉnh luôn là trở ngại lớn đối với người dân và doanh nghiệp. Việc di chuyển để giải quyết thủ tục hành chính có thể mất cả ngày, kèm theo chi phí không nhỏ. Do đó, việc áp dụng mô hình "phi địa giới" không chỉ là giải pháp cải cách mà còn là yêu cầu bức thiết để nâng cao chất lượng cuộc sống và môi trường đầu tư kinh doanh…
Nhận thức rõ tầm quan trọng của cải cách hành chính, tỉnh Lào Cai đã sớm ban hành các nghị quyết, kế hoạch cụ thể để triển khai mô hình "phi địa giới", đặc biệt là ban hành Quyết định số 587/QĐ-UBND ngày 24/7/2025 phê duyệt danh mục 143 thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của các sở, ban, ngành, UBND cấp xã trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
Để hiện thực hóa chủ trương này, tỉnh đã đặc biệt tập trung vào ba trụ cột chính: Thể chế, công nghệ và con người.
Về thể chế, Lào Cai đã chủ động rà soát, điều chỉnh các quy định nội bộ để tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho việc thực hiện các thủ tục hành chính liên thông; việc thống nhất quy trình, biểu mẫu, đồng bộ dữ liệu giữa các cấp, các ngành được ưu tiên hàng đầu.
Về công nghệ, Lào Cai là một trong những tỉnh đi đầu trong việc đầu tư xây dựng hạ tầng số. Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và sau đó là các trung tâm cấp cơ sở được trang bị hiện đại, kết nối đồng bộ với hệ thống thông tin của các sở, ban, ngành và của quốc gia. Các nền tảng số được phát triển, giúp người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu tiến độ và nhận kết quả qua bưu điện hoặc ngay tại các điểm giao dịch công thuận tiện nhất. Tỉnh cũng đã nhanh chóng triển khai hệ thống “một cửa điện tử liên thông”, tích hợp dữ liệu dân cư, doanh nghiệp, đất đai... nhằm giảm thiểu việc phải đi lại nhiều lần và nộp nhiều loại giấy tờ khác nhau.
Về con người, tỉnh đặc biệt chú trọng đào tạo, nâng cao trình độ của cán bộ, công chức làm việc tại các trung tâm hành chính công. Các cán bộ được trang bị kiến thức về công nghệ thông tin, kỹ năng giao tiếp và tinh thần phục vụ. Việc công khai, minh bạch quy trình, thời gian giải quyết thủ tục hành chính cũng được thực hiện triệt để, tạo niềm tin cho người dân và doanh nghiệp.
Một trong những mô hình sáng tạo của Lào Cai là việc triển khai các điểm tiếp nhận và trả kết quả thủ tục hành chính ở cấp xã, thậm chí là ở các thôn, bản vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Người dân có thể nộp hồ sơ tại điểm gần nhất mà không cần phải vượt qua hàng chục km để đến trung tâm xã hay trung tâm tỉnh. Điều này đã thực sự biến lý thuyết “phi địa giới” thành hành động cụ thể, hữu hình…
Kể từ khi triển khai Quyết định 587, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh đã tiếp nhận tổng số 10.455 thủ tục hành chính, trong đó 9.656 hồ sơ trực tuyến, 54 hồ sơ tiếp nhận phi địa giới và 745 hồ sơ tiếp nhận trực tiếp.
Đồng chí Trần Trí Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Lào Cai chia sẻ: Kết quả từ việc thực hiện "phi địa giới thủ tục hành chính" tại Lào Cai đã vượt xa kỳ vọng, thể hiện rõ qua ba khía cạnh chính: giảm chi phí xã hội, nâng cao sự hài lòng và cải thiện môi trường đầu tư. Điều đó thể hiện quyết tâm chính trị cao, sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt từ Tỉnh ủy, UBND tỉnh. Đây là yếu tố then chốt, tạo ra động lực và sự đồng thuận từ các cấp, các ngành.
Cùng với đó, chúng ta đã xây dựng được nền tảng công nghệ hiện đại, đồng bộ, tích hợp triển khai thành công mô hình phi địa giới; công tác đào tạo, nâng cao nhận thức, kỹ năng cho cả cán bộ và người dân cũng là yếu tố quyết định để mô hình đi vào thực chất và bền vững...
Chị Phạm Thị Xuân Hương, thường trú ở phường Yên Bái chia sẻ: "Tôi vừa thực hiện nộp hồ sơ xin cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất qua Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh, thấy rất thuận lợi và được các cán bộ chuyên môn hướng dẫn rất chi tiết, cụ thể, không vướng mắc gì. Kể từ khi tỉnh thực hiện cải cách thủ tục hành chính, những người dân như chúng tôi được hưởng lợi rất nhiều, vừa không mất thời gian vừa tiết kiệm được chi phí di chuyển".
Việc thực hiện "phi địa giới thủ tục hành chính" ở tỉnh Lào Cai không chỉ là nỗ lực cải cách hành chính đơn thuần mà còn là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn và quyết tâm của địa phương trong việc xây dựng nền hành chính phục vụ, kiến tạo và phát triển. Những thành công đã đạt được chứng minh rằng, dù ở một tỉnh miền núi với nhiều khó khăn về địa hình và xã hội, việc áp dụng công nghệ và thay đổi tư duy vẫn có thể tạo ra những đột phá mạnh mẽ, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.
