Từ chiếc điện thoại nhỏ, những sản phẩm vốn quen thuộc trong căn bếp, trên nương đồi, bản làng Lào Cai đang tìm đường đến với người tiêu dùng ở những thị trường xa hơn. Livestream không chỉ mở thêm kênh bán hàng mà còn thay đổi cách quảng bá nông sản, sản phẩm OCOP và câu chuyện văn hóa địa phương. Nhưng khi hàng hóa bước lên không gian số, yêu cầu về nguồn gốc, chất lượng, thông tin quảng bá và trách nhiệm của người bán cũng trở nên khắt khe hơn.
Khi đặc sản địa phương "lên sóng"
Trước đây, để một sản phẩm vùng cao đến được tay người tiêu dùng ngoài tỉnh, người sản xuất thường phải thông qua thương lái, hội chợ, cửa hàng hoặc các kênh phân phối truyền thống. Ngày nay, chỉ với một chiếc điện thoại, khoảng cách ấy được rút ngắn đáng kể.
Tại Lào Cai, livestream bán hàng không còn là câu chuyện mới. Các hợp tác xã, hộ sản xuất, kinh doanh đã từng bước sử dụng Facebook, TikTok, YouTube và các nền tảng thương mại điện tử để giới thiệu sản phẩm. Những phiên bán hàng trực tuyến được tổ chức ngày càng bài bản hơn, từ chuẩn bị sản phẩm, hình ảnh đến cách giới thiệu, tương tác với khách hàng.
Ngày 13/9/2026, phiên Mega Livestream quảng bá sản phẩm OCOP Lào Cai trên TikTok, Shopee và Facebook, với sự tham gia của khoảng 50 KOL, KOC và nhà sáng tạo nội dung, đã đưa 14 sản phẩm đặc trưng của tỉnh "lên sóng". Hơn 2.000 sản phẩm được bán ra, doanh thu đạt khoảng 250 triệu đồng.
Những con số này cho thấy sản phẩm vùng cao có thêm cơ hội tiếp cận thị trường nếu biết tận dụng các công cụ số.
Đằng sau mỗi phiên livestream không chỉ là câu chuyện bán được bao nhiêu đơn hàng mà còn là cơ hội để người tiêu dùng hiểu thêm về nơi sản phẩm được làm ra, câu chuyện của người sản xuất và những nét văn hóa của vùng đất.
Chị Đinh Thị Oanh, phường Trung Tâm, cho biết mục tiêu xây dựng kênh bán hàng là đưa những sản phẩm do đồng bào Thái Mường Lò làm ra đến với nhiều gia đình Việt Nam. Với chị, niềm tin bắt đầu từ chính sản phẩm được gia đình làm và sử dụng hằng ngày trong nhiều năm qua, trước khi đưa ra thị trường.
Cách làm ấy cho thấy, hiệu quả của livestream không chỉ phụ thuộc vào kỹ năng giới thiệu của người bán mà trước hết phải bắt đầu từ chất lượng sản phẩm và niềm tin của khách hàng.
Kể câu chuyện để nâng giá trị sản phẩm
Một cách làm đáng chú ý là của Hợp tác xã Trà Shan tuyết Phình Hồ. Với mong muốn nâng cao giá trị cây chè Shan tuyết cổ thụ quê hương, Sùng A Tủa cùng các thành viên hợp tác xã từng bước đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.
Tủa không chỉ quay video giới thiệu, bán chè mà còn ghi lại cuộc sống của người dân vùng cao, những cây chè cổ thụ trên núi và quá trình làm ra sản phẩm. Những hình ảnh mộc mạc ấy đã thu hút hàng triệu lượt xem, đưa trà Shan tuyết Phình Hồ đến với nhiều người hơn.
“Em muốn đưa chè Shan tuyết của quê mình đến với nhiều người hơn. Nhưng muốn bán được lâu dài thì trước hết chè phải ngon, phải giữ được chất lượng của cây chè cổ thụ. Em cũng muốn kể cho mọi người biết nguồn gốc cũng như cách làm chè của người dân nơi đây”, Sùng A Tủa chia sẻ.
Hiệu quả của cách làm này không chỉ thể hiện qua lượt xem. Từ đầu năm đến nay, hợp tác xã đã giữ giá và bao tiêu toàn bộ nguyên liệu cho các hộ thành viên. Sản lượng chè thành phẩm đạt khoảng 3 tấn, trong đó 2,5 tấn đã được bán lẻ ra thị trường.
Câu chuyện ở Phình Hồ cho thấy, khi người sản xuất biết đưa lợi thế về sản phẩm, vùng nguyên liệu và văn hóa vào nội dung trên không gian số, đặc sản địa phương sẽ có thêm cơ hội tiếp cận thị trường ngoài các kênh phân phối truyền thống.
Từ kỹ năng bán hàng đến trách nhiệm người bán
Sự phát triển của livestream đang đặt ra những yêu cầu mới về kỹ năng đối với nông dân, hợp tác xã và hộ kinh doanh. Không ít người trước đây chỉ quen với sản xuất thì nay phải học cách đứng trước máy quay, giới thiệu sản phẩm, trả lời bình luận, chốt đơn, đóng gói và chăm sóc khách hàng.
Tại Ngày hội Khởi nghiệp số tỉnh Lào Cai năm 2026, hoạt động livestream thực chiến được tổ chức nhằm giúp các chủ thể khởi nghiệp tiếp cận phương thức quảng bá, bán hàng hiện đại. Nhiều sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng được giới thiệu đến khách hàng trong và ngoài tỉnh.
Với Lào Cai, không gian số còn tạo điều kiện để các sản phẩm gắn với quảng bá văn hóa, du lịch địa phương. Một gói chè, lọ tương ớt, túi gạo hay sản phẩm chế biến từ nông sản khi được giới thiệu cùng câu chuyện về vùng nguyên liệu, quá trình sản xuất, tập quán văn hóa và con người phía sau sản phẩm sẽ giúp khách hàng hiểu rõ hơn về giá trị của hàng hóa.
Ông Nguyễn Trấn - Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử cho rằng, việc đào tạo kiến thức pháp luật và kỹ năng livestream giúp người bán hiểu rõ hơn những quy định cần tuân thủ, đồng thời biết cách giới thiệu câu chuyện về văn hóa, di sản và sản phẩm địa phương đến đông đảo công chúng.
Chuyển đổi số trong tiêu thụ nông sản vì thế không đơn thuần là đưa hàng hóa lên mạng mà còn đòi hỏi người sản xuất, kinh doanh thay đổi cách tiếp cận thị trường, chủ động giới thiệu sản phẩm và xây dựng thương hiệu.
Lên sóng phải giữ chữ tín
Khi cơ hội tiếp cận khách hàng càng lớn, trách nhiệm của người bán càng cao và yêu cầu quản lý ngày càng khắt khe hơn. Không gian mạng cho phép thông tin về một sản phẩm nhanh chóng tiếp cận số lượng lớn người tiêu dùng, nhưng thông tin thiếu chính xác cũng có thể lan truyền nhanh chóng.
Theo ông Nguyễn Trấn, một trong những nguyên nhân dẫn đến vi phạm trong hoạt động livestream là nhiều người bán chưa am hiểu đầy đủ các quy định của pháp luật. Vì vậy, cùng với đào tạo kỹ năng bán hàng, việc phổ biến kiến thức pháp luật là yêu cầu thiết thực.
Đây cũng là vấn đề cần được quan tâm khi thúc đẩy thương mại điện tử đối với nông sản và sản phẩm OCOP. Người bán cần minh bạch thông tin về nguồn gốc, chất lượng, công dụng, giá cả của sản phẩm; người tham gia quảng bá, KOL, KOC cũng cần ý thức trách nhiệm đối với nội dung mình truyền tải.
Một đơn hàng có thể mang lại doanh thu tức thời, nhưng thông tin thiếu chính xác có thể ảnh hưởng đến uy tín của sản phẩm, cơ sở sản xuất và niềm tin của người tiêu dùng.
Tỉnh đang từng bước tạo thêm điều kiện cho hoạt động này. Chính sách xúc tiến thương mại của Lào Cai đã có cơ chế hỗ trợ hoạt động livestream quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc sản và nông sản.
Để những phiên livestream không chỉ mang tính thời điểm mà trở thành kênh bán hàng hiệu quả, lâu dài, sản phẩm cần bảo đảm chất lượng trước khi "lên sóng"; chủ thể sản xuất phải chủ động về sản lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc và khả năng giao hàng; người bán cần coi uy tín là yếu tố quan trọng trong xây dựng thương hiệu và giữ chân khách hàng.
Livestream đang mở thêm một cánh cửa thị trường cho nông sản Lào Cai. Nhưng để đi xa trên không gian số, phía sau mỗi màn hình phải là sản phẩm bảo đảm chất lượng, thông tin trung thực và trách nhiệm của người bán.
Từ nương đồi, bản làng đến không gian số, hành trình của một sản phẩm vì thế không dừng lại ở chuyện “lên sóng”, mà hướng tới xây dựng niềm tin, tạo dựng thương hiệu và đưa giá trị sản vật Lào Cai đến với nhiều người tiêu dùng hơn.
