Giá trị nghệ thuật trong trang phục người Dao quần trắng

Dân tộc Dao quần trắng trên địa bàn tỉnh Yên Bái có lối sống và văn hóa cực kỳ độc đáo, là một trong những mảnh ghép làm nên sự đa dạng trong sắc màu văn hóa các dân tộc Việt Nam. Cùng với nhiều phong tục, tập quán lâu đời giàu bản sắc, trang phục truyền thống của người Dao quần trắng mang màu sắc riêng biệt, không pha trộn với bất cứ dân tộc nào, là sản phẩm kết tinh những tinh hoa văn hóa được người phụ nữ sáng tạo và không ngừng hoàn thiện phù hợp với điều kiện tự nhiên nơi người Dao quần trắng sinh sống, thị hiếu tộc người và đạt giá trị thẩm mỹ cao.
Nếu người Dao đỏ thể hiện nét văn hóa qua bộ trang phục chủ yếu là màu đỏ và ở nhà đất, thì người Dao quần trắng ở nhà sàn và nhận ra ngay bởi chiếc quần trắng không lẫn với nhóm Dao nào khác. Về cơ bản trang phục của người Dao quần trắng gồm có: trang phục của nữ giới, trang phục của nam giới, trang phục trẻ em, trang phục của thầy cúng, trang phục cô dâu, chú rể, trang phục đám ma. Mỗi bộ trang phục lại được tạo hình và trang trí theo những phong cách riêng, độc đáo mang đậm dấu ấn của tộc người.
Bà Hoàng Thị Cửu - thôn Đồng Tý, xã Phúc An, huyện Yên Bình cho biết: "Đối với phụ nữ Dao quần trắng, một trong những kỹ năng quan trọng nhất cần học là may vá. Các em bé gái ngay từ lúc lên 10 đã được các bà, các mẹ dạy thêu thùa, khâu vá, chỉ dạy cho những đường kim, mũi chỉ từ đơn giản nhất đến những kỹ thuật khó, tinh xảo để khi lớn lên có thể may những bộ trang phục truyền thống cho bản thân, chồng và con cái”. Để làm nên bộ trang phục của người Dao quần trắng thì trải qua rất nhiều quy trình như: trồng cây bông, dệt vải và nhuộm vải, cắt may, tạo hình trang trí, nghệ thuật trang trí trên trang phục.
Đối với bộ y phục của nữ giới Dao quần trắng có: Khăn đội đầu, áo dài, yếm, quần, xà cạp, thắt lưng, dây quấn cổ (dây tơ hồng). Mỗi bộ phận cấu thành bộ y phục nữ giới đều được thêu hoa văn, ghép vải để trang trí rất cầu kỳ. Các hoa văn trang trí trên trang phục của người Dao quần trắng được lấy cảm hứng từ thiên nhiên, con người, sinh hoạt tín ngưỡng, lao động sản xuất và mang giá trị biểu tượng sâu sắc thể hiện nhân sinh quan, thế giới quan cua tộc người. Mỗi loại hoa văn được đưa vào trang phục đều mang các ý nghĩa biểu tượng riêng, gửi gắm tâm tư tình cảm, ước vọng về một cuộc sống tươi đẹp, hạnh phúc, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, nhớ về tổ tiên, nguồn cội. 
Áo dài của phụ nữ người Dao quần trắng có màu chàm, may theo kiểu xẻ ngực, không có cúc, dài chấm đầu gối, tay áo rộng, có trang trí đường viền. Áo dài được mặc với chiếc yếm thêu. Ở thân áo chỉ thêu điểm một vài họa tiết nơi ngang thân và góc tà. Nẹp cổ áo nhỏ được thêu hai đường song song bằng chỉ đỏ, nẹp hai thân trước từ cổ áo tới viền tà áo dưới bằng vải trắng, đỏ hoặc xanh được may đối nhau. Gấu áo, tay áo và nẹp tà được may bằng chỉ trắng. Áo có hai loại áo cho người già và áo cho người trẻ. Đối với áo cho người già từ tuổi trung niên trở lên sẽ có họa tiết hoa văn thêu trên áo nhỏ hơn một chút so với hoa tiết hoa văn trên áo người trẻ tuổi.
Người Dao quần trắng trong Hội thi đan rọ tôm trong Lễ hội Cầu Mùa
Trang phục của nam giới đơn giản hơn nữ giới gồm: Khăn đội đầu, áo và quần. Áo của nam giới người Dao Quần Trắng gồm hai loại đó là: Áo ngắn để mặc lao động thường ngày và áo dài mặc trong dịp quan trọng như lễ tết, hay cưới hỏi. 
Màu chủ đạo trên trang phục của người Dao quần trắng là màu chàm. Đây là gam màu chủ đạo của bộ trang phục giúp liên kết các màu được trang trí trên trang phục và làm nổi bật các họa tiết hoa văn, trung hòa các màu sắc trang trí. Bên cạnh đó màu chàm cho người mặc cảm giác trầm ấm, hòa đồng với thiên nhiên núi rừng. Màu chàm cũng có tính ứng dụng cao vì trong cuộc sống lao động vất vả, mặc trang phục màu chàm ít để lộ những lấm lem của bùn đất.
Gam màu nhấn được sử dụng để trang trí trên màu nền trong bộ trang phục của người Dao quần trắng là màu đỏ, trắng, đen. Tuy có diện tích nhỏ nhưng, các chi tiết trang trí lại chính là phần hồn của bộ trang phục. Trong bộ trang phục của người Dao quần trắng chi tiết nổi bật nhất là chiếc khăn đội đầu màu đen có hình các ngôi sao 8 cánh, hình các ngôi sao 8 cánh còn xuất hiện hầu như ở khắp các họa tiết trang trí trên vạt áo, ngực áo… 
Điểm nhấn trên trang phục của người Dao quần trắng là dây lưng bằng vải chàm hoặc vải lụa đỏ dài khoảng 1,5m rộng từ 3 - 4cm thêu nhiều họa tiết bằng chỉ đỏ đen vàng. Quần phụ nữ Dao quần trắng dài đến ngang bắp chân, gấu to, cạp rộng. Xà cạp bằng vải thun nhuộm chàm, hai mép viền vải đỏ, quấn từ cổ chân lên tới đầu gối rồi buộc lại. Để trang phục thêm đẹp và hấp dẫn, phụ nữ người Dao quần trắng còn kết hợp với đồ trang sức như đeo vòng cổ, vòng đeo tay, nhẫn hoa tai bằng bạc. Từ giá trị sử dụng đến giá trị nghệ thuật trong trang phục đã phản ánh tư duy thẩm mỹ vô cùng đặc sắc của người Dao quần trắng.
Nghệ nhân ưu tú Hoàng Hữu Định - xã Yên Thành, huyện Yên Bình cho hay: "Hiện nay, một bộ phận người Dao quần trắng đã chuyển sang mặc âu phục trong những ngày thường. Đây cũng là một xu hướng tất yếu của nhiều dân tộc thiểu số bởi tính tiện dụng và phổ biến của âu phục. Tuy nhiên, trong những ngày diễn ra lễ hội, và các nghi lễ quan trọng của gia đình, dòng họ, cộng đồng không ai bảo ai, tất cả người Dao quần trắng đều diện những bộ trang phục truyền thống. Trang phục truyền thống gắn bó như máu thịt, và trở thành một thành tố văn hóa quan trọng của người Dao quần trắng trong quá khứ, hiện tại và tương lai”.
Dù đã có nhiều sự thay đổi, xáo trộn bởi văn hóa hiện đại, nhưng trang phục của người Dao quần trắng Yên Bái vẫn còn giữ nguyên vẹn những giá trị nhân văn trong bức tranh văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Thanh Chi

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Khai mạc Lễ hội mùa hè Sa Pa năm 2026

Tối 29/4, tại trung tâm Khu du lịch Quốc gia Sa Pa (Lào Cai), Lễ hội mùa hè Sa Pa 2026 chính thức khai mạc. Sự kiện diễn ra trong không khí chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước, đồng thời là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kích cầu và quảng bá du lịch của tỉnh Lào Cai.

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ Y Tý đến Hà Nội: Tiếp nối mạch nguồn di sản nhà Hà Nhì

Từ những người thợ Hà Nhì ở thôn Lao Chải, xã Y Tý, Lào Cai trực tiếp tham gia phục dựng, tu sửa ngôi nhà trình tường tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, câu chuyện bảo tồn không chỉ góp phần gìn giữ kiến trúc truyền thống đặc sắc mà còn lan tỏa trách nhiệm bảo vệ, trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc Hà Nhì của Lào Cai qua nhiều thế hệ.

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Khám phá chợ đá quý Lục Yên

Vùng đất ngọc Lục Yên, nơi được mệnh danh là “vương quốc đá quý” của Việt Nam. Đến đây, du khách sẽ lạc vào những gam màu lấp lánh của hàng nghìn viên đá quý trong phiên chợ đặc biệt - chợ đá quý. Phiên chợ mang trong mình những nét văn hóa độc đáo, khiến bất cứ ai ghé thăm cũng không khỏi tò mò và say mê.

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Để mạch nguồn văn hóa Tày vùng Đông Hồ chảy mãi

Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

“Bản giao hưởng hoa hồng” giữa đại ngàn Hoàng Liên – Dấu ấn 10 năm Fansipan

Trong không khí sôi động của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 01/5, Lễ hội Hoa hồng Fansipan 2026 tại Sun World Fansipan Legend đang trở thành tâm điểm thu hút du khách. Với chủ đề “Bản giao hưởng hoa hồng”, sự kiện không chỉ mang đến không gian thưởng lãm rực rỡ mà còn đánh dấu cột mốc 10 năm cáp treo Fansipan đi vào hoạt động - hành trình đưa “Nóc nhà Đông Dương” đến gần hơn với hàng triệu du khách.

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Xã Việt Hồng ra mắt hai câu lạc bộ văn hóa dân gian

Ngày 28/4, Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Ban Quản lý Chương trình Hỗ trợ rừng và Trang trại giai đoạn 2 (FFF II) cùng UBND xã Việt Hồng tổ chức lễ ra mắt Câu lạc bộ văn hóa dân gian Chiến khu Vần và Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Dao thôn 8A. Đây là hoạt động thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển cộng đồng tại địa phương.

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

[Ảnh] "Giữ hồn" nghề làm giấy thủ công ở Nậm Than

Thôn Nậm Than (xã Mường Bo) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Mông. Từ bao đời nay, họ đã biết dùng nguyên liệu tự nhiên để làm giấy với kỹ thuật thủ công. Qua nhiều thế hệ, nghề làm giấy ở Nậm Than vẫn bền bỉ được lưu giữ, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của người dân nơi đây.

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữ gìn bản sắc văn hóa Tày giữa nhịp sống mới

Giữa dòng chảy không ngừng của đời sống hiện đại, khi những giá trị mới len sâu vào từng bản làng vùng cao, câu chuyện giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống không còn là vấn đề của riêng một cộng đồng, mà trở thành mối quan tâm chung trong hành trình phát triển bền vững.

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Khai thác nguồn lực văn hóa dân tộc thiểu số

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Nơi gắn kết âm nhạc và sẻ chia

Mỗi tuần hai buổi, tại một quán cà phê nhỏ ở phường Yên Bái, những người có chung niềm đam mê nghệ thuật lại tụ họp. Họ cùng nhau hát, cùng đàn và chia sẻ tình yêu âm nhạc qua từng giai điệu. Không sân khấu lớn, không ánh đèn rực rỡ, nhưng chính sự giản dị ấy đã tạo nên một không gian nghệ thuật gần gũi, ấm áp. Đây cũng là nơi sinh hoạt quen thuộc của các thành viên Câu lạc bộ Nghệ thuật Tre Xanh, những con người đến với âm nhạc bằng tất cả niềm đam mê và tinh thần gắn kết.

Giữ gìn những nét hoa văn

Giữ gìn những nét hoa văn

Đan lát là một trong những nghề thủ công truyền thống của đồng bào Thái, tạo ra các sản phẩm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang đậm giá trị thẩm mỹ, văn hóa. Dù nghề đan lát thủ công không còn phát triển mạnh như trước, nhưng ở vùng văn hoá Mường Lò vẫn có những người đang âm thầm gìn giữ, trao truyền nét văn hoá độc đáo này cho thế hệ trẻ.

fb yt zl tw