Theo đó, sẽ có những điều chỉnh kịp thời về chính sách cho phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp, hỗ trợ mở rộng đối tượng tham gia; là nền tảng quan trọng để từng bước tiến tới mục tiêu bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân.
Bảo hiểm y tế (BHYT) là một trong những chính sách xã hội lớn, có tính nhân đạo và chia sẻ cộng đồng sâu sắc, được Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo thực hiện từ sớm. Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy, để mở rộng độ bao phủ BHYT, nhất là trong nhóm dân cư yếu thế như người nghèo, cận nghèo, người lao động phi chính thức, học sinh, sinh viên… vẫn còn những “điểm nghẽn” về chính sách. Một trong những nguyên nhân là do chính sách hỗ trợ chưa thật sự bao quát, sát sao đến các nhóm đối tượng cụ thể.
Để hướng đến bao phủ BHYT toàn dân, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT và Chính phủ ban hành Nghị định số 188/2025/NĐ-CP, ngày 1/7/2025, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHYT. Nghị định số 188/2025/NĐ-CP nhằm mục tiêu tháo gỡ, sửa đổi, bổ sung những vướng mắc trong tổ chức thực hiện Luật BHYT; đồng thời, mở rộng các chính sách bao phủ, sát thực tế hơn để người dân tích cực tham gia BHYT.
Nghị định gồm 5 chương với 29 điều, tập trung quy định về đối tượng tham gia BHYT, bổ sung các nhóm đặc thù cũng như sử dụng dữ liệu dân cư quốc gia để xác định hộ nghèo, đúng đối tượng hỗ trợ giúp tránh trùng lặp, sai sót và rút ngắn thời gian xử lý thông tin.
Theo Vụ trưởng BHYT (Bộ Y tế) Trần Thị Trang, một trong những điểm nhấn nổi bật của Nghị định là mở rộng đối tượng tham gia BHYT khi bổ sung nhóm đối tượng mới được ngân sách hỗ trợ, cấp thẻ BHYT, đặc biệt chú trọng đến người yếu thế, người thuộc hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình ở vùng khó khăn, lao động phi chính thức.
Bên cạnh đó, hỗ trợ mức đóng BHYT cho nhóm yếu thế; điều chỉnh mức hỗ trợ đóng BHYT theo hướng linh hoạt, tạo điều kiện cho địa phương có thể bổ sung phần hỗ trợ từ ngân sách địa phương, quỹ phúc lợi hoặc nguồn hợp pháp khác. Nghị định cũng mở rộng phạm vi thanh toán trực tiếp trong trường hợp người tham gia BHYT không kịp làm thủ tục tại cơ sở khám, chữa bệnh ban đầu hoặc cấp cứu ngoài tuyến.
Các quy định cơ chế thanh toán chi phí khám, chữa bệnh cho đối tượng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc các trường hợp bất khả kháng cũng đã giảm thiểu về khoảng cách, thời gian, địa lý, giúp hỗ trợ một cách linh hoạt hơn cho người dân ở những vùng này.
Theo quy định mới, mức hỗ trợ đóng BHYT cho học sinh, sinh viên đã được điều chỉnh tăng tối thiểu từ 30% đến 50% từ ngân sách Nhà nước, nhằm khuyến khích nhóm dân số trẻ này tham gia hệ thống BHYT.
Nghị định đã mở rộng, bổ sung thêm những nhóm đối tượng được ngân sách hỗ trợ toàn bộ hoặc một phần như: người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống; người hiến xác; nạn nhân bom mìn; nghệ nhân nhân dân, ưu tú có thu nhập thấp; công dân sinh sống tại xã an toàn khu cách mạng; người cao tuổi từ 75 tuổi trở lên không có lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội…
Trên bình diện chính sách, Nghị định 188/2025/NĐ-CP là bước tiến dài nhằm tháo gỡ rào cản lớn nhất trong thực hiện mục tiêu BHYT toàn dân khi hỗ trợ chi phí tham gia BHYT nhóm đối tượng người bị tạm giam, người đang chấp hành án… Việc đưa các nhóm đối tượng đặc thù này vào diện ngân sách hỗ trợ đã thể hiện rõ vai trò, chính sách của Đảng, Nhà nước vì dân và gần dân hơn và cũng chính là chìa khóa mở rộng diện bao phủ, để không ai bị “bỏ lại phía sau” do thiếu linh hoạt trong tiếp cận chính sách.
Nghị định 188/2025/NĐ-CP thể hiện quyết tâm chính trị trong việc mở rộng BHYT toàn dân; đồng thời khẳng định cam kết của Đảng và Nhà nước trong thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Với hơn 94% số dân đã tham gia BHYT, mục tiêu bao phủ toàn dân đang đến gần.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn
Nghị định 188/2025/NĐ-CP đã thể hiện sự quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc hoàn thiện hệ thống BHYT toàn dân. Tuy nhiên, thực tế cho thấy còn nhiều khó khăn, thách thức như: Việc xác định đúng đối tượng yếu thế, lập danh sách, thẩm định mức hỗ trợ còn khó khăn khi hệ thống quản lý dữ liệu chưa cập nhật kịp thời; lao động phi chính thức chiếm gần 60% lao động cả nước và các nhóm lao động này phần lớn không có hợp đồng lao động và thu nhập không ổn định…
Trao đổi vấn đề này, bà Trần Thị Trang nêu rõ: Nghị định 188/2025/NĐ-CP đã quy định các điều khoản trong giai đoạn thực hiện sắp xếp, tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp. Cụ thể, người dân tham gia BHYT được cấp có thẩm quyền xác định thuộc đối tượng tham gia BHYT do ngân sách Nhà nước đóng hoặc hỗ trợ mức đóng BHYT trước ngày Nghị định này có hiệu lực (1/7/2025) mà thay đổi đối tượng, tiếp tục được ngân sách Nhà nước hỗ trợ đóng BHYT và được hưởng quyền đã được xác định tại văn bản của cấp có thẩm quyền cho đến khi hết thời hạn hiệu lực hoặc khi xác định lại đối tượng theo văn bản mới.
Nguyên tắc chung là không xóa bỏ hoặc làm gián đoạn hiện có mà tổ chức lại phù hợp với mô hình chính quyền mới, bảo đảm người dân tiếp tục được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng và thuận tiện.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn khẳng định, Nghị định 188/2025/NĐ-CP thể hiện quyết tâm chính trị trong việc mở rộng BHYT toàn dân; đồng thời khẳng định cam kết của Đảng và Nhà nước trong thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Với hơn 94% số dân đã tham gia BHYT, mục tiêu bao phủ toàn dân đang đến gần.
Tuy nhiên, cần tiếp tục tháo gỡ những “điểm nghẽn”, trong đó có nhóm lao động phi chính thức, dân cư chưa đăng ký tạm trú, người dân vùng sâu, vùng xa. Thực tế hiện nay, nhiều lao động tự do chưa tham gia BHYT vì chưa có điều kiện tài chính hoặc thiếu thông tin tiếp cận. Do vậy, các địa phương cần tập trung vào công tác truyền thông để đưa chính sách đến gần người dân.
Tính đến hết tháng 6/2025, toàn quốc có 12.617 cơ sở y tế có tổ chức khám, chữa bệnh BHYT. Tổng cộng đã có 94.730.851 lượt khám, chữa bệnh BHYT, tăng hơn 6,5 triệu lượt so với cùng kỳ năm trước; với số chi BHYT hơn 76 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ lệ 52,43% dự toán chi khám, chữa bệnh trong năm.
