Để tuyến y tế cơ sở làm tốt vai trò "gác cổng"

Người cao tuổi kiên nhẫn ngồi chờ đến lượt kiểm tra huyết áp, nhận thuốc điều trị bệnh mạn tính; những thai phụ được khám định kỳ, theo dõi sự phát triển của thai nhi; trẻ em được tiêm chủng đúng lịch. Không chỉ khám và cấp thuốc, các y, bác sĩ còn cẩn thận hướng dẫn từng người cách ăn uống, sinh hoạt, theo dõi sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật ngay từ những dấu hiệu đầu tiên.

Đằng sau nhịp làm việc khẩn trương ấy là biết bao khó khăn của trạm y tế vùng cao. Trạm Tấu nằm trên địa bàn có địa hình chia cắt, giao thông đi lại nhiều trở ngại, phần lớn người dân là đồng bào Mông và Thái. Trong điều kiện thiếu thốn, đội ngũ cán bộ y tế nơi đây luôn làm tốt công tác khám, chữa bệnh ban đầu, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em; phòng, chống dịch bệnh và truyền thông giáo dục sức khỏe.

Ông Đào Hải Nguyên - Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế Trạm Tấu chia sẻ: Điều chúng tôi mong muốn nhất là người dân hình thành thói quen đến trạm y tế kiểm tra sức khỏe định kỳ, chứ không chỉ khi bệnh nặng mới tìm đến. Nếu phát hiện sớm, nhiều bệnh có thể kiểm soát ngay tại cơ sở, không phải chuyển tuyến.

Xã Trạm Tấu hiện có 18 nhân viên y tế thôn bản và 3 cô đỡ thôn bản. Dù chế độ đối với cán bộ y tế được thực hiện đầy đủ, mức hỗ trợ dành cho lực lượng này vẫn còn thấp, chưa tương xứng với khối lượng công việc và điều kiện công tác. Nhiều trang thiết bị thiết yếu như máy đo đường huyết, máy tính hay phương tiện phục vụ truyền thông giáo dục sức khỏe còn thiếu, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng hoạt động chuyên môn.

Những năm gần đây, người dân đã chủ động đến Trạm Y tế xã Đông Cuông để theo dõi huyết áp, kiểm tra đường huyết, quản lý bệnh mạn tính và khám sức khỏe định kỳ, thay thế thói quen chỉ tìm đến cơ sở y tế khi bệnh trở nặng. Sự thay đổi ấy phản ánh chất lượng chuyên môn được nâng lên, niềm tin của người dân đối với tuyến y tế gần nhất đang từng bước được củng cố.

Bác sĩ Giàng Xuân Hiếu - Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế Đông Cuông cho biết: Trước đây, mọi người có tâm lý lên thẳng bệnh viện tuyến trên ngay cả bị bệnh thông thường, nhưng nay, người dân đã lựa chọn khám, theo dõi sức khỏe tại trạm. Nhờ được quản lý thường xuyên, nhiều trường hợp tăng huyết áp, đái tháo đường được phát hiện sớm, kiểm soát tốt, hạn chế biến chứng và giảm phải nhập viện.

Thực tế, hệ thống y tế vận hành hiệu quả khi tuyến cơ sở thực sự làm tốt vai trò "gác cổng". Đây là nơi gần dân nhất, hiểu rõ đặc điểm sức khỏe của từng gia đình, có điều kiện phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính và hướng dẫn người dân thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe ngay từ cộng đồng. Mỗi trường hợp bệnh được phát hiện sớm, mỗi người cao tuổi được theo dõi thường xuyên hay mỗi trẻ em được tiêm chủng đầy đủ đều góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho toàn xã hội.

Nhận thức rõ vai trò ấy, tỉnh Lào Cai luôn ưu tiên nhiều nguồn lực để củng cố mạng lưới y tế cơ sở. Không chỉ đầu tư cơ sở vật chất, ngành y tế còn chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ tuyến dưới, mở rộng danh mục kỹ thuật, tăng cường chuyển giao kỹ thuật từ tuyến tỉnh và từng bước nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh ban đầu.

Một trong những điểm nhấn là việc ký kết hợp tác với Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, tạo điều kiện để đội ngũ y, bác sĩ địa phương tiếp cận kỹ thuật mới, nâng cao trình độ chuyên môn; từng bước xây dựng nguồn nhân lực ổn định, lâu dài cho y tế cơ sở, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Chất lượng phục vụ người bệnh được cải thiện, tỷ lệ hài lòng đạt trên 97%. Các bệnh viện và trung tâm y tế khu vực tiếp tục mở rộng hợp tác với các bệnh viện tuyến Trung ương trong đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, khám chữa bệnh từ xa và phát triển nhiều dịch vụ kỹ thuật cao. Việc kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền cũng phát huy hiệu quả, thêm nhiều lựa chọn trong chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Theo ông Giàng Quốc Hưng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, việc củng cố y tế cơ sở không chỉ giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, quan trọng hơn là đưa dịch vụ y tế đến gần người dân. Khi trạm y tế đủ năng lực quản lý sức khỏe ban đầu, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật và theo dõi người bệnh thường xuyên, người dân sẽ được chăm sóc với chi phí hợp lý, thuận tiện. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nguồn nhân lực, mở rộng danh mục kỹ thuật, tăng cường chuyển giao chuyên môn và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tại tuyến cơ sở.

Có thể thấy, y tế cơ sở tỉnh Lào Cai đang từng bước được tiếp thêm sức mạnh, nhân lực, trang thiết bị và cơ chế từng bước được tháo gỡ, mỗi trạm y tế sẽ không chỉ là nơi khám chữa bệnh ban đầu còn trở thành điểm tựa tin cậy trong quản lý sức khỏe cộng đồng.