Để phim tài liệu Việt Nam phát triển: Cần có chiến lược đầu tư dài hơi

Nhờ đa dạng đề tài, đổi mới cách thể hiện, cùng nhiệt huyết của người làm nghề, phim tài liệu Việt Nam ngày càng gia tăng sức hút. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để tạo sự chuyển mình mạnh mẽ cho thể loại này, cần hơn nữa những chiến lược đầu tư dài hơi và các cơ chế chính sách khuyến khích để tạo thêm động lực cho các nhà làm phim, đặc biệt các nhà làm phim trẻ độc lập.

Phim tài liệu ngày càng đến gần hơn với khán giả

Lâu nay, phim tài liệu thường vấp phải những định kiến như: khô khan, kén người xem, và… phải chiếu miễn phí. Nhưng, trong thời gian gần đây, phim tài liệu ở Việt Nam đang có xu hướng nở rộ, không chỉ về số lượng mà chất lượng cũng được nâng lên.

Hình ảnh trong phim tài liệu Những đứa trẻ trong sương.
Hình ảnh trong phim tài liệu Những đứa trẻ trong sương.

Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương NSƯT Trịnh Quang Tùng cho biết: "Ngay từ khi ra đời, phim tài liệu Việt Nam đã khẳng định vị thế của mình trong nghệ thuật điện ảnh và trong đời sống văn hóa tinh thần của con người. Thực tế sáng tác cho thấy, nhiều vấn đề xã hội, nhiều sự kiện, nhiều hình thức thể hiện, chỉ có phim tài liệu mới làm được, mới nói được và nói có sức thuyết phục, tạo ấn tượng, đồng thời mang đến nhận thức sâu sắc cho người xem. Sức mạnh đó đôi khi không có ở các thể loại phim khác. Bên cạnh đó, phim tài liệu có một chức năng rất quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh con người và đất nước Việt Nam một cách chân thật nhất đến với bạn bè quốc tế. Qua những thước phim tài liệu có thể giúp công chúng nước ngoài hiểu rõ hơn về con người và các vấn đề xã hội ở Việt Nam. Đây là một lợi thế khiến phim tài liệu luôn có vị trí riêng trong nền điện ảnh".

Cũng theo NSƯT Trịnh Quang Tùng, ở nước ta hiện nay, phim tài liệu cũng đã xác lập được vị trí của mình. Nếu như trong quá khứ, có nhiều phim tài liệu giá trị và hấp dẫn không chỉ được khán giả trong nước mà cả khán giả quốc tế biết đến, như "Chuyện tử tế", "Hà Nội trong mắt ai", "Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai", "Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng"... thì hiện nay, phim tài liệu ở Việt Nam đang có xu hướng nở rộ với nhiều bộ phim hấp dẫn của các đạo diễn trẻ đều được trong nước và quốc tế đánh giá cao. Điển hình có thể kể đến bộ phim "Những đứa trẻ trong sương" của đạo diễn Hà Lệ Diễm, bộ phim đã rất xuất sắc khi giành được hàng chục giải tại các liên hoan phim quốc tế.

Hình ảnh trong phim tài liệu "Ngọn lửa Đào Tấn".
Hình ảnh trong phim tài liệu "Ngọn lửa Đào Tấn".

"Phải công nhận rằng, hiện nay, Việt Nam đang có một đội ngũ nhà làm phim tài liệu sung sức, biết kế thừa, phát huy các thành tựu thế hệ đi trước đã làm được. Họ là một thế hệ làm phim được đào tạo bài bản, ngày càng tiếp cận gần hơn với trình độ làm phim tài liệu hiện đại của thế giới. Họ chịu khó dấn thân vào nhiều đề tài khó, gai góc và họ cũng đã đổi mới cách kể chuyện cho bộ phim. Thay vì trước đây phim tài liệu Việt chủ yếu sử dụng lời bình, thì nay với sự học hỏi từ các nước trên thế giới, các nhà làm phim đã sử dụng lời của nhân vật để kể chuyện nhiều hơn, để bộ phim tự nói lên nội dung cần truyền tải. Nhờ vậy tiếng nói của họ thường nhận được sự đồng cảm của khán giả, qua đó, giúp cho phim tài liệu Việt Nam ngày càng phát triển và được quốc tế đánh giá cao" - NSƯT Trịnh Quang Tùng nói.

Cùng với đó, sự ủng hộ ngày càng nhiều của khán giả, đặc biệt khán giả trẻ cũng góp phần làm cho phim tài liệu Việt ngày càng nở rộ, NSƯT Trịnh Quang Tùng cho biết: "Từ lâu chúng ta đã có suy nghĩ rằng phim tài liệu kén khán giả, rằng đối tượng xem phim tài liệu đa phần là người có tuổi, nhưng bây giờ đã rất khác rồi. Quan sát thực tế từ mỗi kỳ Liên hoan phim Tài liệu sẽ thấy, giờ đây, đối tượng đến xem phim tài liệu ngày càng đa dạng hơn, đặc biệt sự xuất hiện đông đảo của các đối tượng khán giả trẻ. Nhiều bạn trẻ thích xem phim tài liệu, bởi có lẽ ở đó, họ tìm thấy sự chân thật và gần gũi với đời sống. Đó là tín hiệu đáng mừng và là nguồn động viên rất lớn đối với những người làm phim tài liệu".

Vẫn cần có chiến lược đầu tư dài hơi để phát triển bền vững

Tuy nhiên theo các chuyên gia, dù có đội ngũ trẻ kế cận, có sự đón nhận tích cực của khán giả, thì hiện nay, phim tài liệu Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn trong hành trình phát triển.

Hình ảnh phim tài liệu Đồng vọng bài chòi.
Hình ảnh phim tài liệu Đồng vọng bài chòi.

NSƯT Trịnh Quang Tùng cho biết: "Một trong những điều khó khăn nhất để phát triển phim tài liệu đó chính tìm đầu ra cho các bộ phim, đây là điều khó khăn chung cho cả các nhà làm phim trong Nhà nước lẫn các nhà làm phim độc lập. Bởi, phim tài liệu chúng ta chủ yếu là nhằm mục đích tuyên truyền nên ít thu lại tiền quảng cáo, tiền vé như các phim truyền hình hay điện ảnh, chính vì vậy, việc được chiếu phim tại các rạp hay trên truyền hình cũng là bài toán đau đầu cho cả các hãng phim Nhà nước và các nhà làm phim độc lập hiện nay.

Ngoài ra, chúng ta vẫn đang thiếu những chiến lược đầu tư dài hơi cho các bộ phim này. Thực tế cho thấy rằng, để tạo nên một tác phẩm phim tài liệu hay, đạt chất lượng cao, hấp dẫn công chúng thì các nhà làm phim tài liệu phải "ăn dầm nằm dề" tại hiện trường, hay đi theo nhân vật hàng năm trời để lột tả hết sự tự nhiên, chân thực của tác phẩm. Sự đầu tư về công sức không hề nhỏ để tạo ra sản phẩm chất lượng. Hơn nữa, thực hiện một bộ phim tài liệu không chỉ đòi hỏi về thời gian, công sức mà vấn đề lớn nhất chính là kinh phí sản xuất. Yếu tố đầu tư rất quan trọng".

"Nước ngoài thường làm phim vài năm còn Việt Nam chúng ta chỉ thực hiện trong vài tháng hoặc dài nhất là 1 năm. Chúng ta phải làm phim theo kế hoạch của Nhà nước còn họ làm theo yêu cầu của nhà đầu tư. Họ đi nhiều nơi, tiếp cận lâu để hoàn thành dự án dài như vậy. Còn chúng ta vừa bị thời gian bó buộc, vừa bị hạn chế bởi kinh phí nên ảnh hưởng đến chất lượng phim" – NSƯT Trịnh Quang Tùng nói.

Hình ảnh trong phim tài liệu Đi về phía mặt trời.
Hình ảnh trong phim tài liệu Đi về phía mặt trời.

Qua đó, để tạo được sự chuyển mình mạnh mẽ cho thể loại này, đóng góp tích cực cho nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam, NSƯT Trịnh Quang Tùng cho rằng: "Cần có chiến lược đầu tư dài hơi và có thêm các cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo điều kiện cho các nhà làm phim. Đặc biệt, chúng ta cần phải quan tâm nhiều hơn đến các nhà làm phim độc lập, các nhà làm phim trẻ, khi họ có những đề tài hay, hấp dẫn thì chúng ta cần phải đầu tư cho họ. Bên cạnh đó, Nhà nước và các cơ quan chuyên môn cũng cần có sự phối hợp nhuần nhuyễn, lắng nghe những ý kiến của các nhà làm phim để tạo ra những định hướng, chiến lược phát triển phim tài liệu một cách hiệu quả và bền vững"

Cùng với đó, việc hỗ trợ phát hành trên hệ thống rạp, quảng bá, giới thiệu phim, đặc biệt với những nhà làm phim tài liệu độc lập... cũng là những yếu tố quan trọng. Với phim tài liệu có chất lượng, Nhà nước cần có chính sách "đỡ đầu" về phát hành, hỗ trợ để phim đến với khán giả trong nước qua hệ thống chiếu rạp hoặc phát sóng trên các kênh truyền hình".

Theo toquoc.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Nơi ký ức thắp sáng những vần thơ

Nơi ký ức thắp sáng những vần thơ

Giữa dòng chảy của đời sống đương đại, thơ ca vẫn là nơi con người tìm về để chữa lành tâm hồn, neo giữ ký ức thời gian. Thơ ca cũng trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, gìn giữ những giá trị văn hóa, tình cảm gia đình và tình yêu nguồn cội. Để rồi, qua từng vần thơ mộc mạc mà sâu lắng, mỗi người như tìm thấy một miền ký ức của riêng mình, nơi những điều bình dị vẫn âm thầm nuôi dưỡng tâm hồn và làm nên sức sống của thi ca.

Khi tình yêu quê hương cất lời qua âm nhạc

Khi tình yêu quê hương cất lời qua âm nhạc

Lào Cai - dải đất biên cương địa đầu Tổ quốc, nơi có dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa cùng đại ngàn kỳ vĩ và bản sắc văn hóa đa dạng đã trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng bao tâm hồn nghệ sĩ. Giữa vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ của thiên nhiên, nhịp sống đang từng ngày đổi mới đã khơi dậy niềm tự hào, để tình yêu quê hương xứ sở được cất lời qua các giai điệu tươi mới, thiết tha...

Dâng Đảng niềm tin son sắt

Dâng Đảng niềm tin son sắt

Từ mạch nguồn cách mạng và tình yêu quê hương, các nghệ sĩ Chi hội Âm nhạc - Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật tỉnh đã đưa hình tượng Đảng, đất nước và con người quê hương vào từng sáng tác bằng những giai điệu giàu cảm xúc, thấm đẫm hơi thở thời đại.

Từ miền biên viễn “Gửi một vòng tay”

Từ miền biên viễn “Gửi một vòng tay”

Có những câu thơ được viết ra từ một khoảnh khắc, rồi ở lại với người viết qua nhiều năm tháng. Với nhà thơ Phạm Hồng Thạo, hơn 30 năm gắn bó với thơ ca cũng là hơn 30 năm ông đi qua những miền đất, gặp những con người và lưu giữ những cảm xúc của riêng mình. Những trải nghiệm ấy, theo thời gian, trở thành chất liệu cho thơ, để mỗi lần trở lại với trang viết, ông có thêm những điều để nhớ, để nghĩ và để viết.

Nơi hồn thơ chạm nhịp xòe di sản

Nơi hồn thơ chạm nhịp xòe di sản

Mường Lò - Nghĩa Lộ từ lâu đã được ví như chiếc nôi văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái. Nơi ấy có cánh đồng Mường Lò bát ngát, dòng Ngòi Thia hiền hòa và những dãy núi mờ sương ôm trọn những nếp nhà sàn yên bình. Mỗi khi thu về hay xuân sang, Mường Lò lại xốn xang trong nhịp xòe mừng lúa mới, mừng mùa hội.

Nơi nuôi dưỡng cảm xúc tuổi mộng mơ

Nơi nuôi dưỡng cảm xúc tuổi mộng mơ

Qua lăng kính hồn nhiên và tiếng nói chân thực của những cây bút tuổi học trò, văn học trẻ mang những gam màu tươi mới, tràn đầy hơi thở cuộc sống. Các chuyên trang “Trang học đường”, “Văn học trẻ” của Tạp chí Văn nghệ Lào Cai là sân chơi khơi nguồn cảm hứng, nuôi dưỡng tình yêu văn chương, đồng thời góp phần tạo nguồn tác giả trẻ kế cận cho Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh.

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Lào Cai sẽ tổ chức tọa đàm về vai trò của văn nghệ sĩ trong bảo tồn văn hóa vào tháng 11/2026

Triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và chào mừng “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy sẽ tổ chức Tọa đàm khoa học “Văn nghệ sĩ và những đóng góp trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, con người Lào Cai” vào tháng 11/2026.

Sắc màu Trung thu trên phố

Sắc màu Trung thu trên phố

Cận Tết Trung thu, phố phường rực rỡ hơn bởi đèn lồng, đèn ông sao và những mô hình trang trí bắt mắt. Từ khu chợ, cửa hàng đến quán cà phê, không khí mùa trăng hiện hữu trong từng góc phố, mang theo sự náo nức, ấm áp. Sắc màu Trung thu không chỉ nằm ở những món đồ trang trí, mà còn trong ánh mắt háo hức, nụ cười rạng rỡ và những ký ức tuổi thơ khi mùa trăng đang về.

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Những sáng tác văn học, nghệ thuật từ miền biên viễn

Với nhiều thế hệ văn nghệ sĩ Lào Cai, vùng đất biên cương luôn là nguồn cảm hứng đặc biệt, nơi cảnh sắc hùng vĩ, bản làng và nhịp sống của đồng bào hòa quyện tạo thành chất liệu sáng tác giàu sức sống. Từ những chuyến đi thực tế nơi rẻo cao, người nghệ sĩ đã ghi lại vẻ đẹp của thiên nhiên, con người và vùng phên giậu Tổ quốc qua những tác phẩm chất lượng, góp phần lan tỏa hình ảnh Lào Cai vừa hùng vĩ, vừa đậm đà bản sắc.

Đại hội lần thứ I Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai: Mở rộng không gian sáng tạo

Đại hội lần thứ I Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai: Mở rộng không gian sáng tạo

Sáng 10/8, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai tổ chức Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2031, đánh dấu bước phát triển mới sau khi hợp nhất tổ chức Hội Văn học nghệ thuật của hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái, mở ra không gian sáng tạo rộng hơn cho đội ngũ văn nghệ sĩ.

​Những tác phẩm văn học đi cùng năm tháng

​Những tác phẩm văn học đi cùng năm tháng

Nếu những tư liệu lịch sử ghi lại dòng chảy thời gian bằng sự kiện, thì văn học chính là nơi lưu giữ linh hồn và cảm xúc của thời kỳ oanh liệt. Trong những ngày tháng 7 lịch sử - tháng của sự tri ân, tưởng nhớ và ghi ơn, những tác phẩm văn học về người lính lại vang lên khúc tráng ca bất tử. Từ lời kể chân thực của các cựu chiến binh, nhân vật lịch sử, các nhà văn đã khắc họa hình tượng Bộ đội Cụ Hồ bằng ngôn từ mộc mạc nhưng giàu cảm xúc.

Gìn giữ âm nhạc dân gian trước làn sóng AI

Gìn giữ âm nhạc dân gian trước làn sóng AI

Trong kỷ nguyên số, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể “phóng tác” một bản nhạc mang âm hưởng đại ngàn chỉ sau vài giây. Sự bùng nổ này mang lại cơ hội lan tỏa nhanh chóng nhưng cũng đặt ra thách thức về sự rập khuôn, hời hợt và nguy cơ mai một âm nhạc dân gian. Đứng trước làn sóng công nghệ, câu chuyện giữ gìn và bảo tồn bản sắc âm nhạc dân gian đang là bài toán đầy trăn trở đối với các nhà quản lý, đào tạo và chính các nghệ sĩ địa phương.

fb yt zl tw