Trong thời đại công nghệ số, các công cụ học tập dựa trên AI đang mở ra những cách thức mới giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng, hiệu quả. Nền tảng AI có thể đơn giản hóa những khái niệm phức tạp, hướng dẫn học sinh từng bước trong quá trình tiếp cận, củng cố kiến thức.
Em Phạm Thùy Dương - học sinh lớp 11 chuyên Anh, Trường THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành, chia sẻ: Khi học môn tiếng Anh, em thấy mình phát âm chưa chuẩn nên thường dùng ChatGPT để luyện phát âm, học từ mới, cải thiện khả năng nghe và nói.
Với khả năng phân tích năng lực, tốc độ học tập, AI có thể điều chỉnh nội dung, mức độ phù hợp với từng học sinh; nhiều công cụ còn khuyến khích học sinh thảo luận, phản biện. Thực tế cho thấy, việc học sinh sử dụng AI để tìm kiếm thông tin, giải bài tập, làm dàn ý, tóm tắt nội dung trong quá trình học ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, nếu phụ thuộc vào trí tuệ nhân tạo học sinh sẽ trở nên lười biếng trong việc suy nghĩ, phân tích và giải quyết vấn đề.
Trước thực trạng đó, các trường học trên địa bàn tỉnh đã chủ động điều chỉnh phương pháp dạy học, kiểm tra nhằm giúp học sinh hiểu và sử dụng AI đúng hướng, trung thực, sáng tạo. Các trường đã phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức, công cụ và phương pháp ứng dụng AI trong học tập. Đồng thời chỉ rõ ranh giới giữa sự sáng tạo và gian lận để học sinh có định hướng đúng khi ứng dụng.
Tại Trường THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành (phường Văn Phú) giáo viên trực tiếp giảng dạy, ra đề, đánh giá, chấm điểm và chủ động hướng dẫn học sinh ứng dụng AI. Nhiều thầy cô thiết kế bài giảng theo hướng mở, tăng cường tư duy sáng tạo của học sinh bằng cách cho các em chuẩn bị trước nội dung ở nhà, không giới hạn việc tìm kiếm, tra cứu thông tin.
Cô giáo Lục Thị Thu Hoài - giáo viên dạy môn Hóa học, Trường THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành, chia sẻ: Đổi mới phương thức trong giảng dạy và học tập là một trong những lợi ích của việc ứng dụng AI trong giáo dục mang lại. Tôi luôn cố gắng tự học và tìm hiểu những ứng dụng AI để hỗ trợ mình trong soạn giảng và hướng dẫn cho học sinh làm nghiên cứu khoa học. Qua công cụ AI đã hỗ trợ chúng tôi trong thiết kế bài dạy; xây dựng ngân hàng câu hỏi kiểm tra, đánh giá học sinh, qua đó đa dạng hình thức học tập và nâng cao chất lượng giảng dạy.
Thời gian trên lớp, thầy và trò tập trung thảo luận, phản biện các ý kiến để đi đến nhận thức chung theo chủ đề bài học; khuyến khích học sinh sử dụng AI như một gia sư trực tuyến, hướng dẫn từng bước giải bài, phương pháp tối ưu nhất để củng cố kiến thức cơ bản. Giáo viên yêu cầu học sinh ghi rõ những nội dung có sự hỗ trợ của AI trong các bài tập; thiết kế các dạng bài khuyến khích tư duy phản biện, như: so sánh, chỉnh sửa, phản biện kết quả do AI tạo ra.
Song song với việc khai thác những ưu thế mà AI mang lại, giáo viên chủ động định hướng để học sinh sử dụng công cụ này một cách đúng đắn, tránh lạm dụng hoặc đặt niềm tin tuyệt đối. Thầy Đặng Tuấn Thành - giáo viên môn Tin học, Trường THPT Chuyên Nguyễn Tất Thành, cho biết, quá trình học và kiểm tra của học sinh luôn được giám sát chặt chẽ; học sinh không được phép sử dụng các thiết bị hỗ trợ. Đề kiểm tra được thiết kế theo nhiều phiên bản, hệ thống đảo câu hỏi ngẫu nhiên, nên AI rất khó có thể “làm thay”.
Thầy Thành cũng nhấn mạnh, trí tuệ nhân tạo chỉ xử lý tốt những dạng bài nằm trong tập dữ liệu mà nó được huấn luyện. Với các bài tập đòi hỏi tư duy, phân tích sâu hoặc mang tính mới, AI thường không đưa ra được kết quả chính xác. Vì vậy, nhà trường luôn quán triệt đến học sinh rằng: AI không thể thay thế con người; ngược lại, người biết sử dụng AI hiệu quả sẽ có lợi thế vượt trội so với người không biết. Việc ứng dụng AI phải đi kèm tư duy, mục đích rõ ràng, hiểu biết về đạo đức số và bảo mật thông tin; đặc biệt, mọi kết quả từ AI đều cần được kiểm chứng trước khi đưa ra quyết định.
Có thể thấy, việc ứng dụng AI trong học tập đang giúp học sinh tiếp cận nhiều nguồn tài liệu phong phú, qua đó mở rộng kiến thức và phát triển khả năng tư duy phản biện. Tuy nhiên, các nhà trường, gia đình cần định hướng, đồng hành giúp học sinh khai thác, sử dụng AI một cách hiệu quả đáp ứng việc học tập trong kỷ nguyên số.
