Đúng 15 giờ, hiệu lệnh xuất phát vang lên, mở màn cho 8 lượt đua liên tiếp. Mỗi lượt có từ 4 nài ngựa tranh tài trực tiếp trên cự ly 1.900 m (tương đương 4 vòng sân vận động).
Thể thức thi đấu loại trực tiếp tạo nên tính cạnh tranh cao ngay từ những vòng đầu. Các nài ngựa không chỉ phải bứt tốc tốt ở đoạn đầu mà còn phải biết giữ sức cho ngựa ở các vòng giữa để tăng tốc đúng thời điểm. Chính yếu tố chiến thuật đã khiến từng lượt đua trở nên hấp dẫn, khó đoán, tạo nên những pha cán đích kịch tính trong tiếng hò reo không ngớt của khán giả.
Ông Giàng A Hải, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Bắc Hà cho biết: thời gian qua, địa phương duy trì mô hình đua ngựa định kỳ hằng tuần với hình thức 3 tuần vòng loại, 1 tuần chung kết mỗi tháng. Cách làm này nhằm từng bước chuyên nghiệp hóa khâu tổ chức, đồng thời tạo sản phẩm du lịch ổn định, lâu dài.
Theo ông Hải, việc tổ chức giải không chỉ phục vụ nhu cầu vui xuân của Nhân dân mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống, gắn với phát triển kinh tế du lịch bền vững. Địa phương xác định rõ quan điểm: phát triển phải đi đôi với giữ gìn bản sắc, đảm bảo an toàn cho người và vật nuôi tham gia thi đấu.
Điểm khác biệt của đua ngựa Bắc Hà so với nhiều mô hình đua ngựa khác là tính nguyên bản. Những chú ngựa tham gia thi đấu vốn là ngựa thồ quen leo núi, chở nông sản trên các cung đường dốc đá. Nài ngựa là những nông dân gắn bó lâu năm với con ngựa của mình, họ không sử dụng yên chuyên dụng, không bàn đạp, không roi quất, việc điều khiển hoàn toàn dựa vào dây cương và sự ăn ý giữa người - ngựa.
Chính sự mộc mạc ấy tạo nên nét hấp dẫn riêng. Đó không chỉ là cuộc đua tốc độ, mà còn là biểu hiện sinh động của văn hóa vùng cao, nơi con ngựa từng là phương tiện kết nối bản làng, gắn với sinh kế và đời sống tinh thần của đồng bào.
Anh Sền Đăng Khoa, thôn Na Áng B, xã Bắc Hà cho biết các nài đã chủ động luyện tập trước Tết, chăm sóc và điều chỉnh chế độ ăn cho ngựa để đảm bảo thể lực khi bước vào mùa giải mới.
Theo anh Khoa, việc tham gia giải vừa là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm của người dân trong việc giữ gìn phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương.
Giải đua ngựa đầu xuân đã góp phần tăng sức hấp dẫn cho điểm đến Bắc Hà trong dịp Tết Nguyên đán. Nhiều du khách từ Hà Nội, Thanh Hóa và các tỉnh, thành khác lựa chọn Bắc Hà làm điểm du xuân, trải nghiệm không khí lễ hội và tìm hiểu văn hóa bản địa.
Theo ghi nhận của Ban tổ chức, lượng khách đến địa phương trong dịp Tết năm nay tăng so với cùng kỳ, góp phần thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm địa phương và dịch vụ lưu trú, ăn uống.
Việc duy trì giải đua ngựa hằng tuần bắt đầu từ cuối năm 2025 được xem là bước đi nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, từng bước xây dựng thương hiệu “Ngựa Bắc Hà” gắn với trải nghiệm thực tế thay vì chỉ dừng ở lễ hội theo mùa. Thông qua duy trì giải đấu định kỳ, xã Bắc Hà tiếp tục khẳng định định hướng lấy cộng đồng làm trung tâm, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Giải đua ngựa chiều mùng 4 Tết khép lại trong không khí phấn khởi, an toàn, để lại ấn tượng tốt đẹp đối với Nhân dân và du khách. Tiếng vó ngựa dồn dập trên sân vận động trung tâm, hòa cùng tiếng reo hò của hàng nghìn người dân và du khách, tạo nên bức tranh xuân sôi động giữa cao nguyên trắng. Không chỉ là cuộc tranh tài của những nài ngựa vùng cao, sự kiện còn đánh dấu bước khởi đầu cho một mùa du lịch mới đầy kỳ vọng, tiếp tục khẳng định sức hút của đua ngựa truyền thống trong hành trình phát huy giá trị di sản và phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương.
