Những yếu tố biến động địa chính trị đang khiến giá xăng dầu thế giới biến động liên tục với xu hướng tăng là chủ đạo. Nguyên nhân chính đến từ xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục leo thang, nhiều cơ sở năng lượng của Iran bị tấn công và nước này tuyên bố đáp trả, đồng thời vẫn kiểm soát eo biển Hormuz. Bên cạnh đó, xung đột Nga-Ukraine kéo dài khiến nguồn cung năng lượng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Những yếu tố này đã đẩy giá xăng dầu thế giới tăng mạnh trong thời gian qua.
Người dân mua xăng dầu tại cửa hàng trên phố Trần Khát Chân, Hà Nội.
Bình quân giá thành phẩm xăng dầu thế giới giữa kỳ điều hành giá ngày 12/3 và kỳ điều hành ngày 19/3 đồng loạt tăng mạnh. Cụ thể, xăng RON92 dùng để pha chế xăng E5 RON92 tăng 20,31USD/thùng (+17,40%), lên 137,07USD/thùng; xăng RON95 tăng 21,22USD/thùng (+16,43%), lên 150,39USD/thùng; dầu hỏa cũng vọt lên ngưỡng 202,56USD/thùng, tăng gần 45,29USD/thùng (+28,8%); dầu diesel tăng 30,44USD/thùng (+18,61%), lên gần 194 USD/thùng; dầu mazut tăng 88,192USD/tấn (+13,14%), vọt lên 759,12USD/tấn.
Trước áp lực tăng giá, đêm 19/3, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã quyết định chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu ở mức 3.000 đồng/lít/kg đối với xăng sinh học, xăng không chì, dầu hỏa và dầu mazut; riêng dầu diesel được chi 4.000 đồng/lít. Tuy nhiên, dù đã chi quỹ ở mức cao, giá xăng dầu trong nước vẫn tăng mạnh, có loại tăng gần 9.000 đồng/lít. Theo Bộ Công Thương, nếu không sử dụng quỹ bình ổn trong kỳ điều hành này, giá xăng E5RON92 sẽ lên tới 30.177 đồng/lít; xăng RON95 là 33.690 đồng/lít; dầu diesel 0.05S đạt 37.420 đồng/lít; dầu hỏa ở mức 38.926 đồng/lít và dầu mazut 180CST 3.5S là 25.189 đồng/kg.
Tính từ đầu tháng 3 đến nay, đây là kỳ điều hành giá xăng dầu lần thứ 8 và cũng là lần thứ 6 liên tiếp Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được sử dụng. Trước đó, với số dư 5.617 tỷ đồng (tính đến hết ngày 30-9-2025), quỹ đã được “kích hoạt” trong 5 kỳ điều hành liên tiếp từ ngày 10 đến 14/3, với mức chi 4.000 đồng/lít/kg đối với xăng, dầu hỏa và dầu mazut; riêng dầu diesel là 5.000 đồng/lít.
Công tác điều hành thị trường xăng dầu đang được Bộ Công Thương triển khai theo chỉ đạo của Chính phủ với 3 nguyên tắc xuyên suốt. Thứ nhất, bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước, giữ vững an ninh năng lượng quốc gia. Thứ hai, điều hành giá bám sát diễn biến thị trường thế giới, có kiểm soát và can thiệp linh hoạt thông qua các công cụ như thuế, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Thứ ba, hạn chế các cú sốc về giá, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.
Theo đó, việc chi quỹ bình ổn ngay lập tức kìm hãm được đà tăng phi mã của giá xăng dầu. Song, Bộ Công Thương cho biết, sau khi chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ kỳ điều hành ngày 10 đến 19/3, số dư quỹ còn khoảng 2.600 tỷ đồng. Điều này cho thấy, mối lo xăng dầu tăng giá sốc trong thời gian tới xuất hiện.
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, trong trường hợp giá dầu thế giới tiếp tục tăng mạnh và quỹ được sử dụng hết, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền để xem xét phương án ứng trước nguồn kinh phí dự phòng nhằm tiếp tục ổn định thị trường. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu thêm các công cụ tài khóa để hỗ trợ điều hành giá. Đồng thời, hai bộ cũng đang nghiên cứu đề xuất Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu nhằm bổ sung thêm công cụ tài khóa để bình ổn thị trường.
