Chạy đua bảo vệ tính mạng Nhân dân
Thiên tai tại khu vực miền núi phía Bắc ngày càng diễn biến cực đoan, khó lường, khiến nhiều cộng đồng dân cư đối mặt với nguy hiểm. Thực tế này đòi hỏi chính quyền cấp xã phải bám chắc địa bàn và phản ứng nhanh nhạy nhất trước mọi tình huống thiên tai.
Tại xã Púng Luông, nơi có hơn 50 hộ dân đang nằm trong vùng nguy cơ cao về sạt lở đất, bài toán bảo đảm an toàn lâu dài đang được địa phương khẩn trương tìm "lời giải" thông qua các dự án quy hoạch, sắp xếp lại dân cư.
Ông Lê Xuân Dũng - Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Púng Luông khẳng định: UBND xã đã chỉ đạo lực lượng chức năng thường xuyên bám nắm địa bàn, tiến hành rà soát kỹ lưỡng và đánh giá mức độ rủi ro tại các vị trí có nguy cơ cao về sạt lở đất. Cùng với đó, chúng tôi chủ động
bố trí hai dự án tái định cư quy mô lớn. Mục tiêu cốt lõi là sớm tạo ra quỹ đất an toàn để di dời dứt điểm các hộ dân nằm trong vùng sạt lở nguy hiểm ngay trong năm nay và những năm tiếp theo.
Sự chủ động chuyển từ "chống" sang "phòng" này cũng đang diễn ra đồng bộ, mạnh mẽ tại địa bàn xã Tú Lệ. Qua thống kê, toàn xã có hơn 100 hộ dân sống trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao, địa phương đang dồn toàn lực cho công tác chuẩn bị hạ tầng, để sớm di dời dân đến nơi an toàn.
Ông Đinh Khánh Tùng - Phó Chủ tịch UBND xã Tú Lệ cho biết: Ngay từ đầu năm, UBND xã đã ban hành kế hoạch ứng phó và xây dựng phương án cụ thể đối với từng loại hình thiên tai theo phương châm bốn tại chỗ. Đặc biệt, đối với những hộ dân trong khu vực nguy hiểm, chúng tôi đã lên phương án di dời, kiên quyết không để bà con ở nơi mất an toàn. Hiện, chính quyền đang rốt ráo khảo sát, lập hồ sơ xây dựng dự án tái định cư khẩn cấp cho khoảng 120 hộ dân.
Tại xã Thượng Hà, các đợt thiên tai từ đầu năm tới nay đã gây thiệt hại nặng nề, buộc chính quyền phải hành động quyết liệt hơn. Xác định phòng ngừa phải đi trước một bước, cấp ủy và chính quyền xã Thượng Hà đã lập phương án tổng thể, từ di dời đến khảo sát, bố trí quỹ đất để xây dựng khu tái định cư.
Ông Nguyễn Tiến Luật - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Thượng Hà thông tin: "Ngay từ đầu mùa mưa, chúng tôi đã tiến hành rà soát, phân loại 91 hộ dân trong các vùng nguy hiểm và cực kỳ nguy hiểm. Để giải quyết tận gốc vấn đề, xã đang lên phương án xây dựng hai khu tái định cư tập trung với hạ tầng đồng bộ. Việc di chuyển những hộ dân sống ở khu vực có nguy cơ sạt lở cao đến nơi an toàn là nhiệm vụ cấp bách, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại đáng tiếc về người và tài sản của Nhân dân".
Phát huy "bốn tại chỗ", nâng cao năng lực cảnh báo sớm
Không chỉ tập trung vào việc di dời, sắp xếp dân cư dài hạn, công tác thông tin cảnh báo sớm và xử lý tình huống khẩn cấp tại chỗ cũng được các địa phương ưu tiên hàng đầu.
Trên địa bàn xã Trạm Tấu hiện có nhiều điểm đã sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở cao, nhất là trên các tuyến giao thông huyết mạch. Trước tình hình này, xã đã kích hoạt tối đa các kênh thông tin để bảo vệ dân.
Ông Bùi Hồng Anh - Phó Chủ tịch UBND xã Trạm Tấu chia sẻ: Xác định thông tin là yếu tố đi đầu, chúng tôi thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết và phát đi cảnh báo kịp thời đến Nhân dân trên hệ thống truyền thanh, các nhóm Zalo điều hành của xã và các thôn.
Nhằm tăng cường quản lý rủi ro, xã Trạm Tấu liên tục giám sát địa bàn, chỉ đạo lực lượng Quân sự, Công an và đoàn thể trực tiếp kiểm tra các điểm xung yếu, khi xảy ra sạt lở sẽ khoanh vùng và cảnh báo nguy hiểm để bà con phòng tránh.
Thực tế cho thấy, việc trao quyền chủ động cho cán bộ thôn, bản đã giúp rút ngắn tối đa thời gian xử lý, khắc phục hậu quả thiên tai. Đơn cử như tại xã Bản Xèo, đội ngũ bí thư chi bộ và trưởng thôn đã nắm chắc từng hộ dân trong khu vực có nguy cơ sạt lở, đồng thời lên phương án di chuyển cụ thể trong từng tình huống.
Ông Nguyễn Văn Thanh - Phó Chủ tịch UBND xã Bản Xèo cho biết: Khi có mưa lớn, các thôn chủ động cảnh báo cho người dân. Ví dụ như thôn Bản Giàng, vừa qua trên địa bàn có mưa to, bí thư chi bộ, trưởng thôn đã chủ động, kịp thời vận động di dời 4 hộ dân đến nơi an toàn.
Xóa bỏ tư duy "chuẩn bị chung chung"
Những nỗ lực rốt ráo, bám sát thực tiễn tại cơ sở không phải là những điểm sáng đơn lẻ. Theo Báo cáo số 293/BC-UBND, toàn tỉnh đã triển khai rà soát, cập nhật phương án ứng phó thiên tai tại 100% xã, phường nhằm bảo đảm sát với tình hình thực tế và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Qua rà soát, cơ quan chức năng đã khoanh vùng chính xác 3.428 điểm, khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai, đe dọa trực tiếp khoảng 23.163 hộ dân trên toàn tỉnh. Trong đó, mối đe dọa lớn nhất đến từ 2.795 điểm có nguy cơ sạt lở đất (ảnh hưởng 12.715 hộ), tiếp đến là 404 điểm nguy cơ ngập lụt (ảnh hưởng 9.301 hộ) và 229 điểm rình rập lũ quét (ảnh hưởng 1.147 hộ).
Những con số biết nói này buộc chính quyền các cấp phải nhìn thẳng vào sự thật: Sự an toàn của hàng vạn người dân không cho phép bất kỳ sự hời hợt nào. Tỉnh Lào Cai đã yêu cầu các địa phương khắc phục triệt để tình trạng lập kế hoạch phòng chống thiên tai mang tính hình thức.
Việc rà soát phải bám sát 5 nhóm nội dung cốt lõi, bao gồm: khu vực và dân cư bị ảnh hưởng; phương án sơ tán; năng lực "bốn tại chỗ"; cơ chế chi viện liên xã và công tác tập huấn, cảnh báo.
Đặc biệt, trong phương án sơ tán, tỉnh đã chỉ ra những tồn tại cần khắc phục ngay và yêu cầu các đơn vị, địa phương phải lượng hóa rõ ràng nguồn điện, nước sạch, lương thực, thuốc men, công trình vệ sinh và lực lượng bảo đảm an ninh tại nơi sơ tán, tránh chung chung theo kiểu "cơ bản đáp ứng yêu cầu".
Việc rà soát nghiêm túc, kết hợp với các giải pháp căn cơ như quy hoạch lại dân cư và củng cố mạng lưới cảnh báo sớm, cho thấy công tác phòng, chống thiên tai tại Lào Cai đã thực sự đi vào chiều sâu. Sự nhịp nhàng, đồng bộ từ hành động khẩn trương của cán bộ cơ sở đến định hướng vĩ mô của tỉnh đang tạo nên lá chắn trước thiên tai.
Chuyển từ "bị động ứng phó" sang "chủ động phòng ngừa" không chỉ là khẩu hiệu, mà đang trở thành những quyết sách bảo vệ sự bình yên, an toàn cho Nhân dân trước mỗi mùa mưa bão.
