Tại các xã vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lào Cai, việc duy trì tỷ lệ chuyên cần sau các kỳ nghỉ lễ, tết dài ngày luôn là bài toán khó đối với ngành giáo dục. Tập tục ăn Tết kéo dài cộng với nhu cầu về nhân lực lao động trong mùa vụ mới khiến nhiều học sinh có nguy cơ bỏ học hoặc theo cha mẹ đi làm ăn xa. Nhận diện rõ thách thức này, ngay từ trước khi kết thúc kỳ nghỉ, Ban Giám hiệu Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly đã chủ động xây dựng phương án "chiêu sinh" đặc biệt.
Năm học 2025 - 2026, trường có 846 học sinh, trong đó có 672 em thuộc diện bán trú, đến từ 7 thôn của xã. Đặc thù địa hình chia cắt mạnh khiến việc đi lại của các em gặp nhiều trở ngại. Điển hình như thôn Háng Chi Mua hay Giàng La Pán, nơi xa nhất cách trung tâm trường khoảng 20 - 22 km. Đối với học sinh bậc tiểu học và THCS thì đây là một khoảng cách không hề nhỏ, nhất là khi thời tiết sương mù và đường sá trơn trượt.
Hồi tưởng về những ngày đầu gắn bó với mảnh đất này, cô giáo Nguyễn Thị Nga - giáo viên Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly xúc động chia sẻ: "Tôi về đây công tác từ năm 2021. Nhớ nhất là mùa xuân năm ấy, đúng mùng 8 Tết, tôi cùng đồng nghiệp đi vận động học sinh khối tiểu học tại thôn Giang La Pán. Quãng đường hơn 20 km khi đó vẫn là đường đất lầy lội, chúng tôi phải dùng xe máy quấn xích vào bánh mới có thể di chuyển qua những con dốc dựng đứng. Gia đình phụ huynh mời giáo viên ở lại ăn Tết cùng, tình cảm giữa thầy và trò, giữa nhà trường và dân bản cứ thế lớn dần. Chuyến đi năm đó chúng tôi vận động được nhiều em ra lớp, có những em nhỏ được chúng tôi đón về trường ngay trong ngày".
Chính từ những viên gạch nền móng về tình cảm và sự kiên trì đó, nhận thức của người dân đã thay đổi rõ rệt qua từng năm. Cô giáo Nga cho biết thêm: "Đến nay, bà con đã quan tâm hơn đến việc học của con em mình. Đa số chủ động đưa con em đi học lại đúng quy định sau Tết. Số ít gia đình do bận việc đột xuất nên đưa con em ra muộn hơn một chút. Tuy vậy, các thầy cô vẫn duy trì việc đến một số gia đình học sinh để chúc Tết và nhắc nhở kịp thời".
Để có được tỷ lệ chuyên cần ấn tượng như hiện nay là cả một hành trình thay đổi tư duy kéo dài nhiều thập kỷ. Những giáo viên bám bản lâu năm là những người cảm nhận rõ nhất sự chuyển mình này của vùng cao Phình Hồ.
Cô giáo Nông Thị Thắm đã có 15 năm gắn bó với Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly bồi hồi nhớ lại: "Ngày xưa, sau mỗi dịp Tết, việc giữ chân học sinh ở lại lớp rất khó khăn. Phụ huynh thường có tâm lý giữ con em ở nhà để giúp đỡ việc gia đình, phụ việc nương rẫy vì đó là lúc bắt đầu mùa vụ mới. Thầy cô giáo phải đến nhà nhiều lần, giải thích cặn kẽ thì cha mẹ mới miễn cưỡng cho con đi học".
Tuy nhiên, theo cô giáo Thắm, những định kiến ấy đang dần lùi xa. Hiện nay, nhận thức của phụ huynh đã nâng lên. Họ không còn coi việc học là phụ, mà đã chủ động đưa con em đến trường ngay khi hết kỳ nghỉ. Những trường hợp vắng mặt chủ yếu là do bận việc bất khả kháng hoặc đưa đến muộn hơn 1 - 2 ngày nhưng gia đình đều trao đổi, báo trước với nhà trường.
Sự kiên trì của đội ngũ cán bộ, giáo viên đã mang lại những kết quả thực chất. Thay vì tư tưởng "thả trôi" việc học của con em, lo việc nương rẫy thì nhiều phụ huynh tại Phình Hồ đã bắt đầu ý thức được trách nhiệm phối hợp với nhà trường.
Ông Sùng A Tùng ở thôn Tà Ghênh, xã Phình Hồ cho biết: "Tôi có 1 con học lớp 6 và 1 con học lớp 9. Dù bận nhưng tôi cũng thu xếp đưa con đến trường để kịp lịch học".
Tương tự, tại thôn Khấu Ly, sự chuyển biến cũng thể hiện rõ nét qua việc người dân không chỉ chấp hành quy định mà còn trở thành những "tuyên truyền viên" tại địa phương. Ông Giàng A Nhà ở thôn Khấu Ly khẳng định: "Tôi có 1 con học lớp 8 và 1 con học lớp 6. Sau thời gian nghỉ Tết, tôi đã đưa các con đi học đúng quy định của nhà trường, đồng thời tuyên truyền bà con trong thôn cùng thực hiện".
Hiệu quả tuyên truyền, vận động được thể hiện rõ qua những số liệu trên sổ điểm danh. Ông Lại Đăng Sáng - Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly cho biết: "Ngay sau khi kết thúc kỳ nghỉ Tết, trường đã triển khai kế hoạch tới toàn thể cán bộ, giáo viên và nhân viên. Chúng tôi quán triệt từng thầy cô chủ nhiệm phải liên hệ trực tiếp với gia đình học sinh, thông qua các trưởng thôn để thông báo lịch học và đến tận nhà vận động. Ngay trong ngày đầu tiên học trở lại sau Tết, trường đã duy trì được tỷ lệ chuyên cần cao, đạt 94,8%. Đây là sự chuyển biến tích cực so với những năm trước, cho thấy phụ huynh đã chủ động đưa con em đến trường đúng lịch, đúng giờ".
Song song với công tác vận động, Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly đã tập trung mọi nguồn lực để chuẩn bị các điều kiện bán trú tốt nhất. Từ việc rà soát, vệ sinh nhà ăn, phòng ở đến việc nhập kho lương thực, thực phẩm đảm bảo an toàn vệ sinh, tất cả đều được thực hiện khẩn trương trước ngày học sinh tựu trường. Đây chính là yếu tố then chốt để các em yên tâm học tập, gác lại những lo âu về sinh kế gia đình.
Đề cập nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn này, bà Nguyễn Thanh Huệ - Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Khấu Ly khẳng định: "Sau khi ổn định tỷ lệ chuyên cần, nhà trường nhanh chóng triển khai các giải pháp chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy và học. Chúng tôi chỉ đạo giáo viên tập trung ôn tập kiến thức cũ cho các em, đồng thời triển khai kế hoạch giảng dạy chương trình mới đúng tiến độ. Mục tiêu cao nhất là khơi dậy tinh thần hiếu học, quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học 2025 - 2026, đóng góp tích cực vào sự nghiệp giáo dục vùng cao của tỉnh".
Khép lại những ngày Tết, tiếng trống trường tại vùng cao Phình Hồ đã vang lên rộn rã. Với sự chủ động của nhà trường và sự chuyển biến từ phía phụ huynh, tin tưởng rằng giáo dục địa phương sẽ tiếp tục gặt hái nhiều thành công.
