Sáng mùa đông, khi sương còn phủ kín khắp mọi nẻo đường, tiếng tập đọc đã vang lên tại các lớp học ở Trường Mầm non Hoa Mai, xã Phình Hồ. Trong căn phòng nhỏ ấm áp, các cô giáo trẻ kiên trì hướng dẫn học sinh phát âm từng từ tiếng Việt thông qua tranh ảnh, đồ chơi và những câu chuyện gần gũi với đời sống hằng ngày. Đây là hoạt động được nhà trường duy trì đều đặn trong khuôn khổ chương trình dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số.
Cô giáo Nguyễn Thị Bích - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Mai, xã Phình Hồ cho biết: Chúng tôi chú trọng xây dựng môi trường giao tiếp bằng tiếng Việt mọi lúc, mọi nơi cho trẻ; thực hiện lồng ghép tiếng Việt trong các hoạt động vui chơi, sinh hoạt, giúp các con tiếp cận ngôn ngữ. Nhà trường chỉ đạo giáo viên lập nhóm kết nối với phụ huynh trên Zalo để gửi bài học, phối hợp với phụ huynh tạo môi trường nghe, nói tiếng Việt tại gia đình.
Năm học 2025 - 2026, Trường Mầm non Hoa Mai có gần 200 học sinh, 100% học sinh là đồng bào dân tộc thiểu số. Các em đều sử dụng tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày. Với nhiều em, tiếng Việt chỉ thực sự bắt đầu khi bước chân vào mầm non. Vì vậy, việc tăng cường dạy tiếng Việt ngay từ bậc học đầu đời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Chị Hảng Thị Lay có con đang theo học tại Trường Mầm non Hoa Mai, xã Phình Hồ chia sẻ: Trước đây, ở nhà, chúng tôi chỉ giao tiếp với con bằng tiếng Mông. Từ khi đi học mầm non, cháu nói được nhiều tiếng Việt hơn, mạnh dạn giao tiếp. Việc ôn bài, giao tiếp với con bằng tiếng Việt, giúp con học tốt hơn nên chúng tôi luôn cố gắng nói tiếng Việt với con nhiều nhất có thể.
Hiện, trên địa bàn tỉnh Lào Cai có trên 940 cơ sở giáo dục. Gần 160 cơ sở giáo dục bậc mầm non nằm trên địa bàn vùng dân tộc thiểu số và trên 300 cơ sở giáo dục phổ thông đã và đang triển khai chương trình tăng cường dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số.
Hằng năm, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn cụ thể, gắn nhiệm vụ tăng cường dạy tiếng Việt với nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Phát động phong trào tự làm đồ dùng, đồ chơi trong các nhà trường, khuyến khích sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có của địa phương. Khuyến khích khai thác văn hóa bản địa để xây dựng môi trường giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm và theo các tiêu chí xây dựng môi trường tăng cường dạy tiếng Việt cho trẻ em người dân tộc thiểu số dựa trên tiếng mẹ đẻ.
Bên cạnh đó, Sở cũng chỉ đạo 100% các cơ sở giáo dục mầm non xây dựng góc thư viện, chợ quê trong trường học; xây dựng môi trường chữ viết, góc tiếng Việt trong các nhóm, lớp. Bổ sung các học liệu phù hợp để hỗ trợ học sinh phát triển ngôn ngữ gắn với bản sắc văn hóa địa phương. Phát động phong trào làm đồ dùng đồ chơi tự tạo trong các nhà trường. Tổ chức hội thi, hội thảo tăng cường dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số phù hợp với thực tế từng địa phương, từng đối tượng học sinh.
Đặc biệt, ở bậc Tiểu học, thời gian qua, 100% cơ sở giáo dục đã tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hội thi, chương trình về tăng cường dạy tiếng Việt. Các trường đã xây dựng thư viện xanh, góc đọc thân thiện. Đồng thời thực hiện việc tích hợp dạy học tiếng Việt vào các môn học và hoạt động giáo dục ở tất cả các khối lớp học, dạy học tiếng Việt cho trẻ em là người dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một. Tăng cường tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, tổ chức tiết đọc thư viện. Qua đó, phát huy hiệu quả của hệ thống thư viện trường học, thúc đẩy phong trào đọc sách, góp phần phát triển văn hóa đọc trong nhà trường, tạo môi trường bổ sung kiến thức, vốn từ tiếng Việt để học sinh dân tộc thiểu số thực hành kỹ năng sử dụng và giao tiếp tiếng Việt.
Đồng chí Đỗ Mạnh Cường - Phó Trưởng Phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai cho biết: Hằng năm, Sở tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên vùng dân tộc thiểu số về công tác quản lý, phương pháp, kỹ năng tổ chức các hoạt động giáo dục để tăng cường dạy tiếng Việt phù hợp với học sinh vùng dân tộc thiểu số, phù hợp với chương trình sách giáo khoa mới.
Sở cũng quan tâm xây dựng đội ngũ báo cáo viên cốt cán có đủ trình độ, năng lực tư vấn để bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên dạy vùng dân tộc thiểu số. Đồng thời ưu tiên bố trí giáo viên là người dân tộc thiểu số, người địa phương có khả năng sử dụng tiếng mẹ đẻ của học sinh giảng dạy tại vùng dân tộc thiểu số.
Học sinh dân tộc thiểu số có nền tảng tiếng Việt tốt sẽ thuận lợi hơn trong tiếp thu kiến thức các môn học, giảm tỷ lệ học sinh yếu kém, hạn chế tình trạng bỏ học. Đây cũng là tiền đề quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn quốc phòng - an ninh ở vùng cao, biên giới. Với cách làm chủ động, linh hoạt, phù hợp thực tiễn, công tác dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh tiếp tục triển khai hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn mới.
