Chỉ đạo xuyên suốt, không để thiếu năng lượng
Thị trường xăng dầu thế giới đang chịu tác động mạnh kể từ cuối tháng 2 đến nay, khi xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông leo thang. Trong bối cảnh đó, Việt Nam khó đứng ngoài tác động dây chuyền, giá xăng dầu được điều hành linh hoạt theo biến động giá dầu thô thế giới.
Trước diễn biến này, Trung ương và Chính phủ đã lập tức vào cuộc, chỉ đạo quyết liệt nhằm duy trì ổn định nguồn cung và giá xăng dầu. Đặc biệt, tại Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026 về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới, Bộ Chính trị yêu cầu các cơ quan bám sát, dự báo tình hình cung cầu, giá cả xăng dầu thế giới để chủ động xây dựng kịch bản ứng phó hiệu quả.
Kết luận cũng nhấn mạnh việc xem xét sử dụng đồng bộ các công cụ chính sách tài khóa, tiền tệ, quản lý giá và thương mại; kết hợp tăng cường các biện pháp thanh tra, kiểm tra, siết chặt quản lý chống buôn lậu, quản lý chặt chẽ các đầu mối, thương nhân, xử lý nghiêm tình trạng găm hàng trục lợi, gian lận thương mại.
Đồng thời, khuyến khích tiết kiệm trong tiêu dùng để bảo đảm ổn định nguồn cung, giảm thiểu biến động tăng giá nguyên liệu, nhiên liệu trong nước làm ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đời sống nhân dân, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh trật tự xã hội, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề cần chỉ đạo; sớm xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng, dự trữ nguyên liệu, nhiên liệu trong dài hạn.
Theo Bộ Công Thương, hai nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất và Nghi Sơn hiện đáp ứng khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước. Trong đó, Nhà máy lọc dầu Dung Quất có đủ nguồn dầu thô để duy trì sản xuất đến hết tháng 4/2026. Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn vẫn duy trì hoạt động nhờ lượng tồn kho và các lô hàng đã vận chuyển, dù phụ thuộc một phần nguồn nhập khẩu.
Khoảng 30% nhu cầu còn lại được đáp ứng thông qua nhập khẩu. Theo báo cáo của các thương nhân đầu mối, nguồn nhập khẩu trong tháng 3/2026 cơ bản được bảo đảm, song dự báo tháng 4 có thể gặp khó khăn hơn do giá tăng và một số quốc gia hạn chế xuất khẩu.
Áp lực từ thị trường thế giới buộc cơ quan điều hành phải chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó. Ngay khi tình hình Trung Đông diễn biến phức tạp, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã liên tiếp chỉ đạo triển khai nhiều biện pháp ứng phó kịp thời. Chính phủ đã ban hành 1 nghị định, 2 nghị quyết, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 1 chỉ thị cùng nhiều văn bản, công điện chỉ đạo xử lý các diễn biến mới ngay trong ngày.
Thủ tướng Chính phủ liên tục có các cuộc điện đàm, gửi thư tới lãnh đạo nhiều nước, cũng như làm việc với các tập đoàn, đại sứ một số nước tại Việt Nam có liên quan đến lĩnh vực năng lượng, xăng dầu để hợp tác ứng phó với khủng hoảng.
Các Phó Thủ tướng Chính phủ đã liên tục chỉ đạo các bộ, ngành, doanh nghiệp liên quan bám sát tình hình, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh. Nhiều biện pháp hỗ trợ giá xăng dầu đã được áp dụng như trích Quỹ bình ổn giá và điều chỉnh thuế, phí đối với các mặt hàng xăng dầu.
Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt và điều hành hiệu quả, thị trường năng lượng trong nước cơ bản ổn định, không xảy ra đứt gãy diện rộng. Hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp được duy trì, đời sống người dân được bảo đảm, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.
Điều hành linh hoạt, ổn định thị trường
Bên cạnh bảo đảm nguồn cung, việc kiểm soát giá xăng dầu trong nước cũng được đặt ra cấp bách khi giá thế giới biến động mạnh. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo điều hành theo hướng linh hoạt, chủ động, huy động đồng thời nhiều công cụ chính sách.
Nghị định 72/2026 giảm mạnh thuế nhập khẩu về 0% từ ngày 9/3 đối với nhiều mặt hàng xăng dầu, cùng với việc chi Quỹ bình ổn giá ở mức lớn ngay trong các kỳ điều hành, cho thấy phản ứng nhanh của cơ quan quản lý.
Ngay trong kỳ điều hành tối 10/3, Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã được sử dụng ở mức 4.000–5.000 đồng/lít. Đến nay, tổng số tiền chi từ quỹ khoảng 3.000 tỷ đồng, góp phần kìm đà tăng của giá nhiên liệu trong nước.
Thủ tướng Chính phủ cũng giao Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu sử dụng các công cụ tài khóa như thuế, phí, ngân sách và chính sách quản lý giá. Đồng thời, các kịch bản ứng phó tiếp tục được xây dựng trong trường hợp thị trường diễn biến xấu hơn.
Yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là điều hành phải bám sát thực tiễn, phản ứng kịp thời nhưng có lộ trình, tránh gây “sốc” cho thị trường, đồng thời kiểm soát giá trong tương quan với khu vực nhằm hạn chế buôn lậu qua biên giới.
Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển Thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết, trước biến động nhanh của giá xăng dầu thế giới, Bộ đã đề xuất áp dụng cơ chế điều hành linh hoạt, cho phép sử dụng Quỹ bình ổn khi giá tăng bất thường. Với cơ chế này, nếu giá tăng trên 7%, cơ quan điều hành có thể xem xét điều chỉnh theo từng ngày. Mức chi Quỹ bình ổn với xăng dầu thời gian qua đã góp phần ổn định thị trường, tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì nhập khẩu, đồng thời hạn chế tâm lý tích trữ trong dân.
Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng phòng Dầu khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, công tác điều hành thị trường xăng dầu đang được triển khai theo ba nguyên tắc: Bảo đảm nguồn cung trong nước, giữ vững an ninh năng lượng quốc gia; điều hành giá bám sát thị trường thế giới, có kiểm soát và can thiệp linh hoạt thông qua các công cụ như thuế, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu; Hạn chế các cú sốc về giá, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước - doanh nghiệp - người tiêu dùng, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô.
Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã xây dựng hai kịch bản điều hành tương ứng với thời gian kéo dài của xung đột. Kịch bản thứ nhất áp dụng trong trường hợp xung đột kéo dài khoảng 4 tuần (đến hết tháng 3). Kịch bản thứ hai tính đến khả năng chiến sự kéo dài trên 4 tuần.
“Với mỗi kịch bản, Bộ đều chuẩn bị các phương án cụ thể về nguồn cung, nhu cầu và điều hành giá để chủ động ứng phó. Theo tính toán, nguồn cung xăng dầu hiện nay đã được các thương nhân đầu mối chuẩn bị, cơ bản có thể đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước đến hết tháng 3 và sang tháng 4”, ông Tuấn thông tin.
Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt và điều hành hiệu quả, thị trường năng lượng trong nước cơ bản ổn định, không xảy ra đứt gãy diện rộng. Hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp được duy trì, đời sống người dân được bảo đảm, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.
